Friday, August 23, 2013

ေစ်းကြက္သေဘာတရား


TWG မွာလက္ဘက္ရည္ေပါင္းရာခ်ီ႐ွိတယ္ Burma ကလက္ဘက္ရည္ၾကေတာ့ Black Tea တဲ့--စလုံး ၁၁ က်ပ္ဆိုေတာ့
MMK ၈၀၀၀ ေက်ာ္ေပါ့--ႂကြားခ်င္လို႔ ပိုစ္႔
တင္တာမဟုတ္ဘူး--တစ္ေန႔ကေျပာခဲ႔တယ္
လက္ဘက္၊ေကာ္ဖီ၊သစ္သီး စသည္တို႔ကို
ျပည္ပကုမၸဏီေတြကိ permit to trade
ေပးႏိုင္တယ္ဆိုတာ ဒီလိုကုမၸဏီမ်ိဳးလက္
ဘက္လာစိုက္မယ္၊ေရာင္းဝယ္မယ္ဆိုရင္
ေပးႏိုင္တယ္၊ သူတို႔က quality ပဲအဓိက
ထားမယ္၊နည္းပညာရမယ္၊ျမန္မာလက္
ဘက္ရည္ဆိုင္မွာအလကားေသာက္ရတဲ႔
လက္ဘက္ၾကမ္းကို ၈၀၀၀ က်ပ္
တန္သြားေအာင္ဘယ္လိုေစ်းကြက္နည္းပ
ညာနဲ႔ဖန္တီးမယ္ စတဲ႔စီမံခန္႔ခြဲမွဳစီးပြါးေရး
နည္းပညာေတြရမယ္။ဆိုလိုတာကေတာ့
ေပးဝင္ရမဲ႔အပိုင္းေတြ႐ွိသလို ကာကြယ္ထား
ရမဲ႔အပိုင္းေတြလည္း႐ွိရမွာျဖစ္ပါတယ္။
 

အလိမၼာစာမွရွိ


က်ေနာ္တို႔အေဖအေမေတြဟာေရွးရုိးစြဲ conservative. ေတြ ပါ၊ ငယ္ငယ္က မင္းဘယ္လိုေနဘယ္
လိုထိုင္ ေျပာေလ့ မရွိပါဘူး၊ ကိုယ္ဖါသာပဲ လူေလာကထဲမွာတန္ဖိုးရွိတဲ႔လူတစ္ေယာက္ျဖစ္လာ
ေအာင္ေလ့က်င့္ပ်ိဳးေထာင္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ေသခ်ာစဥ္းစားျကည္႕ရင္မိဘေက်းဇူးအမ်ားျကီးရွိခဲ့
ပါတယ္၊ အေဖကလစဥ္ျမန္မာစာအုပ္ေတြကိုဝယ္ေလ႕ရွိပါတယ္။ သူဌာနစာျကည္႕တိုက္အ
တြက္ ေကာ အိမ္အတြက္ေကာဝယ္ျပီးက်ေနာ္တို႕ကိုဖတ္ေစခဲ့ပါတယ္။ ယုတ္စြအဆုံး ျမန္မာ
စြယ္စုံျကမ္းအတြဲစုံ ဝယ္ေပးထားပါတယ္။ ေရႊဥေဒါင္း၊ သိပၸံေမာင္ဝ၊စတဲ့စာအုပ္ေတြအျပင္
စိန္လြင္ေလးေရးတဲ႔ေဆာင္ျကာျမိဳင္မွတ္တမ္း ေတာင္ပါေသးတယ္၊ နန္းတြင္းသမားေတာ္ျကီး
ဆရာခဲ ရဲ႕ေျမးျမစ္ေတြက မႏၱေလး မလြန္မွာရွိတယ္၊ ဆရာမျကီးေဒၚေဒၚေအး ေဆးေတြနဲ႕က်
ေနာ္တို႕ျကီးလာရတာ-- အခုခ်ိန္ထိ ေသာက္ေနတုံး-- သူတို႕ေဆးတိုက္ကအိမ္ေဆးတိုက္--လူ
လည္းေနတယ္၊ အေပၚထပ္မွာ ကြ်န္းေသတၱာျကီးေတြနဲ႕ပါရပိုက္ေတြ ေလွာင္ထားတာ-- အဲဒီ
ပါရပိုဒ္ေတြကရတယ္ေျပာတာပဲ။လူထုဦးလွဆိုရင္သူေရးသမွ်စာအုပ္ေတြလက္မွတ္ထိုးပို႕ေလ့
ရွိတယ္၊ က်ေနာ္ရဲ႕အျကိဳက္ဆုံးစာေရးဆရာ ၄ ေယာက္ရွိတယ္၊ ေရႊဥေဒါင္း၊ လူထုဦးလွ၊သိပၸံ
ေမာင္ဝ၊ နဲ႕ေသာ္တာေဆြ တို႔ျဖစ္ျကပါတယ္၊ အိမ္မွာစာျကည့္တိုက္ငယ္ရွိေတာ့စာဖတ္ျဖစ္တယ္၊
အခုထိလည္းဖတ္တုံးပဲ၊ စာေတြဖတ္တာေျကာင့္အသိအျမင္ဗဟုသုတ တိုးလာတယ္၊ အေျကာင္း
အရာေပါင္းစုံကိုေဆြးေႏြးနိုင္တဲ့အဆင့္ ေရာက္လာတယ္၊ အခုေခတ္ေတာ့အင္တာနက္ေပါ့ ၊ အင္
တာနက္မေကာင္းရင္စိတ္သိပ္တိုတယ္၊ ရန္ကုန္မွာေနရင္ MPT ကိုေန႕စဥ္ထိုင္ဆဲေနရတယ္၊ စလုံး
ျကေတာ့အင္တာနက္ျကည္႔ဖို႔ရတဲ႔အခ်ိန္ကနည္းေနသလိုပဲ၊ ျကည္႔ခ်င္တာကမ်ားေနတယ္ေလ၊
သတင္းစာမျကည့္ေတာ့ဘူး၊ ဖြဘုတ္က သတင္းစာပဲေလ၊ ခဏေလးနဲ႕တက္လာတာပဲ။ ေခတ္က
ေျပာင္းသြားျပီ၊ စိတ္အစာေကြ်း ဖို႔ကလြယ္သြားျပီ။

ေပါက္လာေသာဆူးမ်ား


ေမာင္တိုုင္ပင္တိုု႔ႏွစ္ေယာက္ ၁၉ ၇၆ခုုွႏွစ္ကလက္ထပ္ၿပီး ၂ႏွစ္ေလာက္အႀကာမွာထင္တယ္၊ကြယ္
လြန္သူလကၡဏာဆရာႀကီးဦးစံတင္ေအာင္(ေရႊဘိုု) ထံမွာေဗဒင္သြားေမးႀကပါတယ္။ေမာင္တိုုင္ပင္
ကိုု ”မိမိဟာတစ္ပါးသူေတြနဲ႔ပတ္သက္လာရင္ဘယ္ကိစၥမဆိုုေစတနာအရင္းခံၿဖင္႔ ကိုုယ္ဖိရင္ဖိလုုပ္
ကိုုင္ေပးတတ္ေသာ္လည္းမိမိအလွည္႔က်ရင္မိမိလုုပ္ေပးသလိုုမ်ိဳးဘယ္ေတာ႔မွလုုပ္ေပးၿခင္းကိုုခံရမွာ
မဟုုတ္ေသာေႀကာင္႔မိမိမွာအမ်ားႀကီးခံစားရႏုုိင္တဲ႔အတြက္သတိအႀကီးအက်ယ္ထား၍လုုပ္ကိုုင္ေပး
ရန္” ဆိုုၿပီးသတိေပးထားပါတယ္၊
ဘ၀တစ္ေလွ်ာက္လုုံးမွာတကယ္ပဲႀကံဳေတြ႔ခဲ႔ရပါတယ္။တကယ္လည္းစိတ္မေကာင္းၿဖစ္မိပါတယ္။
ႀကာလာေတာ႔လည္းဒါေတြကိုုခံႏိုုင္ရည္ရွိလာၿပီးတစ္ခုုခုုလုုပ္ေပးစရာရွိရင္ဘာမွေမွ်ာ္လင္႔ခ်က္မထား
ေတာ႔ပဲလုုပ္ေပးခဲ႔ပါတယ္။ အကုုန္လုုံးေတာ႔လည္းမမွန္ပါဘူး၊တခ်ိဳ႔လည္းသိတတ္ပါတယ္။တကယ္
ေတာ႔မိမိေနထိုုင္ေၿပာဆိုုလုုပ္ကိုုင္ပုုံက စနစ္တက်စာအုုပ္ႀကီးအတိုုင္းလုုပ္တတ္ေတာ႔ဒီလိုုပဲၿဖစ္လိမ္႔
႔မယ္လိုု႔ထင္ပါတယ္။ အရင္ငယ္တုုံးကအားနာေတာ႔အလုုပ္ခံရသမွ်ကိုု ေအာ္ငါ႔ကိုုဦးစံတင္ေအာင္
ေဟာထားတာပဲေလ လိုု႔ စိတ္ေၿဖခဲ႔ေပမဲ႔ အသက္အရြယ္ႀကီးလာတဲ႔အခါမွာ အားနာတဲ႔စိတ္ေပ်ာက္
ၿပီးမႀကိဳက္ရင္မႀကိဳက္သလိုု ေၿပာပစ္လိုုက္တာပဲ။ ဆူးေတြအမ်ားႀကီးေပါက္လာၿပီးတဲ႔အခါမွာေနာက္
ထပ္ဆူးတစ္ေခ်ာင္းေပါက္လာရင္လည္းမထူးေတာ႔ဘူးလိုုကိုုယ္႕ဖာသာယူဆလာေတာ႔တယ္။
ေမာင္တိုုင္ပင္လိုုပဲ ဘ၀မွာ ႀကံဳေတြ႔ႀကရလိမ္႔မယ္ထင္တယ္။အားနာၿပီးမေၿပာတဲ႔အခါႀကေတာ႔ကိုုယ္
မွာ အရမ္းခံစားရတတ္ပါတယ္။ အဲဒါကိုုဦးစံတင္ေအာင္က ႀကိဳၿပီးခံစားရမႈသက္သာေအာင္သတိေပး
ခဲ႔တာနဲ႔တူပါတယ္။

သံတမန္၏ကြ်မ္းက်င္မႈ


တစ္ခ်ိန္တစ္ခါတုုံးကေဟာင္ေကာင္ WTO အစည္းအေဝးကိုလူျကီးနဲ႕အတူတူေမာင္တိုုင္ပင္လိုက္တက္ရဘူး
တယ္၊ ႏိုင္ငံျခားေရးရုုံးကသံအမတ္ျကီးတစ္ဦးလည္းအဖြဲ႕ဝင္အျဖစ္လိုက္ပါလာတယ္မိုယ္းက်ေရႊကိုယ္ေတာ႔မ
ဟုတ္ဘူး၊ career diplomat တစ္ဦး ပါ၊အဲဒီအခ်ိန္က ပင္စင္ေတာင္ယူခါနီးေနျပီ၊ အစည္းအေဝးက၂ပါတ္
ေတာင္ၿကာတယ္။ အစည္းအေ၀းမွာႏိုငံအလိုက္တက္ေရာက္လာျကတဲ႔ဝန္ျကီးမ်ားက အလွည့္က်
 မိန္ခြန္းေၿပာျကရတယ္၊ လူျကီးကသူေျပာခ်င္တဲ႔အခ်က္ေတြကိုုကိုျမန္မာလိုေျပာတယ္၊ကိုုယ္က
လိုုက္ေရးမွတ္သားထားၿပီး အဂၤလိပ္ လို ၿပန္ၿပီး မိန္ခြန္းေရးရတာေပါ့၊ အထပ္ထပ္အျကိမ္ျကိမ္
လူျကီးကစစ္ေဆးလိုက္ ျပန္ျပင္လိုက္နဲ႔ေနာက္ဆုံးအေခ်ာမိန္ခြန္းတစ္ခုရလာပါတယ္၊

ေနာက္ဆုံးမွာသံအမတ္ျကီး ကို ျပလိုက္အုံး လို႔လူျကီးကမွာပါတယ္။ ဒါနဲ႔သံအမတ္ႀကီးကိုုၿပေတာ႔သူက ဖတ္ျကည့္ျပီး ျပင္မယ္ေနာ္ဆိုျပီးစာကိုေခ်ာလိုက္တာ--မွင္နီေတြ တေထြးခ်ည္းပဲ။ ေမာင္တိုင္ပင္လည္း
ကြန္ပ်ဴတာျပန္ထုတ္ျပီးျပင္ရတာေပါ့-- အဲဒီမွာဘာေတြ ႔ရသလဲဆိုေတာ့ career diplomat တစ္ဦးပီပီ သံတမန္အသုံးအႏွဳန္းေတြနဲ႔ မိန္ခြန္းကိုု ၿပန္ျပင္ထားတာကိုုေတြ႔ရတယ္။စကားလုုံးအသုုံးအႏွဳန္းေတြက
မိန္ခြန္းကိုနားေထာင္မယ္ဆိုရင္ ရင္ထဲထိေခ်ာကနဲဝင္သြားႏိုင္တဲ့မိန္႔ခြန္းတစ္ခုျဖစ္ေနပါေလေရာ႔၊အေတြ႔အ
ႀကံဳၿခင္းကြာတာကိုုေၿပာပါတယ္။


သံအမတ္ျကီးဟာေမာင္တိုင္ပင္နဲ႕ လည္းအမ်ိဳးေတာ္ပါတယ္၊ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာသံအမတ္လုပ္လာေတာ့ သံတမန္က်င့္ဝတ္အသုံးအႏွဳန္းေတြေနာေက်ေနပုံရပါတယ္-- သုံးထားတဲ့စကားလုံးေတြဟာ protocol အရအင္မတန္မွ နားဝင္ေခ်ာေစတယ္လို႕ဆိုႏိုင္ပါတယ္။


ေနာက္သံတမန္တစ္ဦးကေတာ႔ႏိုု္င္ငံၿခားခရီးကိုုအတူသြားခဲ႔ဘူးတယ္။ဘာသာရပ္ဆိုုင္ရာကက်ယ္ၿပန္႔ေတာ႔ ကိုုယ္ expert ၿဖစ္တာနဲ႔သူ expert ၿဖစ္တာဘယ္တူမလဲ၊ ႏိုုင္ငံေတာ္ကေတာ႔ ႏိုုင္ငံကိုုယ္စားၿပဳၿပီး ႏွစ္ေယာက္လႊတ္လိုုက္တာပဲ။ ကိုုယ္ေတာ္ေခ်ာကေဆြးေႏြး ပြဲလည္းေရာက္ေရာသူဖါသာသီးၿခားသူယူ
လာတဲ႔စာတန္းဖတ္ပါေလေရာ။ ဘာစာတမ္းဘာေရးထားသလဲလည္းမသိရဘူး၊ဘာသာရပ္က diverse ၿဖစ္ေတာ႔မိမိ ကြ်မ္းတဲ႔အပိုုင္း ကိုုေဖ်ာက္ထားေတာ႔စာတမ္းလည္းမတင္လိုုက္ရဘူး၊အသာေလးပဲနား
ေထာင္ၿပန္လာခဲ႔ရတယ္။အဲဒီအခ်ိန္တုုံးကတည္း ၀န္ႀကီး ဌာနအခ်င္းခ်င္း coordination မရွိႀကဘူး
ဆိုုတာေပၚလြင္ပါတယ္။စကားနည္းရန္စဲေနလိုုက္တယ္။ဒါေပမဲ႔ အဲဒီပုုဂၢိဳလ္က ေနာက္ေတာ႔ သံအမတ္ေတြဘာေတြၿဖစ္သြားတယ္။အခုုလက္ရွိသံအမတ္ပဲထင္တယ္။အဲေတာ႔ႀကံဳ
ဆုုံခဲ႔ ရတဲ႔ career diplomat အေႀကာင္းပါ။ပညာၿပည္႔၀တဲ႔သူနဲ႔ မၿပည္႔တဲ႔အိုုးနဲ႔ေတြ႔ခဲ႔ရတာပါ။


ႏိုင္ငံအခ်င္းခ်င္းဆက္ဆံေရးဟာအင္မတန္မွသိမ္ေမြ႕ႏွဳးညံ့ပါတယ္၊ သုံးစြဲတဲ႕စကားလုံးေတြဟလည္းသံ တမန္က်င့္ဝတ္နဲ႕ညီညြတ္သင့္ပါတယ္။ တုံးတိတိေျပာတာမ်ိဳးေရွာင္က်ဥ္သင့္ပါတယ္။သမၼတျကီးရဲ႕ေျပာေရးဆိုခြင္႕ရွိသူတစ္ဦးက ယူအင္သံတမန္တစ္ဦး ကိုသံတမန္က်င့္ဝတ္နဲ႕မညီစြာ တုံးတိတိအေျပာအဆိုမ်ိဳးအေရးအသားမ်ိဳး ကိုသတိထားသင့္ပါတယ္။ မသကာ အေရးျကီေသာ
လုပ္ငန္းမ်ားႏွင့္ တိုက္ဆိုင္ေန၍ အစီအစဥ္တြင္မပါရွိ၍ စသည္ျဖင့္ အသုံးအႏွဳန္းမ်ိဳးအသုံးျပဳသြားမယ္ဆိုရင္ ျကားရတာ နားဝမွာအဆင္ေျပေစပါတယ္။

ႏိုင္ငံၿခားကုုမၺဏီမ်ားကိုုpermit to trade ေပးၿခင္း

 ၿမန္မာႏိုုင္ငံတြင္ ႏိုုင္ငံၿခားကုုမၺဏီမ်ားpermit to trade ကိုုယခင္  Trade Council လက္ထက္ကထဲကခြင္႔မ
ၿပဳခဲ႔ပါ။ သိုု႔ေသာ္ကုုန္သြယ္မႈမူ၀ါဒေကာင္စီမတိုုင္မီကနိုုင္ငံၿခားကုုမၺဏီမ်ားအေနၿဖင္႔လြတ္လြတ္လပ္
လပ္ကုုန္သြယ္မႈၿပဳလုုပ္ ႏုုိင္ပါသည္။

ယခုုလည္းႏိုုင္ငံၿခားကုုမၺဏီမ်ားသည္ၿမန္မာကုုမၺဏီအမည္ၿဖင္႔တိုုင္းရင္းသားလုုပ္ငန္းရွင္တစ္ဦးဦးကိုုအမည္ခံခိုုင္းၿပီးကုုန္ပစၥည္းလက္လီလက္ကားေရာင္း၀ယ္ၿခင္းမ်ားကိုုၿပည္တြင္းမွာေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိေနသည္ကိုုမသိခ်င္ေယာင္ေဆာင္ေနရပါသည္ဥပမာေၿပာရလွ်င္DSGHကဲသိုု႔ေသာေဆးကုုမၺဏီမ်ားသည္အထင္ကရရုုံးခန္းမ်ားတည္ေဆာက္ဖြင္႔လွစ္ထားၿပီးၿပည္တြင္း၌လက္လီလက္ကားေဆးၿဖန္႔ခ်ီေရာင္းခ်ေရးကိုုလုုပ္ကိုုင္
လ်က္ရွိပါသည္။

 ယခုုအခ်ိန္ထိလည္းတိုုင္းရင္းသားႏွင္႔ပါတနာလုုပ္၍ၿဖစ္ေစ၊ ၀န္ထမ္း ကိုု အမ္ဒီ ခန႔္၍ၿဖစ္ေစၿပည္တြင္း
ကုုမၺဏီမ်ားထူေထာင္လုုပ္ကိုုင္လွ်က္ရွိေနရာထိထိေရာက္ေရာက္အေရးယူမႈမ်ားမရွိလွ်င္မည္သိုု႔မွ်မထူးၿခားလာႏိုုင္ပါ။  ပဲေရာင္း၀ယ္ေရးကိုုေလ႔လာႀကည္႔လွွွ်င္လည္း ႏိုုင္ငံၿခားကုုမၺဏီမ်ားသည္တိုုင္းရင္းသားအမည္
ၿဖင႔္ ကုုမၺဏီ္ထူေထာင္ထားၿ
ပီး ၿပည္တြင္းပဲေစ်းကြက္တြင္ ၿမန္မာက်ပ္ေငြၿဖင္႔ပဲမ်ိဳးစုုံကိုု၀ယ္ယူလွ်က္ရွိပါသည္။
ယခင္ကအဆိုုပါကုုမၺဏီမ်ားေႀကာင္႔ေစ်းကြက္ကေမာက္ကမ ၿဖစ္ခဲ႔သည္ဟုုယူဆႀကၿပီး ၿပည္တြင္းေစ်းကြက္
တြင္၀င္ေရာက္ေစ်းမကစားႏိုုင္ရန္ကန္႔သတ္မႈမ်ားၿပဳလုုပ္ခဲ႔ေသာ္လည္းယေန႔တိုုင္ေစ်းကြက္ထဲတြင္ေစ်းက
စားၿမဲၿဖစ္ေနသည္ကိုုေတြ႔ရပါသည္။

သိုု႔ေသာ္ဆန္သီးသန္႔လုုပ္သည္႔ႏိုုင္ငံၿခားကုုမၺဏီမရွိေသာ္လည္းပဲလုုပ္သည္႔ ကုုမၺဏီသည္ဆန္ကိုု ၿပည္ပ၀ယ္သူရွိလွ်င္ အေရာင္းအ၀ယ္လုုပ္ေလ႔ရွိပါသည္။ဆန္သည္အစဥ္အဆက္ sensitive ၿဖစ္ေသာစိုုက္ပ်ိဳး
ထုုတ္ကုုန္သီးႏွံၿဖစ္ေသာေႀကာင္႔ ထင္ထင္ေပၚေပၚ မလုုပ္ကိုုင္ရဲႀကပါအမွန္ေတာ႔ဆန္သည္ၿပည္တြင္း
ကုုန္သည္မ်ား လက္၀ယ္တြင္သာရွိေသင္႔ေသာကုုန္ပစၥည္းၿဖစ္သင္ၿ႔ပီး ROO list တြင္ဆန္ကိုု အကဲဆတ္ေသာကုုန္ပစၥည္းအၿဖစ္သတ္မွတ္သင္႔ၿပီး sensitive list တြင္ရွိေနသင္႔ပါသည္။

ထိုုေႀကာင္႔ကန႔္သတ္မႈမ်ားဆက္လက္ၿပဳလုုပ္မည္ဆိုုလွ်င္ ထူးၿခားမႈေတာ႔ ရွိႏိုုင္မည္မထင္ပါ။ ႏိုင္ငံၿခား
ကုုမၺဏီမ်ားသည္သူ႔နည္းသူဟန္ႏွင္႔ပါ၀င္ပတ္သက္လွ်က္ရွိေနႀကပါသည္။ခြင္႔ၿပဳလိုုက္မည္ဆိုုလွ်င္
လည္း သူတိုု႔၏၀င္ေရာက္ႏိုုင္မႈသည္အကန္႔အသတ္မဲ႔ၿဖစ္သြားႏိုုင္ပါသည္။ ထိုုေႀကာင္႔ၿပည္တြင္းလက္လီလက္
ကားေရာင္း၀ယ္မႈကိုု ကုုန္ပစၥည္းအမ်ိဳးအစားေပၚ မူတည္၍ခြင္႔ၿပဳရန္သင္႔မသင္႔ ကိုု သုုံးသပ္ေဆြးေႏြႀက
ရန္ၿဖစ္ပါသည္။ဥပမာ ပဲမ်ိဳးစုုံ၊ဆန္စသည္႔ အဓိက စိုုက္ပ်ိဳးထုုတ္ကုုန္လုုပ္ငန္းကိုု ႏိုုင္ငံၿခားကုုမၺဏီမ်ားအား ၿပည္တြင္း၌လက္လီလက္ကားေရာင္း၀ယ္ခြင္႔ မၿပဳသင္႔ေသးဟုုယူဆပါသည္။ အဆိုုပါကုုန္ပစၥည္းမ်ား စိုုက္ပ်ိဳးထုုတ္လုုပ္မႈသည္ ေတာင္သူလယ္သမားအမ်ားစုုႏွင္ပတ္သက္လွ်က္ရွိၿပီးေတာင္သူလယ္သမားမ်ား
လူမႈဘ၀အက်ိဳးစီးပြားမ်ားကိုုလည္းဆက္စပ္စဥ္းစားရမည္ၿဖစ္ပါသည္။ အၿခားစိုုက္ပ်ိဳးထုုုုတ္ကုုန္မ်ားၿဖစ္ေသာ
သစ္သီး၀လံ၊ဟင္းသီးဟင္းရြက္၊လက္ဘက္၊ေကာ္ဖီ၊ ႏွစ္ရွည္သီးႏွံ၊ ႀကည္သြန္၊ဂ်င္း၊ႀကည္သြန္ၿဖဴ၊အာလူး၊စသည္႔စားဖိုုေခ်ာင္သီးႏွံမ်ားမွာအရည္အေသြးအရလည္းေကာင္း၊ထုုတ္လုုပ္မႈနည္းပညာအရလည္းေကာင္း၊ထုုပ္ပိုုးမႈအရလည္းေကာငး္ေစ်းကြက္အရလည္းေကာင္း အားနည္းခ်က္မ်ားရွိေနဆဲၿဖစ္ေသာေႀကာင္႔အဆိုုပါ
အပိုုင္းမ်ားဖြံၿဖိဳးတိုုးတက္လာေစရန္ အကန္႔အသတ္တစ္ခုုခုု ထား၍ခြင္႔ၿပဳရန္ကိုုသုုံးသပ္ေဆြးေႏြးသင္႔ပါ
သည္။

၂၀၁၅ခုုႏွစ္ AEC ေပၚေပါက္လာသည္႔အခါအာစီယံႏိုုင္ငံတြင္းမွာကုုမၺဏီမ်ားႏွင႔္ယွဥ္ၿပိဳင္ရမည္ၿဖစ္ၿပီး
အခြန္အခကိုုအသုုံးၿပဳ၍ဟန္တားႏိုုင္ခြင္႔ နည္းပါးသြားမည္ၿဖစ္ပါသည္။ထိုုအတုူၿမန္မာ တိုုင္းရင္းသား
ကုုမၺဏီမ်ားလည္း အာစီယံႏိုုင္ငံမ်ားတြင္ ကုုမၺဏီသြားေရာက္ဖြင္လွစ္ခြင္႔မ်ားရႏိုုင္ၿပီး level playing field မွာ ၀င္ေရာက္ကစားႏိုုင္သည္႔အေနအထားမ်ိဳးရႏိုုင္မွာ ၿဖစ္ပါသည္။ ထိုုအခ်ိန္၌ၿမန္မာကုုမၺဏီမ်ားအေနၿဖင္႔ ႏိုင္ငံတကာစံလုုပ္ထုုံးလုုပ္နည္းမ်ားႏွင္႔ အညီလုုပ္ကိုုယွဥ္ၿပိဳင္ရမည္႔အေနအထားမ်ိဳး သိုု႔မႀကာမီေရာက္ရွိ
လာေတာ႔မည္ၿဖစ္ပါသည္။

အလားတူေရထြက္ပစၥည္းက႑၌လည္းႏိုုင္ငံၿခားကုုမၺဏီမ်ားၿပည္တြင္း၌လက္လီလက္ကားေရာင္း၀ယ္ခြင္႔ကိုုအကန္အသတ္ၿဖင္႔သာေဆာင္ရြက္ေစသင္႔ပါသည္။အဆိုုပါကုုမၺဏီမ်ား၀င္ေရာက္လာပါကႏိုုင္ငံေတာ္၏ ငါးပုုဇြန္သံယဇာတမ်ားအေပၚထိခိုုက္မႈမ်ားရွိလာႏိုုင္ပါသည္။ ဥပမာအလြန္အကြ်ံဖမ္းဆီးေသာေႀကာင္႔ပတ္
၀န္းက်င္ေရေၿမအေနအထားကိုု ထိခိုုက္လာႏိုုင္ဖြယ္ရာရွိပါသည္။




 ႏိုင္ငံၿခားကုုမၺဏီမ်ားၿပည္တြင္း၌လက္လီလက္ကားေဆာင္ရြက္ခြင္႔ ကိုု သြင္းကုုန္အပိုုင္း၌ေဆာင္ရြက္
ခြင္႔ၿပဳႏိုုင္ပါသည္။ တခ်ိန္ကၿမန္မာတြင္က်င္႔သုုံးခဲ႔ import first စနစ္မ်ိဳးက်င္႔သုုံးရန္ၿဖစ္ႏိုုင္ေခ်ကိုု သုုံးသပ္ေလ႔လာႏိုုင္ပါသည္။ ယခင္က အၿပန္အလွန္ စစ္ေဆးသည္႔စနစ္မ်ားအားနည္းခဲ႔ေသာေႀကာင္႔မ
ေအာင္ၿမင္ခဲ႔ရၿခင္းပါသည္။ပိုု႔ကုုန္အပိုုင္း၌ထုုတ္လုုပ္မႈ၊ပတ္၀န္းက်င္ကိုုထိခိုုက္ႏိုုင္မႈ၊ေတာင္သူလယ္
သမားလူမႈအက်ိဳးစီးပြားကိုုထိခိုုက္လာႏိုုင္မႈ၊စသည္႔အခ်က္မ်ားကိုုအေၿခခံေလ႔လာသုုံးသပ္၍ အကန္အသတ္မ်ားၿဖင္႔သာခြင္႔ၿပဳႏိုုင္ပါသည္။ ဥပမာ ႏုုိင္ငံအလိုုက္ ကုုမၺဏီဘယ္ႏွစ္ခုုခြင္႔ၿပဳမည္၊ကုုန္ပစၥည္း
အလိုုက္ကုုမၺဏီဘယ္ႏွစ္ခုုခြင္႔ၿပဳမည္၊ ၿပည္တြင္း၌ရင္းႏွီးၿမဳပ္နွံမႈၿပဳလုုပ္သည္႔တန္ဖိုုးအလိုုက္ ကုုမၺဏီမည္မွ်ခြင္႔ၿပဳမည္ စသ ည္တိုု႔႔ ကိုုစီစစ္ၿပီး ေဆာင္ရြက္ခြင္႔ၿပဳသင္႔ပါသည္။Mcdonald, KFC, Starbuck,စသည္႔ကမၻာေက်ာ္ကုုမၺဏီမ်ားလာေရာက္ဖြင္႔လွစ္လုုပ္ကိုုင္မည္ဆိုုလွ်င္လည္းခြင္႔ၿပဳသင္႔ပါသည္။သိုုေသာ္ေလွ်ာက္လာသမွ်အကုုန္ခြင္႔ၿပဳသည္႔အေနအထားမ်ဳိးေတာမေရာက္ေစသင္႔ပါ။ ေနာက္အနာဂါတ္
၌ၿဖစ္လာမည္႔အေၿခအေနမ်ားအရ ႏုုိင္ငံၿခားကုုမၺဏီမ်ားကိုု permit to tra၊de ေပးကိုုေပးရမည္႔ အေနအထားၿဖစ္ေႀကာင္း၊ ႏိုုင္ငံတကာကုုန္သြယ္မႈတြင္၀င္ေရာက္လာၿပီၿဖစ္ရာၿပည္တြင္းကုုမၺဏီမ်ားလည္း ႏိုင္ငံတကာစံႏွဳန္းမ်ားႏွင္အညီေဆာင္ရြက္ရန္ယခုုုုအခ်ိန္ ကတည္းကၿပင္ဆင္ထားရမည္ၿဖစ္ပါသည္။


Friday, April 12, 2013

ရင္းႏွီးၿမဳပ္ႏွံမႈမ်ား၀င္လာေစခ်င္



ရင္းႏွီးၿမဳပ္ႏွံမႈေတြအမ်ားအၿပား၀င္လာရင္တိုု႔ေရႊႏိုုင္ငံႀကီးဟာမီးလ ွ်ံေတြထဲကထိုုးထြက္လာတဲ႔
ဖီးနစ္ငွက္လိုုအားလုုံးအားလုုံးအဆင္ေၿပသြားႀကေတာ႔မွာပဲလိုု႔ေမ ွ်ာ္လင္႔ေနႀကပါတယ္---Foreign Investment Law, Rules and Regulations ေတြအတည္ၿပဳၿပဌါန္းဖိုု႔လႊတ္ေတာ္မွာေဆြးေႏြးႀက၊
အားလုုံးကလည္းထင္ေႀကးေတြအမ်ိဳးမ်ိဳးေပးၿပီးေနခ်င္းညခ်င္းပဲဂ်ပန္ေတြအေမရိကန္ေတြ၀င္လာ
ေတာ႔မလိုုလိုု---အဲဒီလိုု လိုုလိုု ေတြနဲ႔ပဲအဖ်ားရႈးေနဆဲပါပဲ--

ၿမန္မာႏုုိင္ငံကလူေတြမသိတာလည္းမဟုုတ္ဘူး။ဒီကေန႔အေၿခအေနဟာႏုုိင္ငံၿခားကရင္းႏွီးၿမဳပ္ႏွံသူေတြအ
တြက္ေ၇ြးခ်ယ္စရာႏိုုင္ငံေတြ အမ်ားႀကီးရွိေနပါတယ္--ႏိုုင္ငံၿခားရင္းႏွီးၿမဳပ္ႏွံမႈဥပေဒ၊နည္းဥ
ပေဒ၊ ေတြဟာတစ္ႏိုုင္ငံနဲ႔တစ္ႏိုုင္ငံသိပ္ကြာႀကတာမဟုုတ္ဘူး။ဥပမာၿမန္မာ မွာရင္းႏွီးၿမဳပ္ႏွံလိုုသူ
ေတြဘာေႀကာင္႔အသဲအမဲၿဖစ္ေနတာလဲ--အရင္ကတခါးပိတ္ထားတဲ႔ႏိုုင္ငံ၊စစ္တပ္ႀကီးစိုုးခဲ႔တဲ႔ႏိုုင္ငံ၊ ၿပည္တြင္းမွာရွိတဲ႔ၿပည္သူေတြဘယ္လိုုေနႀကထိုုင္ႀကသလဲ--ဒါေတြကိုုႀကည္႔ခ်င္ၿမင္ခ်င္ႀကတယ္၊
စာဖတ္သူအခုုေနမ်ားေၿမာက္ကိုုရီးယားကိုု၀င္ခြင္႔ရမယ္ဆိုုရင္သြားၿပီးစပ္စုုႀကည္႔ခ်င္တာပဲမဟုုတ္
လား။ (အခုုေတာ႔ စစ္ၿဖစ္ဖိုု႔တၿပင္ၿပင္ၿဖစ္ေနလိုု႔သြားရဲခ်င္မွ သြားရဲႀကေတာ႔မယ္) အဲဒီပုုံစံပါပဲ။ ၿမန္မာႏိုုင္ငံတခါးလွစ္လိုုက္ေတာ႔အၿပိဳင္းအရုုိင္း ၀င္လာႀကည္႔ႀကတာမဆန္းပါဘူး---

ေမာင္တိုုင္ပင္တိုု႔ကဒီလိုုပုုဂၢိဳလ္ေတြနဲ႔ထိေတြ႔ေနရတာ--လာေမးတဲ႔သူေတြ--လာႀကည္႔တဲ႔သူေတြ--
အမ်ားႀကီးပါပဲ--ဒါေပမဲ႔တကယ္လုုပ္မယ္ဆိုုတဲ႔သူက ၅ - ၁၀%ေလာက္ေတာင္မရွိဘူး-အဲေတာ႔ဘာ
ေႀကာင္႔လဲ လိုု႔ေမးလာရင္--ရင္းႏွီးၿမဳပ္ႏွံသူေတြဟာ ဥပေဒေတြနည္းဥပေဒေတြတင္မကဘူး၊အၿခား
အခ်က္ေတြလဲသူတိုု႔ criteria ထဲမွာထည္႔ထားတတ္ႀကပါတယ္--ဥပမာႏုုိင္ငံသားေတြကႏိုုင္ငံၿခား
သားေတြအေပၚဘယ္လိုုဆက္ဆံတတ္ႀကသလဲ--ၿမန္မာက xenophobia ဆိုုၿပီးႏုုိင္ငံၿခားသားဆိုုရင္
ေႀကာက္တတ္တဲ႔စိတ္ရွိတယ္လိုု႔ကမၻာမွာ ထင္ေနႀကဘူးတယ္ေလ။(အမွန္ေတာ႔ အရပ္သားၿပည္သူ
ေတြကမေႀကာက္ႀကပါဘူး၊တပ္ကလူေတြပဲေႀကာက္ႀကတာ)  ထိုုင္းႏိုုင္ငံဆိုုရင္ရင္းႏွီးၿမဳပ္ႏွံလိုုသူ
ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကအႀကိဳက္ေတြ႔ႀကတယ္၊ယိုုးဒယားေတြကေဖၚေရြတယ္။လုုပ္ခေစ်းမ်ားခ်င္မ်ား
မယ္။ႏုုိင္ငံသားေတြရဲ႔ရင္းနွီးေဖၚေရြမႈေတြ၊အေၿခခံအေဆာက္အဦေတြ၊နုုိင္ငံတြင္းေဆာင္ရြက္ေန
တဲ႔ရုုံးလုုပ္ငန္းစနစ္၊ၿပဳမူေၿပာဆိုုလုုပ္ကိုုင္ပုုံေတြလုုံၿခံဳစိတ္ခ်ရမႈရွိေနတာေတြစတဲ႔အခ်က္ေတာ္ေတာ္
မ်ားမ်ားအေပၚႀကည္႔ရႈ ၿပီး--ရင္းႏွီးၿမဳပ္ႏွံခ်င္ရင္ၿမဳပ္ႏွံႀကမွာပဲ--

စင္ကာပူမွာလီကြမ္းယူလက္ထက္ကတည္းကေနထိုုင္ေနတဲ႔ၿမန္မာတစ္ေယာက္ကေၿပာဘူးတယ္၊
စင္ကာပူတည္ေထာင္စ--ကနဦးပိုုင္းမွာလီကြမ္ယူက ဥေရာပက ကုုမၺဏီႀကီးေတြ၀င္လာေအာင္လိုု႔ မက္လုုံးေပးတဲ႔အေနနဲ႔ ေၿမကိုုအလကားေတာင္ေပးပစ္တာတဲ႔--ဒါေႀကာင္႔ Philips တိုု႔လိုု Multi National Companies ေတြလာအေၿခခ်ႀကတာပါပဲ--ဆိုုလိုုခ်င္တာကေတာ႔အၿပိဳင္ေခၚေနႀကတဲ႔
အခ်ိန္မွာ မက္လုုံးေလးေတြေတာ႔ထားဖိုု႔လိုုတာကိုုေၿပာခ်င္တာပါ။

ေမာင္တိုုင္ပင္တိုု႔ႏုုိင္ငံမွာ ရင္းႏွီးၿမဳပ္ႏွံမႈအပိုုင္းကိုုႀကည္႔လိုုက္ရင္အဟန္႔အတားသဖြယ္ၿဖစ္ေနတာက ေၿမ ေစ်းႀကီးေနတာပါ၊စုုစုုေပါင္း ကုုန္က်စရိတ္ရဲ႔ ရာခိုုင္ႏွဳန္းေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကိုုေၿမအတြက္
ကုုန္က်ရမယ္ဆိုုရင္ဘယ္ရင္ႏွီးၿမဳပ္ႏွံသူကမွမလိုုလားပါဘူး။အစိုုးရေၿမလည္းေစ်းႀကီးေနတယ္--ပုုဂၢလိကပိုုင္ေၿမေတြကလည္းေစ်းေတြမတရားေခၚေနႀကပါတယ္။ဒါအၿပင္ေၿမပိုုင္ဆိုုင္မႈနဲ႔ပတ္သက္
ၿပီးႏိုုင္ငံေရးေၿခထိုုးမႈေတြလည္းရွိေတာ႔ရင္းႏွီးၿမဳပ္ႏွံသူေတြအေနနဲ႔စိုုးရိမ္မႈေတြအနည္းႏွင္႔အမ်ား
ရွိႀကပါတယ္။

ရင္းႏွီးၿမဳပ္ႏွံသူေတြရဲ႔သေဘာထားကေတာ႔ ၿမန္မာႏိုုင္ငံဟာတၿခားႏိုုင္ငံေတြနဲ႔ယွဥ္ရင္ land lease rate ေတြဟာေစ်းမ်ားေနတယ္လိုု႔ဆိုုႀကပါတယ္။ဗီယက္နမ္ရဲ႔ရင္းႏွီးၿမဳပ္ႏွံမႈအပိုုင္းကိုုေလ႔လာ
ႀကည္႔ရင္္ေၿမနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေခါင္းစဥ္တစ္ခုုနဲ႔အေသအခ်ာၿပဳစုုထားတယ္။ Vietnam Land Ownership and Agricultural Law Handbook ဆိုုတဲ႔စာအုုပ္ပါ။ ၿမန္မာ မွာ လည္းဒီလိုုစာအုုပ္
မ်ိဳးကိုုသက္ဆိုုင္ရာဌာနမ်ားအေနနဲ႔ ၿပဳစုုထားသင္႔ပါတယ္္။ ၿမန္မာကိုုလာမဲ႔ရင္းႏွီးၿမဳပ္ႏွံလိုုသူ
ေတြဟာ ဟိုုတယ္ေဆာက္ခ်င္သူ၊ အုုိးအိမ္ေဆာက္ခ်င္သူ၊စက္မႈလက္မႈလုုပ္ငန္းတည္ေထာင္
ခ်င္သူ၊ စိုုက္ပ်ိဳးေရးလုုပ္ခ်င္သူ၊ေဆးရုုံေဆာက္ခ်င္သူ၊ေက်ာင္းတည္ေထာင္ခ်င္သူစသည္ၿဖင္႔
ရည္ရြယ္ခ်က္အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိေနပါလိမ္႔မယ္--ေၿမအမ်ိဳးအစားေတြလည္းအမ်ိဳးမ်ိဳးရွိေနပါလိမ္႔မယ္၊
လုုံး၀မၿပဳၿ႔ပင္ရ ေသးတဲ႔ေၿမ၊ ၿမိဳ႔ရြာနဲ႔နီနီးကပ္ကပ္ရွိေနတဲ႔ေၿမ၊ၿပဳၿပင္ၿပီးသားေၿမ၊စိုုက္ပ်ိဳးေရးအတြက္
ေကာင္းတဲ႔ေၿမ စသည္ၿဖင္႔အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိေနမွာပါ။ အဆိုုပါ ေၿမအမ်ိဳးအစားေတြကိုု land lease premium ေပးၿပီးလုုပ္ခ်င္သူေတြအတြက္ ဘယ္ေဒသမွာ ဘယ္လိုုေၿမအမ်ိဳးအစားဆိုုရင္ၿဖင္႔ဘယ္
ေလာက္ ရွိသင္႔တယ္စသည္ၿဖင္႔ရည္ညႊန္းႏွဳန္းထားမ်ားၿပဳစုုထားႏိုုင္ရင္ႏွစ္ဦးႏွစ္ဖက္္အက်ိဳး
ရွိလိမ္႔မယ္လိုု႔ထင္ပါတယ္။ land lease premium ကိုုသူမ်ားႏိုုင္ငံနဲ႔ မတူတဲ႔ေစ်းသြားေတာင္းမိရင္ ရင္းႏွီးၿမဳ႔ပ္ႏွံမႈေတြဟာတြက္ေခ်မကိုုက္တာေႀကာင္႔အၿခားႏိုုင္ငံေတြေရာက္သြား  တတ္ပါတယ္။

ေနာက္တစ္ခုုအေရးႀကီးတာကရင္းႏွီးၿမဳပ္ႏွံသူေတြနဲ႔ညွိႏိုုင္းေဆြးေႏြးႀကမဲ႔သူေတြဟာ negotiation skill ေတာ႔အနည္းဆုုံးရွိသင္႔ပါတယ္။ ဒါကိုုဒီေလာက္နဲ႔ယူခ်င္ရင္ယူ မယူခ်င္ရင္ေနဆိုုတဲ႔ impasse
မ်ိဳးအကုုန္ပိတ္ေဆြးေႏြးတာမ်ိဳးမလုုပ္သင္႔ပါဘူး။ ႏွစ္ဖက္ဟာတစ္ခုုခုုေတာ႔ဖြင္႔ေပးထား ၿကရပါမယ္။
ကိုုယ္ကရခ်င္တာတစ္ခုုတည္းႀကည္႔ ၿပီး ေဆြးေႏြးမယ္ဆိုုရင္ေတာ႔ အခြင႔္အလန္းေကာင္းေတြ
ဘယ္လိုုမွေရွ႔တိုုးမရေတာ႔ပဲ ပိတ္သြားခဲ႔ရင္ႏွစ္ဖက္နစ္နာႏိုုင္တယ္ဆိုုတာသတိထားဖိုု႔ လိုုပါတယ္။

ေနာက္တစ္ခုုက chicken or egg ၿပသာနာမ်ိဳးမဖန္တီးမိဖိုု႔ လိုုပါတယ္။ဒါဟာလည္းတစ္ဌာန ႏွင္႔ တစ္ဌာန ညွိႏိုုင္းမႈအားနည္းတာၿဖစ္ပါတယ္။ေနာက္ဆုုံးလူႀကီး၀င္ေၿဖရွင္းေပးမွပဲၿပီးသြားေတာ႔
တယ္။

အေရးႀကီးဆုုံးအပုုိင္းကရင္းႏွီးၿမဳပ္ႏွံလိုုသူေတြဟာ Rate of Return ROR ကိုုအဖက္ဖက္က ေပးထားခ်က္ assumptionမ်ားနဲ႔အေသးစိပ္တြက္ခ်က္ႀကရပါတယ္။ဥပမာဟိုုတယ္အတြက္
ရင္းႏွီးၿမဳပ္ႏွံမယ္ဆိုုရင္ေဆာက္တဲ႔ကုုန္က်စရိတ္တင္မကဘူး၊စတင္လည္ပတ္တဲ႔အခ်ိန္ကစၿပီး
 ႏွစ္အလိုုက္ occupancy rate ေတြ ပါခန္႔မွန္းထည္႔သြင္းတြက္ခ်က္ရပါတယ္။ ပတမႏွစ္မွာ occupancy rate ၄၀%၊ ဒုုတိယႏွစ္မွာ ၆၀%၊ တတိယႏွစ္မွာ ၈၅% စသည္ၿဖင္႔ တြက္ခ်က္ႀက
ရတာၿဖစ္တဲ႔အတြက္ စတင္လည္ပတ္တာနဲ႔အၿမတ္အစြန္းရၿပီဆိုုတာ မရွိႏိုုင္ပါဘူး။ ဟိုုတယ္ရင္းႏွီး
ၿမဳပ္ႏွံသူေတြနဲ႔စကားေၿပာႀကည္႔ခဲ႔တာ ၃-၄ႏွစ္ႀကာမွအရင္းေႀကႏိုုင္တယ္လိုု႔ဆိုုပါတယ္။
တည္ေဆာက္ေရးလုုပ္ငန္းၿပီးလိုု႔ operation ကိုု စလုုပ္ၿပီဆိုုတာနဲ႔ အရႈံးကစပါတယ္။ဒါေတြကို
ေမာင္တိုုင္ပင္တိုု႔ေတြသေဘာေပါက္နားလည္ထားဖိုု႔လိုုပါတယ္။ စက္မႈလက္မႈလုုပ္ငန္းဆိုုရင္ ROR ဟာအရမ္းႀကာတတ္ပါတယ္။ ၁၀ - ၁၅ ႏွစ္ မက ႀကာႏိုုင္ပါတယ္။ စက္မႈလက္မႈလုုပ္ငန္းဆိုုေတာ႔ လုုိအပ္ခ်က္ေတြကအမ်ားႀကီးပဲ။ အဲေတာ႔ ကုုန္က်စရိတ္တြက္ခ်က္တဲ႔အခါ တတ္ႏိုုင္သမ ွ် rate ေတြ premium ေတြကိုုအနည္းဆုုံးအဆင္႔မွာ ထားလိုုႀကပါတယ္။

 ဒါအၿပင္တစ္ဖက္ကလည္း ေမာင္တိုုင္ပင္တိုု႔အေနနဲ႔  ရင္းႏွီးၿမဳပ္ႏွံမႈေတြ၀င္လာတာေႀကာင္႔ ၿဖစ္ေပၚလာမဲ႔အက်ိဳးေက်းဇူးေတြကိုုလည္း ႀကည္႔သင္႔ပါတယ္။ ဥပမာ--အလုုပ္အကိုုင္ဖန္တီး
ေပးႏိုုင္မႈ၊ နည္းပညာလႊဲေၿပာင္းရယူႏိုုင္မႈ၊ ေခတ္မွီ စီမံခန္႔ခြဲမႈနည္းစနစ္ေအာက္တြင္လုုပ္ကိုုင္ခြင္႔
ရရွိမႈ၊ ေဒသအတြင္းဖံြၿဖိဳးတိုုးတက္လာမႈ၊GDP တက္လာႏုုိင္မႈ စတဲ႔အက်ိဳးေက်းဇူးေတြနဲ႔ခ်ိန္ထိုုးႏိုုင္း
ယွဥ္သြားရမွာပါ။ land use premium ကရတဲ႔အက်ိဳးေက်းဇူးတစ္ခုုထဲႀကည္႔ လိုု႔ကေတာ႔ က်ယ္ၿပန္႔ေသာအၿမင္မရွိ သလိုုမ်ိဳးၿဖစ္သြားႏိုုင္ပါတယ္။


ႏုုိင္ငံၿခားကရင္းႏွီးၿမဳ႔ပ္ႏွံမႈနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ၀န္ေဆာင္မႈေပးေနတဲ႔ ၀န္ေဆာင္မႈကုုမၺဏီေတြကိုု ၿမန္မာမွာ လာတည္ေထာင္လ ွ်က္ရွိပါတယ္။သူတိုု႔တေတြလည္းအႀကံဥာဏ္ေတြေပးေနႀကပါတယ္။ ရင္းႏွီးၿမဳပ္ႏွံမႈ၊ကုုန္သြယ္မႈ၊ကုုမၺဏီတည္ေထာင္မႈ ေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးလုုပ္ေဆာင္ရတဲ႔လုုပ္ငန္းစဥ္ေတြဟာသိသာထင္သာ
ၿမင္သာေအာင္ၿပဳလုုပ္ထားဖိုု႔လိုုပါေသးတယ္။ လက္ကမ္းစာေစာင္စာအုုပ္စတာေတြလည္းအခ်ိန္ႏွင႔္
တေၿပးညီ အဂၤလိပ္လိုုၿပဳစုုထုုတ္ေ၀ထားသင္႔ပါတယ္။

Business in Asia.com အင္တာနက္၀က္ဘ္ဆိုုက္မွာ Procedures and Time in Setting up Factories in Asia ဇယားဟာ ရင္းႏွီးၿမဳပ္ႏွံလိုုသူေတြအတြက္ reference တစ္ခုုလုုပ္ႏုုိင္တဲ႔ ႏိုုင္းယွဥ္ခ်က္ဇယားတစ္ခုုပါ။ အေသးစိပ္ႀကည္႔ခ်င္ရင္ေတာ႔ ၀က္ဘ္ဆိုုက္လိပ္စာ ကၿဖစ္ပါတယ္။ (ဇယား-၁ ႏွင္႔ဇယား-၂ ရႈ)

                          http://www.business-in-asia.com/asia/procedure_registration.html


        ဇယား(၁) အာရွေဒသအတြင္း ႏိုုင္ငံ ၅ ႏိုုင္ငံတြင္ လုုပ္နည္းအဆင္႔မ်ားႏွင္႔ ႀကာၿမင္႔ ခ်ိန္မ်ား

ဇယား-၂။ ကေမၻာဒီးယားနိုုင္ငံ တြင္ လိုုအပ္စာရြက္စာတမ္းႏွင္႔ႀကာ ၿမင္႔ခ်ိန္ကိုုေဖၚၿပေသာဇယား

ဒီဇယားမွာ ၿမန္မာမပါ၀င္ႏုုိင္ေသးပါဘူး၊ ဒါေပမဲ႔ အဆိုုပါဇယားကိုု မွီးၿပီး procedures and time
ကိုုလုုပ္ႀကည္႔မယ္လိုု႔ဇယားသြင္းႀကည္႔တာ ဌာနတစ္ခုုနဲ႔တစ္ခုုမွာ ဘယ္ေလာက္ႀကာမယ္ဆိုုတာ
မခန္႔မွန္းႏိုုင္ေသးတဲ႔အတြက္အခ်ိန္အတိုုင္းအတာတစ္ခုုလိုုေနပါတယ္။ ရန္ကုုန္ မွာ ဌာနေပါင္းစုုံ
ပါ၀င္တဲ႔ရင္ႏွီးၿမဳပ္ႏွံမႈေကာ္မရွင္ပူးေပါင္းရုုံး one stop service OSS ကိုု ၂၀၁၃ခုုႏွစ္ ဧၿပီလ ၁၀ ရက္ေန႔က ဖြင္႔လွစ္ခဲ႔ပါတယ္။ဒီ OSS မွာပါ၀င္မဲ႔ ဌာနအသီးသီးကဌာနဆိုုင္ရာပုုဂၢိဳလ္မ်ားဟာရင္း
ႏွီးၿမဳပ္ႏွံမႈႏွင္႔ပတ္သက္၍လုုပ္ပိုုင္ခြင္႔ရွိသူ၊ လုုပ္နည္းစနစ္ကိုုေက်ေက်ညက္ညက္သေဘာေပါက္
နားလည္သူေတြၿဖစ္ ေစဖိုု႔သင္တန္းေတြေပးဖိုု႔လိုုပါလိမ္႔မယ္။ဒါေတြၿပည္႔စုုံၿပီဆိုုရင္ procedure  နဲ႔ time  ပုုံပါဇယားမွာထည္႔သြင္းလိုု႔ရႏိုုင္ပါၿပီ။

DICA website မွာခြင္႔ၿပဳခဲ႔ေသာရင္းႏွီးၿမဳပ္ႏွံမႈေတြကိုုႀကည္႔လိုုက္ရင္ CMP လိုုအေသးစား
စက္မႈလက္မႈလုုပ္ငန္းေတြ labor intensive လုုပ္ငန္းေတြသာမ်ားၿပီး MNC multi national companies ေတြအနည္းအက်ဥ္းပဲရွိပါေသးတယ္။ MNC ေတြ၀င္လာဖိုု႔ ကအရာရာမွာ အဆင္သင္႔
မၿဖစ္ေသးတာကိုုေတြ႔ရပါတယ္။သူတိုု႔ေတြလြယ္လြယ္ကူကူ ၀င္ေရာက္လာႏုုိင္ဖိုု႔ ဘယ္လိုုအထူး
အခြင္႔အေရးေတြ ေပးမလဲဆိုုတာမစဥ္းစားသင္႔ဘူးလား၊မက္လုုံးတစ္ခုုခုုေတာ႔ထားေပးသင္႔တယ္
လိုု႔ယူဆပါတယ္။

 ရင္းႏွီးၿမဳပ္ႏွံမႈနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးၿမန္မာရဲ႔ concept ကအေသးစားအလတ္စားေတြ labor intensive ေတြလာႀက၊ MNC ေတြလိုုမ်ိဳးေတြေနအုုံး၊လ ွ်ပ္စစ္မေပးႏုုိင္ေသးဘူး၊ကြ်မ္းက်င္သူေတြမရွိေသးဘူး
 ဆိုုတဲ႔အယူအဆကေတာ႔ ရင္းႏွီးၿမဳပ္ႏွံမႈ မ်ား၀င္ေရာက္လာမွာ ကိုုဟန္႔တားသလိုုမ်ိဳးၿဖစ္ေနႏိုုင္
ပါတယ္။ လ ွ်ပ္စစ္မရွိဘူး၊ကြ်မ္းက်င္သူေတြမလုုံေလာက္ဘူး၊ သူတိုု႔သိပါတယ္။သူတိုုဖါသာသူတိုု႔လိုု
အပ္ခ်က္ကိုုဖန္တီးသြားႏိုုင္ပါတယ္။တေလာကစက္မႈဇုုန္တစ္ခုုအတြက္လ ွ်ပ္စစ္ထုုတ္လုုပ္ဖိုု႔ ႏိုင္ ငံၿခားသားတစ္ေယာက္နဲ႔ေဆြးေႏြးေတာ႔ လ ွ်ပ္စစ္ထုုတ္တာေလာက္ကသူတိုု႔အတြက္အေသး
အဖြဲၿဖစ္ေနတယ္။ဒီထက္ႀကီးႀကီး မားမားလုုပ္ခ်င္တယ္။ ေနာက္ဆုုံးလ ွ်ပ္စစ္ အၿပင္ developer
ပါလုုပ္ခ်င္တယ္။ ဆိုုလိုုခ်င္တာကေမာင္တိုုင္ပင္တိုု႔အတြက္လ ွ်ပ္စစ္ကအေရးႀကီးေပမဲ႔ႏိုုင္ငံတကာ MNC ေတြအတြက္ကအေရးမႀကီးဘူး--လုုပ္ႏုုိင္တယ္။လူလည္းတူတူပဲ။ဘြဲ႔ရေတြေရြးခ်ယ္ၿပီး ေဆာက္ေနစဥ္ကာလမွာ training ေပးလိုု႔ရတာပဲ။ ဘိုုးရင္းလိုုAir Bus လိုုကုုမၺဏီလိုုမ်ိဳးေတာ႔
ၿမန္မာၿပည္မလာေသးပါဘူး။ အေရးႀကီးဆုုံးက ဗ်ဴရုုိကေရစီ ႀကိဳးနီစနစ္ကိုုေလ ွ်ာ႔ခ်ၿပီး ၀င္လာသူေတြဘယ္လိုုစိတ္ခ်မ္းသာေအာင္လုုပ္ေပးမယ္၊ ေဒၚလာသန္းရာႏွင္႔ခ်ီရင္းႏွီးၿမဳပ္ႏွံသူေတြ
အေနနဲ႔ မေသမခ်ာမေရရာေသးတဲ႔အၿခအေနကိုု win - win ၿဖစ္ေအာင္လုုပ္ေပးႏိုုင္ရင္၀င္လာ
ႀကမွာပါပဲ။

ေမာင္တိုုင္ပင္တင္ၿပတဲ႔အ ခ်က္ေတြဟာရင္းႏွီးၿမဳပ္ႏွံသူေတြရဲ႔အေတြ႔အႀကံဳေတြၿပန္လည္ေၿပာၿပတဲ႔
အခါမွတ္သားထားမိတာေတြပါ။ သူတိုု႔ေတြ MFTB, MICB ေတြကိုုသြားရမွာတြန္႔ဆုုတ္ႀကတယ္။
procedures ေတြကရွည္ၿပီးဆက္ဆံေရးလည္းမေကာင္းပါဘူး။ကိုုယ္ႏိုုင္ငံကိုုလာရင္းႏွီးၿမဳပ္ႏွံသူ
ေတြကိုု အဆင္ေၿပေအာင္ဘယ္လိုုလုုပ္ေပးလိုုက္မယ္ဆိုုတဲ႔ စိတ္ထားမ်ိဳးေတာ႔ ထား ဖိုု႔ လုုိပါတယ္။
တစ္ဖက္ကႀကည္႔ၿပန္ရင္လည္း ေမာင္တိုုင္ပင္တိုု႔ႏိုုင္ငံရဲ႔ ေၿပာင္းလဲမႈေတြဟာၿမန္ဆန္လြန္းတဲ႔အ
တြက္ေအာက္က၀န္ထမ္းေတြ လိုုက္မမွီေအာင္ၿဖစ္ေနတာလားလိုု႔ ညြန္ႀကားေရးမႈးအဆင႔္
အရာရွိတစ္ေယာက္ကိုုေၿပာလိုုက္ေတာ႔ “ သိပ္မွန္တာပဲဆရာ--က်ေနာ္တိုု႔အဆင္႔ေတြေတာင္ မွီေအာင္လုုပ္ေနရတာၿဖစ္လိုု႔ ဆင္႔ကဲဆင္႔ကဲ ၀န္ထမ္းေတြ ဆိုုေတာ္ေတာ္ကိုုေၿပာယူေနရတာ” လိုု႔ၿပန္ေၿပာပါတယ္။

အဲေတာ႔ရင္းႏွီးၿမဳပ္ႏွံမႈေတြမ်ားမ်ား၀င္လာမယ္ဆိုုရင္ေမာင္တိုုင္ပင္တိုု႔ႏိုုင္ငံမွာအရာရာေၿပာင္းလဲ
သြား ႏိုုင္မွာၿဖစ္လိုု႔ ႀကိဳဆိုုလက္ခံရမွာ ၿဖစ္ပါတယ္။ သူတိုု႔ေတြ၀င္လာရင္ေတာ႔ ငါတိုု႔တေတြအ
ရင္လိုုလုုပ္စားကိုုင္စားလိုု႔မရႏိုုင္ေတာ႔ဘူးလိုု႔က်ီးလန္႔စာစာၿဖစ္မေနသင္႔ပါဘူး၊ဒီကေန႔ပဲ CNA စီးပြား
ေရးသတင္းမွာ Yoma Strategic Holdings ဟာ MNC တစ္ခုုၿဖစ္တဲ႔ Digicel နဲ႔ Telecommunication မွာ consortium ဖြဲ႔ လိုုက္တယ္ ဆိုုတဲ႔သတင္းေႀကာင္႔စင္ကာပူ စေတာ႔ အိတ္ခ်ိန္းမွာ ရုုိးမရဲ႔ ရွယ္ယာ ဟာ ၈၂ ဆင္႔ထိ ၁၅% တက္သြားတာကိုုေတြ႔ လိုုက္ရပါတယ္။ ရုုိးမရဲ႔ မႏွစ္က IPO က ဆင္႔၂၀ နဲ႔စခဲ႔တာပါ။ အဲေတာ႔လုုပ္တတ္ ကိုုင္တတ္သူေတြဟာစီးပြားေရး ေရစီးေႀကာင္းမွာ အခြင္႔သာရင္သာသလိုုေမ်ာပါ လုုပ္
ေဆာင္ေနႀကပါတယ္။ၿမန္မာရဲ႔ image ဟာလည္းတၿဖည္းၿဖည္းတက္လာေနၿပီၿဖစ္တဲ႔
အတြက္ႀကိဳးနီစနစ္ေတြေလ ွ်ာ႔ခ်ၿပီး လုုပ္ေပးကိုုင္ေပးနိုုင္မယ္ဆိုုရင္ေဒသတြင္းက်ားတစ္
ေကာင္ၿဖစ္လာဖိုု႔ဆိုုတာ မေ၀းေတာ႔ပါဘူး။

Friday, March 8, 2013

စင္ကာပူ M1 တယ္လီဖုုန္းလိုုင္းေပၚကအႀကံအဖန္




အားလုုံးသိႀကတဲ႔အတိုုင္းစင္ကာပူမွာ StarHub, SingTel, M1 တိုု႔ဟာ Service Provider ေတြၿဖစ္ႀကၿပီး
တစ္ဦးႏွင္႔တစ္ဦးအၿပိဳင္အဆိုုင္ရွိႀကပါတယ္။ ေမာင္တိုုင္ပင္ကေတာ႔သမီးလုုပ္ေပးတဲ႔အတိုုင္း M1မွာ ဆင္းမ္ကဒ္ လုုပ္ထားၿပီး အိမ္အတြက္ fibre optic broadbandကိုု subscribe လုုပ္ထားပါတယ္။ စုုစုုေပါင္း ၂ ႏွစ္ရွိပါၿပီ။ ပထမႏွစ္မွာေတာ႔ ဘာၿပသာနာမွ မရွိပါဘူး။ ေမာင္တိုုင္ပင္လည္း ဖုုန္းေခၚရင္
viber ရွိ ရင္ viber ပဲသုုံးပါတယ္။ sms ပိုု႔လည္း viber ကပဲပိုု႔ပါတယ္။

တစ္ရက္သမီးရုုံးကၿပန္လာေတာ႔ M1 ရဲ႔တယ္လီဖုုန္းေဘလ္စာရြက္ႀကီးကိုုင္ၿပီး ေဖေဖ ဘာေတြေခၚထားတာ
လဲဆိုုၿပီး လာေမးပါတယ္။ေမာင္တိုုင္ပင္လည္း ေဘလ္စာရြက္ႀကည္႔ၿပီး ဦးေႏွာက္ေတာ္ေတာ္စားသြားတယ္။ သူတိုု႔ charge လုုပ္တာက Value Added Services MFusion Atlc Pte Ltd, Chapamobile Playwin Service (Tel: 31581242)အတြက္ 5 sms access SGD 25.00 ေတြ႔ပါတယ္။ ေမာင္တိုုင္ပင္ကအားေနရင္ ကြန္ပ်ဴတာႏွုိပ္တာမ်ားပါတယ္၊ဖုုံးကိုု မကလိပါဘူး။ ဂိမ္းလည္းမကစားဘူး၊ G mail, Facebook ေလာက္
ပဲအၿပင္ထြက္ရင္ႀကည္႔တာ။ သမီးကေတာ႔ ေဖေဖ ဖုုံးကိုု မ်က္ေစ႔မၿမင္ပဲေလ ွ်ာက္ေလ ွ်ာက္မႏွိပ္ နဲ႔ေလ လိုု႔ပဲေၿပာပါတယ္။

ႀကံဳဘူးႀကမွာပါ။ေမာင္တိုုင္ပင္ရင္ထဲမွာ တႏုုံႏုုံ နဲ႔ေလ။ ထမင္းေတာင္ေကာင္းေကာင္းမစားႏိုုင္ဘူး။ဒါနဲ႔ဖုုံးကိုုဖင္ၿပန္ေခါင္းၿပန္ႀကည္႔ေတာ႔မွ message မွာအဲဒီကုုမၺဏီက ဖိတ္ေခၚလာတယ္။ ေမာင္တိုုင္ပင္က
ဖတ္ေတာင္မႀကည္႔ဘူး၊လိုုက္ဖ်က္တာ ဟိုုႏုုိပ္ ဒီႏုုိပ္ ႏုုိပ္မိမွာေပါ႔၊ ဘာသြားႏုုိပ္မိမွန္း လည္းမသိဘူး။ေမ႔ေမ႔ေပ်ာက္ေပ်ာက္ပဲထားလိုုက္တယ္၊ ေနာက္ရက္ေတြဆက္ဆက္လာၿပန္ေကာ၊ေမာင္တိုုင္ပင္
စိတ္ရႈပ္ေပမဲ႔ ignore လုုပ္ထားလိုုက္တယ္။ ၅ရက္ေလာက္ႀကာေတာ႔ဒီလိုုခဏခဏလာရင္အလုုပ္ရႈပ္
တယ္ဆိုုၿပီး သူတိုု႔ပိုု႔တဲ႔ sms ကိုုဖတ္ႀကည္႔တယ္။ မပိုု႔ေစခ်င္ရင္ STOP ဆိုုၿပီး sms ပိုု႔လိုု႔ဆိုုတာနဲ႔ ပိုုက္ဆံ ကုုန္ရင္လည္းကုုန္ဆိုုၿပီး ပိုု႔လိုုက္တယ္၊ အံမယ္--ၿပန္လာေသးတယ္၊ ေနာက္တခါေဒါသသံပါတဲ႔ I SAID STOP ဆိုုၿပီးပိုု႔လိုုက္တယ္။ အဲေတာ႔မွ ရပ္ေတာ႔တယ္။သူတိုု႔ နံပါတ္က 146079193--- ေနာက္တစ္ေန႔က
လာေသးသဗ်ာ-- 146079192 ကေန Free MSG ဆိုုၿပီးလာေသးသဗ်-- အၿဖစ္ကေတာ႔အဲဒါပဲ--
က်န္ေသးတယ္၊ မၿပီးေသးဘူး၊

စိတ္ထဲမွာ ၂၅ ေဒၚလာေပမဲ႔ ၿမန္မာေငြ ၁၇၅၀၀ က်ပ္ ရန္ကုုန္ ခိုုင္ခိုုင္ေက်ာ္ မွာသူငယ္ခ်င္း ၃-၄ ေယာက္ေလာက္ထမင္းစားလိုု႔ရမယ္။ေဘလ္နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး complant ကိုု အဲဒီ sms address ဆီ ၿပန္ပိုု႔တယ္၊ မရဘူး၊ ေနာက္တယ္လီဖုုန္းကိုုေခၚတယ္၊ စာတိုု ပိုု႔တယ္၊ မရဘူး။ ေနာက္ M1 customer service
ကိုုေခၚတယ္၊ မေၿပာခင္ အိုုင္စီ နံပါတ္ေတာင္းတယ္၊ သမီး ကေစ်းသြားေနေတာ႔ေနာက္မွ ၿပန္ေခၚမယ္ဆိုုၿပီး လုုပ္ရတယ္။ ညနက္သြားေတာ႔တႏုုံနံနဲ႔ အိပ္ရာ၀င္လိုုက္ရေပမဲ႔ အိပ္မေပ်ာ္ဘူး၊ ထၿပီး ေၿမးနဲ႔သြားေဆာ႔ေနလိုုက္တယ္။ ညသန္းေခါင္ေလာက္ထိ အင္တာနက္မွာM1 ကိုုဘယ္လိုု အီးေမလ
ပိုု႔လိုု႔ရမလဲဆိုုတာ လိုုက္ရွာတာ ေနာက္ဆုုံးေတာ႔ ေတြ႔တယ္၊ အက်ိဳးအေႀကာင္းေဖၚၿပၿပီး အီးေမလ္ရုုိက္လိုုက္တယ္၊ ခ်က္ခ်င္းပဲစာရေႀကာင္းၿပန္လာပါတယ္၊ ကိုုယ္လုုပ္ခ်င္တာ
လုုပ္လိုုက္ရေတာ႔မနက္ ၁ခ်က္ထိုုးမွ အိပ္ရင္၀င္ၿဖစ္တယ္။

ဒီကေန႔ M1 customer service ကေန မေလးအသံနဲ႔ မေလးမ ဖုုန္းဆက္လာတယ္။ အရင္ အိုုင္စီနံပါတ္၊ ေမြးေန႔၊ေနရပ္လိပ္စာေတြေမးၿပီးမွဆက္ေၿပာတယ္။ အဲဒီကုုမၺဏီအေႀကာင္းေမးတယ္။စစ္စစ္ေပါက္ေပါက္ေမးေတာ႔ ကိုုယ္က တင္း ေနၿပီ။ ငါဘာမွအဲဒီကုုမၺဏီ
နဲ႔မသိဘူး၊ sms ေရာက္လာလိုု႔ လိုုက္ဖ်က္တာ ဘာခလုုတ္ႏွိပ္မိသြားမွန္းမသိဘူး။ ေနာက္ဆက္တိုုက္ ပိုု႔လာတယ္၊ငါ ဘာမွမၿပန္ဘူး၊ေနာက္ဆုုံး I SAID STOP ဆိုုမွရပ္သြားတယ္။ မင္းတိုု႔ M1 ကဒီလိုုမလိမ္႔တစ္ပတ္ လုုပ္တဲ႔ေကာင္ေတြ ရဲ႔ sms ကိုုဘာလိုု႔လက္ခံရတာ
လဲ၊ ငါ႔ဖုုံးမွာအေထာက္အထားေတြရွိတယ္၊ screen shot လည္းရုုိက္ထားၿပီးၿပီ၊ ငါ႔ တိုုက္ေအာက္ထပ္မွာ Clemeti ရဲ စခန္းရွိတယ္၊ငါ report သြားလုုပ္မယ္ ဆိုုၿပီးသူဘာေၿပာေနမွန္းမသိဘူးကိုုယ္က ေဒါနဲ႔ေမာနဲ႔ ကိုုေၿပာပလိုုက္တယ္။ မေလး မ ကသူေၿပာေနတယ္။ ၂၅ ေဒၚလာကိုု waive လုုပ္ေပးပါမယ္၊ ဒါေပမဲ႔ မင္းရဲ႔ April bill ကိုုႀကည္႔လိုုက္ေတာ႔ လည္း အဲဒီကုုမၺဏီကပဲ ေနာက္ထပ္ ၁၀ေဒၚလာေတာင္း
ထားတာေတြ႔တယ္။ အဲဒီအတြက္လည္းစိတ္မပူပါနဲ႔ 3 working days အတြင္းၿပန္ ၿပီး waive လုုပ္ေပးပါမယ္၊ လိုု႔ေၿပာပါတယ္၊အဲဒါႀကားေတာ႔ ပိုုေဒါသထြက္ေရာ၊ဒါေပမဲ႔ ထိန္း လိုုက္ပါတယ္၊ ဘာအတြက္ ၁၀ေဒါလာ ေတာင္းမွန္းမသိဘူး၊ မေလး မ ကအစကတည္းက waive လုုပ္ေပးပါမယ္ေၿပာေနတာ ကိုုယ္ေတာ္ေခ်ာက ေဒါသထြက္ေနေတာ႔ အကုုန္စိတ္ထဲရွိတာေၿပာပစ္လိုုက္မိေရာ--ေဒါသမ်ား မေကာင္းလိုုက္တာ--တာေတာင္ ေတာ္ယုုံတန္ယုုံ သည္းညည္းခံတတ္တဲ႔ေကာင္-- April ေဘလ္ေရာက္လာရင္သမီးနဲ႔စကားမ်ားရအုုံးမယ္၊ ဖုုံးေတာင္မကိုုင္ခ်င္ေလာက္ေအာင္ပဲ၊ သမီး ေၿပာတာလည္းမွန္တယ္၊မ်က္ေစ႔ ကမ်က္မွန္မပါရင္ ဘာမွ မေတြ႔ေတာ႔ဘူး၊ အိုု ေနၿပီေလ--ဘာမွ မေကာင္းေတာ႔ဘူး-၂၅ေဒၚလာကမမ်ားေပမဲ႔လူလည္လုုပ္ခံရရင္ေတာ႔ တႏုံႏုုံ နဲ႔ၿဖစ္တာေပါ႔--


သမီး ကေမာင္တိုုင္ပင္ လိုုမဟုုတ္ဘူး၊ ငယ္ငယ္ေလးကတည္းက အထုုအေထာင္းခံရေတာ႔ အရမ္းစြာလန္က်ဲတယ္၊ အေမ မရွိတဲ႔သမီးသူမ်ားေက်ာမွာခံရမွာ စိုုးလို႔ စြာလန္က်ဲေအာင္ေၿမွာက္ေပးခဲ႔တာ အခုုေတာ႔ထိမ္းမရဘူး၊ အဲလိုုဘဏ္ေတြ ကုုမၺဏီေတြက သူဆီဖုုံးဆက္လာရင္ မဆဲယုုံတမည္ပဲ အကုုန္ေကာလႊတ္တာ၊ အခုုေတာ႔ သမီးေၿပာတာလက္ခံရမလိုုပဲ-- အခုုလည္း M1 ကိုု သူအမ်ိဳးမ်ဳိးရစ္ ၿပီးေကာေနတာ သူေၿပာတာမွန္ေနၿပန္ေရာ--ေခတ္ကာလသားသမီးေတြနဲ႔ ၿပိဳင္မၿငင္းတာေကာင္းတယ္ဗ်ဳိး--သူတိုု႔ေခတ္ကလူေတြသူတိုု႔ပဲသိတယ္၊ M1 M1 M1 ဒီလိုု crooked co: ေတြကိုုဘာလိုု႔မ်ားလက္ခံလုုပ္ေပးေန
ပါလိမ္႔--သူရဲ႔ customer ေတြကိုု လာထိခိုုက္ရင္အကာအကြယ္ေပးဖိုု႔မေကာင္းေပဘူးလား--