ဘဏ္တိုးႏွဳန္းေတြေလ်ာ့ခ်သင့္ၿပီလား

ေခါင္းစဥ္နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး DVB debate အစီအစဥ္ႀကည္႔ေတာ႔ ေဒါက္တာႏိုင္ကိုကို ေဆြးေႏြးခ်က္ကေကာင္းပါတယ္--သူျဖတ္သန္းခဲ့ရာလမ္းကၾကမ္းတမ္းလို႔လားမသိဗဟိုဘဏ္ကပုဂၢိဳလ္ေတြကိုေတာ့ၾကမ္းၾကမ္းတမ္းတမ္းျပစ္ျပစ္ႏွစ္ႏွစ္ကို ေဝဖန္သြားပါတယ္၊ ဘဏ္ဒါ႐ိုက္တာအဖြဲ႕ဝင္ေတြကိုလည္းဝမ္းစာမျပည့္တဲ့အတြက္ႏႈတ္ထြက္ေပးဖို႔ေတာင္ေျပာသြားပါတယ္၊ ရွက္တတ္ၾကရင္ေတာ့ေကာင္းတာေပါ့ဗ်ာ၊ ကိုႏိုင္ကိုကိုကေတာ့ ပရိသတ္ဆီကလက္ခုတ္သံအျပည့္ေတာ့ မၾကာခဏရခဲ့ပါတယ္---- ဦးဆက္ေအာင္ေတာ့ မရွိေတာ့ဘူးလို moderator အမ်ိဳးသမီးဆီကေျပာသံၾကားေတာ့ သူလည္းလစ္ၿပီနဲ႔တူပါတယ္--ႏိုင္ငံေရးကိုလည္းအားမလိုအားမရေဝဖန္သြားပါတယ္--ဝမ္းစာျပည့္တဲ့ကိုေက်ာ္မ်ိဳးထြန္းကေတာ့ ေခါင္းစဥ္နဲ႔တင္မကဘူးတိုင္းျပည္စီးပြားေရးတိုးတက္ဖို႔လုပ္သင့္လုပ္ထိုက္တာကိုခ်က္က်လက္က်ေထာက္ၿပေၿပာဆိုသြားပါတယ္--

တစ္ခုထူးထူးျခားျခားသိလိုက္ရတာကထိုင္းကကပ္စီကန္ဘဏ္ကေျပာသြားတာပါ--သူတို႔ဆီမွာဘဏ္ေထာင္တာကိုယ့္ေငြနဲ႔ကိုယ္တည္ေထာင္တယ္ဆိုတဲ့အခ်က္ပါ--ဒါမွမဟုတ္ျပည္ပကရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈေတြဖိတ္ေခၚၿပီးထူေထာင္ၾကပါတယ္ လို႔ေျပာသြားပါတယ္။ ျမန္မာမွာကေတာ့ပုဂၢလိကဘဏ္ေတြတည္ေထာင္တာကဟိုမက်ဒီမက်ျဖစ္ေနပါသလား  ျပည္သူလာအပ္တဲ့ေငြကိုပဲေခ်းႏိုင္တယ္ -- ဘဏ္ေထာင္တဲ့ပိုင္ရွင္ရဲ႕ရင္းႏွီးေငြကေတာ့ ဘဏ္ asset ထူေထာင္ရာမွာသုံးႏိုင္ပါတယ္၊ ထိုင္းမွာကေတာ့ ဘဏ္ပိုင္တဲ့ေငြေတြကိုေခ်းႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့သေဘာမ်ိဳးေျပာသြားတာၾကားလိုက္ရပါတယ္ အဲေတာ့ ဘဏ္တစ္ခုကို ေငြေရးေၾကးေရးအခ်ိဳးေတြနဲ႔ ထိန္းခ်ဳပ္ထားတာမ်ိဳးမရွိေတာဘူးလားလို႔ သေဘာေပါက္မိပါတယ္  မွားရင္လည္းျပင္ေပးၾကပါ----ေဒါက္တာႏိုင္ကိုကိုကေတာ့ အရင္စစ္အစိုးရလက္ထက္ကတည္းကဘဏ္ေထာင္ခြင့္ျပဳတဲ့အခါ မွာ လုံးဝ ethic ရွိမရွိ စစ္ေဆးျခင္းေတာင္မရွိပါဘူး တဲ့ --ဟုတ္ပါတယ္-- သူတို႔ဆီမွာ banker ဟာ ဘယ္စီးပြားေရးမွ တြဲဖက္ဆက္စပ္လုပ္လို႔မရပါဘူး-- ဒီမွာေတာ့ banker ေတြဟာတျခားလုပ္ငန္းေတြအမ်ားႀကီးတြဲလုပ္ပါတယ္  ေဒါက္တာစိန္ေမာင္ရဲ႕ပထမပုဂၢလိကဘဏ္ေလာက္ပဲ banker အစစ္ျဖစ္တာေတြ႕ပါတယ္--

ကိုေက်ာ္မ်ိဳးထြန္းကေတာ့ျမန္မာဗဟိုဘဏ္သေဘာတူညီခ်က္နဲ႔ Credit Bureau ထူေထာင္ဖို႔ လုပ္ေနတဲ့အေၾကာင္းေျပာသြားပါတယ္-- credit rating ေတြလုပ္ႏိုင္ရင္ ေငြေခ်းမဲ့သူရဲ႕ credit history ကို

သိႏိုင္တာေႀကာင္႔ ဒီပုဂၢိဳလ္ကို ယုံၾကည္ရသလား  မယုံၾကည္ရဘူးလားဆိုတာ rating A, A+, B, B+စသည္ျဖင့္ rating လုပ္ႏိုင္တာေၾကာင့္ အတိုးႏွဳန္းကို flexible လုပ္လို႔ရႏိုင္မယ္လို႔ ယူဆၾကပါတယ္--အိမ္ျခံေျမေတြသြက္သြက္လက္လက္ေရာင္းဝယ္ၾကလာေအာင္ အခြန္ကို ၃%ေလွွ်ာ့ လိုက္တာဟာဘဏ္အတိုးႏွဳန္းခ်သင္႔ တာနဲ႔ဆက္စပ္မလားဆိုၿပီးေဆြးေႏြးၾကပါေသးတယ္--

ကိုရဲမင္းဦးအၾကံျပဳသလိုအတိုးႏႈန္းဟာ ဘဏ္ေခ်းတဲ့သူအေပၚလိုက္၍flexible ျဖစ္သင့္တယ္ဆိုတာကေတာ့ေကာင္းပါတယ္-- ဒါေပမဲ့ ဘဏ္ေတြမွာ risk management နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး HR တည္ေဆာက္ဖို႔ လိုပါတယ္-- တခ်ိဳ႕ဘဏ္ေတြကေတာ့ ျပည္ပက ဘဏ္ဆိုင္ရာ risk management ကြ်မ္းက်င္သူေတြငွားရမ္းၿပီးအစပ်ိဳး လုပ္ေဆာင္ေနၾကတာေတြ႔ရပါတယ္။

ကိုေက်ာ္မ်ိဳးထြန္းကေတာ့ဘဏ္အတိုးႏွဳန္းခ်ယုံနဲ႔မျဖစ္ဘူး-- ဆက္စပ္လုပ္ကိုင္ရမဲ့အလုပ္ေတြအမ်ားႀကီးရွိပါေသးတယ္ဆို ၿပီးသိုင္းဝိုင္းဆက္စပ္ေျပာသြားတာကေတာ့ NLD အတြက္စဥ္းစားစရာေတြ

ျဖစ္သ လို ငါတို႔ဘာဆက္လုပ္သင့္ေနၿပီဆိုတာ အျမန္ဆုံးေဆြးေႏြးသင့္ပါၿပီ-- ဘဏ္ကိုျပည္သူအမ်ားစုကေငြေတြအပ္ထားတာဟာ လူေတြဘဏ္တိုးထိုင္စားၿပီးေစာက္ပ်င္းႀကီးလို႔မဟုတ္ဘူး-- ႏိုင္ငံျခား

သားပညာရွင္တစ္ေယာက္ကေျပာဘူးတယ္-- မင္းတို႔ဆီမွာ sustainable business လုပ္ငန္းေတြမရွိလို႔ တဲ့--ရန္ကုန္မွာ ျမန္မာျပည္မွာ   လုပ္ငန္းတစ္ခုတည္ေထာင္ဖို႔  လုပ္ဖို႔ဆိုတာ process လမ္း

ေၾကာင္းကလည္းရႈပ္ေထြးပါတယ္-- လာဘ္ေပးလာဘ္ယူေတြရွိေနလို႔လည္းမဟုတ္ဘူး -- တခ်ိဳ  ့ဆိုရင္ဘယ္လိုလုပ္ေပးရမယ္ဆိုတဲ့ စနစ္ကို မရွိေတာ့တာ-- လုပ္ေနတဲ့ ဝန္ထမ္းေတြ တာဝန္ရွိသူေတြ

ကိုယ္တိုင္ကိုကမသိၾကေတာ့တာပါ--

ဒီပြဲမွာ ေဒါက္တာႏိုင္ကိုကို ကမွတ္မွတ္သားသားတစ္ခုေျပာသြားပါတယ္-- လက္ရွိျမန္မာမွာ ဗဟိုဘဏ္ဥကၠဠျဖစ္ထိုက္သူတစ္ဦးပဲျမင္တဲ့အေၾကာင္းပါ- Thuya Swiss ကCEO ေဒါက္တာေအာင္ကိုကို

ပါ တဲ့ -- ဟုတ္ပါတယ္-- လက္ရွိဗဟိုဘဏ္ဥကၠဠဟာ ေခတ္နဲ႔ အံမဝင္ေတာ့တဲ့အတြက္ေတာ့ဒီပုဂၢိဳလ္ကိုေျပာင္းသင့္ေနတာၾကာပါၿပီ--

ေဆာက္လုပ္ေရးလုပ္ငန္းရွင္အသင္းကလာတက္တဲ့သူကလည္းသူ႔အခန္းက႑ကိုဆက္စပ္ၿပီးေျပာဆိုေဆြးေႏြးသြားပါတယ္--အလားတူ SME အပိုင္းကိုလည္း consultant လုပ္သူကေဆြးေႏြးရာမွာျပည္သူေတြဟာေငြေခ်းၿပီး မဆိုင္တဲ့ေနရာေတြမွာသုံးတာကိုေထာက္ျပေျပာဆိုသြားပါတယ္--

တကယ္ေတာ့ဘဏ္အတိုးႏႈန္းေလွ်ာ့ခ်ဖို႔စဥ္းစားတဲ့အခါေလွ်ာ့ခ်လိုက္လို႔ျဖစ္ေပၚလာမဲ့ impact ကိုပဲစဥ္းစားလို႔မရပါဘူး--ကိုေက်ာ္မ်ိဳးထြန္းေဆြးေႏြးသလိုဘဏ္အတိုးႏႈန္းခ်လိုက္ရင္လူေတြကေငြေတြ

ဘဏ္ကထုတ္ၿပီးေရႊေတြဝယ္ၾကတယ္ဆိုတာမ်ိဳးျဖစ္လာႏိုင္တယ္--အဲလိုျဖစ္လာရင္ကိုႏိုင္ကိုကိုကႀကိဳက္တယ္--သူ terminology တစ္ခုေျပာသြားပါတယ္--

ေဆြးေႏြးျငင္းခုံၾကတာကေတာ့ေကာင္းပါတယ္-- အခ်ိန္ေတာ့မေလာက္ပါ-- moderator အမ်ိဳးသမီးလည္း debate ကိုထိမ္းသိမ္းရာမွာအားနည္းသလားလို႔ ထင္ပါတယ္ -- subject ႏိုင္ေအာင္ႀကိဳတင္ေလ့လာဖို႔လိုပါတယ္ -- တက္ေရာက္လာသူေတြလည္းဘာေမးခြန္းမွမေမးႏိုင္ပါ  subject ကအမ်ားျပည္သူေတြအတြက္ျမင့္ပါတယ္  terminology ကိုအဂၤလိပ္ လိုသုံးၾကတာကိုေထာက္ျပၾကပါတယ္ -- လာေရာက္နားေထာင္မယ္ဆိုကတည္းကသိေအာင္လုပ္ထားသင့္ပါတယ္  က်ေနာ္ကိုယ္ တိုင္ေတာင္ကိုႏိုင္ကိုကိုေျပာတဲ့ terminology တစ္ခုကိုမသိပါ--ေကာင္းပါတယ္ -- banking sector အေျခအေနကိုျမန္မာႏိုင္ငံကေအာက္ေျခလူတန္းစားမ်ားဂဃနဏမသိၾကေသးပါ--

ႏိုင္ငံျခားဘဏ္၊ ၿပည္တြင္းဘဏ္ဖက္စပ္လုပ္ကိုင္ခြင့္သတင္းအေပၚသုံးသပ္ခ်က္အျမင္--

ျပည္တြင္းပုဂၢလိကဘဏ္မ်ားရဲ႕အေျခအေနကိုအရင္ေလ့လာၾကည့္ရႈသင့္ပါတယ္-- ဘဏ္မ်ားmerging လုပ္တဲ့အခါ သူ႔ role ကိုယ့္ role မေပ်ာက္ဖို႔လိုသလို အတြင္းစည္းမွာလည္း ဝန္ထမ္းအခ်င္းခ်င္းစည္းလုံးညီၫြတ္စြာဘဏ္လုပ္ငန္းဆိုင္ရာအလုပ္မ်ာကိုပူးတြဲလုပ္ကိုင္ဖို႔လိုပါတယ္--

အခုဘဏ္အခ်ိဳ ့မွာ ႏိုင္ငံၿခားသားေတြဝင္ေရာက္လုပ္ကိုင္ခြင့္ ကို ဗဟိုဘဏ္ကခြင့္ ျပဳထားပါတယ္-- ဘယ္အဆင့္ ဘယ္ေလာက္ထိခြင္႔ၿပဳ သင္႔သလဲ ? လက္ရွိဝန္ထမ္းမ်ားရဲ ႔ပုံရိပ္ကိုမထိခိုက္ေအာင္ မသတ္မွတ္သင့္ ဘူးလား ? ျပည္တြင္းဝန္ထမ္းေတြဖက္က 'မင္းတို႔ ျပည္တြင္းမွာျဖစ္ပ်က္ေနတဲ့ အေလ့အက်င့္ေတြ၊ အေျခအေနကိုဘာသိလို႔ လဲ-- အျပင္ကလာမဲ့ ဘဏ္ဝန္ထမ္းကလည္း ' မင္းတို႔ အင္တာေနရွင္နယ္ ဘဏ္စနစ္ဘယ္လိုလုပ္သလဲဆိုတာေတြ႕အၾကံဳ မရွိဘူးမဟုတ္လား? ဘဏ္ဝန္ထမ္းေတြအကြ်မ္းတဝင္မရွိေသးတဲ့ ဘဏ္လုပ္ငန္းဆိုင္ရာ အီး စကားလုံးေတြနဲ႔ေျပာဆိုကိုင္ေပါက္ၾကေလေတာ့အထင္မႀကီးတဲ့အျပင္တစ္ေစာင္ေစာင္ျဖစ္သြားၾကတဲ့ရလဒ္သာရသြားတတ္ပါတယ္--လက္ရွိဘဏ္အခ်ိဳ ့မွာၾကံဳေနရတာပါ -- ခက္တာက ပုဂၢလိကဘဏ္ေတြ ကို how far they will let them grow ? ဘယ္အဆင့္ထိသြားမယ္--လုပ္ပိုင္ခြင့္ ဘာေတြရွိမယ္ -- customer ေတြကို easy banking ျဖစ္လာေအာင္ဘယ္လိုမက္လုံးေတြသုံးၿပီး ဆြဲေဆာင္မလဲ ?-- ဘဏ္ခြဲေတြ မ်ားမ်ားဖြင့္ႏိုင္တာက တိုးတက္မႈလား ? service ေတြေကာင္းတာက အမွန္တိုးတက္မႈဆိုရင္ဘယ္လိုေကာင္းလာေစခ်င္သလဲ ? ဘဏ္အေကာင့္ မ်ားမ်ားဖြင့္သူ ကုန္သည္မဟုတ္ပဲ တစ္ေယာက္နဲ႔ တစ္ေယာက္ transaction လုပ္လာၾကေအာင္ ( cashless ) ျဖစ္လာေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္သင့္သလဲ ? Mobile banking လုပ္ျခင္းျဖင့္အေကာင့္ဖြင့္သူေတြတိုးပြားလာသလား ? စိတ္ခ်ရမႈဘယ္ေလာက္ရွိသလဲ ? တစ္ဆင့္ၿပီးတစ္ဆင့္လုပ္ရေတာ့ အလုပ္အကိုင္အခြင့္အလန္းတိုးပြားလာသလား? ဘဏ္ကိုေငြေတြဆာလာအိတ္ေတြနဲ႔ သယ္လာမဲ့အစား ခ်က္ ႏွင့္ရွင္းလင္းလာေအာင္ဘယ္လိုလုပ္ၾကမလဲ ? CBM ေကာ ဘဏ္အခ်င္းခ်င္းေကာ Clearing ကို computer button တစ္ခ်က္ႏိုပ္လိုက္ယုံ ႏွင့္အလုပ္ျဖစ္သြားေအာင္ဘယ္လို လုပ္သင့္သလဲ ? 

ဘဏ္ေတြမွာ corporate account personal account ပဲေျပာင္းလဲေခၚေဝၚက႑ခြဲ ျခားထားသုံးသင့္သလား ? -စတဲ့ စိန္ေခၚမႈေတြဟာ ဘဏ္အာဏာပိုင္ေတြ management ကိုင္သူေတြအတြက္ အေသးအဖြဲစိန္ေခၚမႈေတြ ျဖစ္ေပမဲ့ ဘဏ္ေတြရဲ႕ image ကိုေျပာင္းလဲေစတတ္ပါတယ္--ဘဏ္ အပိုင္းမွာ တိုးတက္ဖြံၿဖိဳးလာမႈေတြေပါ့ဗ်ာ -- အေသးအဖြဲေပမဲ့ အေရးႀကီးပါတယ္။--ကမ႓ာမွာ on line transaction လုပ္ၾကတဲ့အခါ လူလိမ္ေတြမ်ားပါတယ္-- စင္ကာပူဘဏ္ေတြက အစဥ္တစိုက္ fraud အလုပ္မခံရေအာင္သတိေပးပါတယ္--၊အလုပ္ခံထိခဲ့လို႔ ရွိရင္လည္း investigated လုပ္ၿပီးကာယကံရွင္အေကာင့္ထဲ ျပန္ထည့္ေပးတတ္ပါတယ္-- security systemကို လည္းျမႇင့္ထားပါတယ္-ဘဏ္ကcustomer ကိုတာ၀န္ယူတာေပါ႔-ဒါအေလ့အက်င့္ေကာင္းပါ။ ဒါလည္း hacker ေတြကဝင္တတ္ပါတယ္ --ေနာက္ပိုင္း ဘဏ္ေတြက ေငြ အနည္းငယ္ ေလာက္ လႊဲေျပာင္းထုတ္ယူ ေပးသြင္း ရင္ ဖုန္းမွာ SMS alert လုပ္ပါတယ္-- ဒါလည္း fraud ေတြမ်ားလာတာေၾကာင့္အကာအကြယ္ေပးထားတာပါ-- ျမန္မာဘဏ္ေတြကေတာ့ ၁ေသာင္းတန္ ေငြစကၠဴထုတ္ထဲမွာ အတုေတြ႕ရင္ လုပ္ထုံးလုပ္နည္းနဲ႔ ညီေအာင္မလုပ္တဲ့အတြက္ customer ေတြ ေအာင့္သက္သက္နဲ႔ ခံရတတ္ပါတယ္-ဘဏ္ထုတ္ေတြမွာ ေငြကိုင္က လက္မွတ္ထိုးထားရပါတယ္။ ဘယ္သူလက္ကလြတ္လာတာလဲဆိုတာေပၚလြင္ပါတယ္။ ဗဟိုဘဏ္ကလည္းငါနဲ႔မဆိုင္ႀကည္ ႔ေနလို႔ မသင္႔ပါဘူး-- အတုမလုပ္ ႏို္င္ေအာင္ ကိုယ္ကဘာလုပ္သင္႔သလဲ စဥ္းစားရပါေတာ႔မယ္--ေနာက္ၿပီးေတာ႔-ဘဏ္ေတြမွာကဒါမ်ိဳးေတြစိုက္ေရာ္ဖို႔ အတြက္ reserve fund ရန္ပုံေငြသီးသန္႔ မထားသင့္ဘူး လား ? 

ဒါကဘဏ္အပိုင္းပဲရွိပါေသးတယ္ --ဝန္ထမ္းအပိုင္းေရာက္လာတဲ့အခါ merging လုပ္ရင္-management ကိုဘယ္လိုတြဲလုပ္မွာလဲ--merging လုပ္တာ ႏိုင္ငံတကာမွာ model ေတြအမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။--အားႀကီးသူနဲ႔ merging လုပ္ရင္ အမ်ိဳမခံရေအာင္ဘယ္လို ကာထားရမလဲ ? ဘယ္အပိုင္းကိုငါတို႔ လုပ္မယ္ -- ဘယ္အပိုင္းကိုမင္းတို႔ လုပ္ဆိုၿပီးအစပိုင္းမွာ ကတည္းကညွိရမယ္- အသားက်လာေတာ့မွ အလုပ္ခ်င္းဖလွယ္ႏိုင္ပါမည္-- ဒါမွလည္း on the job training လုပ္ငန္းပိုင္းမွာပီျပင္လာပါမယ္--ေမာင္တိုင္ပင္အျမင္မွာ စလုံးကဘဏ္ေတြနဲ႔ ျမန္မာျပည္ဘဏ္ေတြကြာျခားတာကေတာ့ facilities, systems, IT computer application, services(လိုင္းက်ေနတယ္လို႔ မေျပာၾကပါ) training, MAS ကထုတ္ျပန္ထားတဲ့စည္းကမ္းခ်က္ေတြကို ဝန္ထမ္းတိုင္းေက်ညက္ေနသလို CBM ရဲ ့ထုတ္ျပန္ထားတဲ့ စည္းကမ္းခ်က္ေတြေက်ညက္ေနသင့္ပါတယ္-- ျမန္မာဘဏ္အခ်ိဳ ့မွာ လည္း စင္ကာပူဘဏ္ေတြမွာ မန္ေနဂ်ာ အဆင့္ထိ လုပ္ခဲ့ဘူးသူေတြ ဂ်ီအမ္ အဆင့္ေလာက္နဲ႔ လုပ္ေနၾကတာေတြေတြ ့ဘူးပါတယ္--

ေမာင္တိုင္ပင္မွားခ်င္လဲမွားမယ္။ေမာင္တိုင္ပင္အျမင္ကေတာ့ ႏိုင္ငံျခားဘဏ္ေတြနဲ႔ ျပည္တြင္းဘဏ္ေတြ merging လုပ္မဲ့အစါး ျပည္တြင္းဘဏ္ေတြ အခ်င္းခ်င္း merging လုပ္ၿပီး authorised capital တိုးလာေအာင္လုပ္ကာအင္အားရွိေအာင္လုပ္သင့္ပါတယ္-- ၄-၅ ဘဏ္ေလာက္ဆိုရင္ျမန္မာအတြက္အသင့္ေလ်ာ္ဆုံးျဖစ္သလို ထိန္းသိမ္းၾကပ္မတ္ရတာလည္းအဆင္ေျပႏိုင္မည္လို႔ထင္ပါတယ္--ႏိုင္ငံျခားဘဏ္ေတြကိုေတာ့သီးျခားလုပ္ကိုင္ခြင့္ျပဳသင့္ျပီး ျပည္တြင္းဘဏ္ေတြနဲ႔ အၿပိဳင္လုပ္ကိုင္ခြင့္ျပဳသင့္ပါတယ္--ျပည္တြင္းဘဏ္ေတြကၿပိဳင္ႏိုင္ရပါမည္။ဘာပဲေျပာေျပာ ျပည္တြင္းဘဏ္ေတြအတြက္ CBM ကအသာစီးရေအာင္လုပ္ေပးထားမွာပါ။ ျမန္မာေငြေၾကးက႑တိုးတက္လာေအာင္ ကမ႓ာဘဏ္အပါအဝင္ႏိုင္ငံျခားဘဏ္ႀကီးေတြကေစာင့္ၾကည့္ေနမွာပါ။ လုပ္ရည္ကိုင္ရည္ၾကည့္ၿပီးေငြေခ်းဖို႔ အဆင္သင့္ရွိေနမွာပါ။ ျပည္တြင္းမွာ ေမာင္တိုင္ပင္ႀကိဳက္တဲ့ဘဏ္ေတြကေတာ့ KBZ , CB စတာေတြျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ တိုးတက္ေအာင္ေတာ့ service အပိုင္းကအစအမ်ားႀကီးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲဖို႔ လိုပါတယ္။ ဒီဘဏ္ႀကီးေတြမွာ ကိုယ္ပိုင္ training wing ေတြရွိရင္စဥ္ဆက္မျပတ္သင္ေပးဖို႔ ကအေျခအေနေကာင္းပါတယ္။ သင္ေပးရမွာကေတာ့ ဘဏ္လုပ္ငန္းေတြသာမက personal grooming ကအစ social dealing ေတြ အဆုံး ပါ ဝင္ပါလိမ့္မည္။

၂၂-၀၃-၂၀၁၇

ဘဏ္တစ္ခုၿပိဳလဲဖို႔ ဆိုတာ

"ျမန္မာဘဏ္ေတြၿပိဳလဲေတာ့မွာလား" ဆိုတဲ့ ပိုစ္ရယ္ ဘဏ္ႀကီးတစ္ဘဏ္ ေဒဝါလီခံရေတာ့မယ္ဆိုတဲ့သတင္းေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး သူငယ္ခ်င္း WHO ကမင္းဘဏ္မွာလုပ္လာတဲ့ပုဂၢိဳလ္ ဒီသတင္းမွန္လားမမွန္လား မင္းေရးစမ္းကြာဆိုၿပီးေျပာလာေတာ့မေရးခ်င္ေပမဲ့ေရးလိုက္ရပါတယ္။ဘာေၾကာင့္မေရးခ်င္လဲဆိုေတာ့ ကင္းကင္းေနခ်င္လို ့--

ဘဏ္လုပ္ငန္းရွင္ခ႐ိုနီေတြအခ်င္းခ်င္းအျပန္အလွန္ေခ်းၾကတယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ေျပာရရင္အတိုးႏွဳန္း ၁၃% ေပးရတဲ့ ျပည္တြင္းဘဏ္ေတြမွာ တကယ့္ ခ႐ိုနီအႀကီးစားႀကီးေတြက မေခ်းၾကပါဘူးဗ်ာ။ သူတို႔ အားလုံးအဆက္အသြယ္အသီးသီးရွိၾကေလေတာ့ UOB, OCBC စတဲ့ ႏိုင္ငံျခားဘဏ္ေတြဆီကပဲေခ်းၾကမွာပါ။ credit line USD ၅ သန္းေပးထားမယ္။ လိုရင္လိုသလို ထပ္ျဖည့္ေပးမယ္ ဆိုတဲ့ ဂရန္တီက အျပည့္ရွိေနတဲ့ အျပင္ အတိုးကလည္း နည္းနည္းေလးဆိုေတာ့ ျပည္တြင္းဘဏ္ကိုဘယ္လွည့္ ၾကည့္ၾကမလဲဗ်ာ။

ဆိုရွယ္လစ္ေခတ္က ဗိုလ္ခ်ဳပ္တစ္ေယာက္ေျပာသလို ေဇာ္ဂ်ီ တစ္ေယာက္ ေဆးစားမွားသြားေတာ့ အထက္လည္း မပ်ံ ႏိုင္ေျမလည္းမလွ်ိဳးႏိုင္တဲ့ ေဇာ္ကန္႔လန္႔ ေတြပဲျပည္တြင္းဘဏ္ေတြပဲအားကိုးေနရတာပါ။ အထက္ကိုပ်ံႏိုင္တဲ့ ေဖေဇာ္ဂ်ီကေတာ့ ႏိုင္ငံတကာဘဏ္ေတြ IFC လိုအဖြဲ႕ အစည္းေတြကိုအခ်ိန္မေရြးဝင္ႏိုင္ထြက္ႏိုင္ေတာ့ ဒီသတင္းဟာလုပ္ၾကံသတင္းႀကီးပါ။ 

အထက္ကိုပ်ံဖို႔အားယူေနတဲ့ ေမာင္တိုင္ပင္မိတ္ေဆြ ေဇာ္ဂ်ီအငယ္စားေလးေတာင္ ျပည္တြင္းဘဏ္ကအတိုးပိေနမွာစိုးလို႔ စလုံးကဘဏ္တစ္ဘဏ္မွာ လာၿပီး credit line ေဒၚလာ ၅ သန္းေလာက္ေပးဖို႔ စင္ကာပူေတာင္လာအုံးမယ္ တဲ့-- 

ဗဟိုဘဏ္ကစည္းကမ္းတင္းၾကပ္လြန္းလို႔ အၿမဲတန္းလိုလို ေအာ္ေနတဲ့ ပုဂၢလိကဘဏ္ေတြဟာစည္းကမ္းေဖါက္ဖ်က္လိုက္တာနဲ႔ ပင္နယ္လ္တီ ေတြအမ်ားႀကီးေပးရပါတယ္။ ဘဏ္ေတြမွာ " အခ်ိဳး" ေတြနဲ႔ ထိန္းထားတာ-- ႏိုင္ငံတကာမွာလည္းအဲဒီ လိုပဲ က်င့္သုံးပါတယ္။ ေန႔စဥ္ စာရင္းေတြ တက္တဲ့ အခါအဲဒီအခ်ိဳးေတြ ကိုတြက္ခ်က္တင္ျပရတယ္။ liquidity ratio ဆို ၂၀% ရွိေနရတယ္။ အယ္လို ပဲ " ratio" ေတြအမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိ ၾကတယ္။ ဗဟိုဘဏ္က ေန႔စဥ္တက္လာတဲ့စာရင္းေတြ အခ်ိဳး ေတြ မ်က္ေစ့ ေဒါက္ေထာက္ၾကည့္ေနတာပါ။ မဟုတ္တာ လုပ္ဖို႔ဆိုတာအေတာ္မလြယ္တဲ့ ကိစၥပါ။

ဘဏ္ဆိုတာ ခင္ဗ်ား ပိုက္ဆံ ေမာင္တိုင္ပင္ ပိုက္ဆံ ေတြနဲ႔ လွည့္ပတ္ေနရတာ--ဘဏ္ပိုင္ရွင္ပိုက္ဆံက assets အတြက္ပဲ။ depositor အေနနဲ႔ ဝင္ပါ လို႔မရဘူး။ ဘဏ္ေတြဟာ depositor ေတြရဲ ့ trust ေပ်ာက္မွာ အေၾကာက္ဆုံးပါ။ အခု ခင္ဗ်ားတို႔ အားလုံးသေဘာေပါက္ၾကေတာ့ ခင္ဗ်ားတို႔ trust ေပ်ာက္ေအာင္လုပ္ၿပီး ဘဏ္ၿပိဳလဲေအာင္ လုပ္ေနတာ။ ဘဏ္ ၿပိဳလဲရင္ ခင္ဗ်ားပိုက္ဆံ က်ဳပ္ ပိုက္ဆံေတြပဲဆုံးရႈံးမွာ--ဒါေၾကာင့္တတ္ကြ်မ္းနားလည္းတဲ့သူေတြ စကားနားေထာင္-- panic မျဖစ္ၾကနဲ႔--

ဘဏ္စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္း

   

L

ယခုုတေလာဘဏ္ကိစၥေတြကသတင္းတစ္ခုုၿပီးတစ္ခုုၿဖစ္ေနတာကိုုေတြ႔ရပါတယ္--စိတ္၀င္စားၿပီးေရးႀကတာေတြလည္းဖတ္ရပါတယ္--ဘဏ္အတိုုးႏွဳန္းကေတာ႔က် ဖိုု႔မၿမင္--အနည္းငယ္ေတာင္တက္လါပါတယ္--အခ်ိန္ပိုုင္းအပ္ေငြ နဲ႔
ရုိးရုုိးအပ္ေငြ အတိုုးႏွဳန္းေတြကိုုဒသမအနည္းငယ္စီခြာၿပီး customer ေတြကိုုဆြဲေဆာင္ေနႀကပါတယ္-
ၿမန္မာမွာ ဘဏ္ဆိုုတာကေတာ႔အပ္ေငြ deposit နဲ႔ ေခ်းေငြ loan ကြာၿခားတဲ႔ gap ဘဏ္အေခၚ
spread ေပၚမွာကစားၿပီး အၿမတ္ဖန္တီးရတာပါ--အခုုခ်ိန္မွာေတာ႔ spread က ၅% ပဲ--ဘဏ္ေတြ ၿပိဳလဲေတာ႔ သက္ဆိုုင္ရာ depositor ေငြေတြကိုု အခ်ိန္မေရြး ၿပန္ေပးႏိုုင္ဖိုု႔ ဘဏ္ေတြကိုု liquid ၿဖစ္ေအာင္လုုပ္ထားခိုုင္းရတယ္--အဲေတာ႔ ၿမတ္တဲ႔ေငြထဲ ကႏွစ္စဥ္ အရံေငြေႀကး reserve ေတြထားရတယ္--စည္းမ်ဥ္းေတြၿပဌါန္းသတ္မွတ္ၿပီးအရမ္းကိုုၿကပ္ ပစ္လိုုက္တယ္--အခုုမွ တၿဖည္းၿဖည္းေလွ်ာ႔ခ်ေပးရတာ---အဲဒီအခ်ိန္ကအစိုုးရကလည္းသိပ္မသိေသးဘူးေလ--လူလည္ႀကီးေတြက အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာပညာေတြ ၿပၿပီး ကိုုယ္က်ိဳးဖန္းတီးႀကတာ--အခုုေတာ႔လည္း ဒီခရုုိနီေတြဘာမွ မၿဖစ္တဲ႔ၿပင္ ပိုုေတာင္ခ်မ္းသာလာႀကေသးတယ္--

ရွယ္ယာေတြကေန BOD သေဘာတူရင္ ေၿမ၀ယ္ထားရင္းႏွီးႏိုုင္တယ္-ဘဏ္ခြဲေတြလည္းဖြင္႔ ႏိုုင္တယ္--deposit ေငြေတြကေန ရင္းႏွီုးၿမဳပ္ႏွံမႈ အၿဖစ္ေၿမေတြ၀ယ္ထား လိုု႔မရပါဘူး-- ယခုုအခ်ိန္ထိကေတာ႔ ဘဏ္တစ္ခုုကိုု ႏွစ္ကုုန္လိုု႔ ရွယ္ယာ ၀ယ္ထားတာကေန divident ဘယ္ေလာက္ေပးႏိုင္သလဲ ဆိုုတဲ႔ ေပတံ နဲ႔ပဲတိုုင္းတာပါတယ္--CBM ကေတာ႔ဘဏ္ေတြကိုု banking product ေတြအေတာ္မ်ားမ်ားထုုတ္ခြင္႔ၿပဳထားေပမဲ႔လည္း customers အမ်ားစုုကိုု ဆြဲေဆာင္တဲ႔ ဘက္မွာအားနည္းေနပါတယ္-- infra-structure လည္းႏိုုင္ငံတကာေပတံနဲ႔ တိုုင္းရင္အေတာ္ကိုု ေနာက္
တန္းေရာက္ေနေတာ႔လုုပ္သလိုုမၿဖစ္ပဲ ၿဖစ္သလိုုလုုပ္ေနရပါတယ္--CBM ကမလိုုတဲ႔ထိန္းခ်ဳပ္မႈ
ေတြပယ္ဖ်က္ေပးဖိုု႔ေတာင္းဆိုုတာလည္းႀကားရပါတယ္--အကုုန္လုုံးေတာ႔ဖ်က္မရဘူးထင္တယ္--
ဥပမာ saving account ကိုုတစ္ပတ္မွာတစ္ႀကိမ္ပဲ ထုုတ္ရမယ္ဆိုုတဲ႔ ထိန္းခ်ဳပ္မႈ မ်ိဳးကေတာ႔ မ
ရွိသင္႔ေတာ႔ပါဘူး--ATM card ဆိုုတာ saving account နဲ႔ခ်ိတ္ထားရမွာ Card account ဆိုုၿပီး
သီးၿခားထားေနရတာ customer အတြက္အလုုပ္ေတာ္ေတာ္ရႈပ္ပါတယ္--ATM card ဆိုုတာလူ
ပုုဂၢိဳလ္တစ္ဦးခ်င္းထားႀကတာပါ--ATM မွာတစ္ရက္ေငြထုုတ္ကန္႔သပ္ခ်က္ထားရပါတယ္--ဥပမာ
၁ သိန္း ၂ သိန္း ၃ သိန္း စသည္ၿဖင္႔ေပါ႔--corporate account ဆိုုတာရွင္းပါတယ္ --current account ပဲေပါ႔--တခါတရံ customers ေတြရဲ႔ အလိုုကိုု ဘဏ္ေတြကလိုုက္ႀကတယ္-- coporateaccount ကိုု saving မွာ ေၿပာင္းထားခြင္႔ၿပဳတာမ်ိဳးေပါ႔-- ဒီအခ်က္ေႀကာင္႔လည္း CBM က saving ကေနတစ္ပတ္မွာ တစ္ႀကိမ္ထုုတ္ခြင္႔ၿပဳမယ္ဆိုုတဲ႔ ကန္႔သပ္ခ်က္ေပၚလာတာနဲ႔တူတယ္--ဒါေပမဲ႔saving ကလူတစ္ဦးခ်င္းထားတာမ်ားတယ္ေလ--ဒါကိုုေတာ႔ CBM ကဘယ္လိုုလုုပ္သင္႔လဲဆိုုတာစဥ္းစားသင္႔တာေပါ႔--

ေမာင္တိုုင္ပင္တိုု႔အႀကီးဆုုံးဘဏ္ႀကီးရဲ႔ authorised capital ထက္ အလယ္အလတ္ ထိုုင္းဘဏ္ေတြ စင္ကာပူဘဏ္ေတြဟာ ၄ - ၅ - ၆ဆေလာက္ရွိမယ္ထင္တယ္--ဘဏ္ေပါင္း ၂၀ ေက်ာ္ေနပါၿပီ--ဘဏ္အခ်င္းခ်င္း merging လုုပ္ဖိုု႔ မစဥ္းစားႀကဘူးလား--ဥပမာ စလုုံးဆိုုရင္ POSB နဲ႔ DBS တိုု႔ merging လုုပ္ထားတယ္--DBS ATM card နဲ႔ POSB မွာ ထုုပ္လိုု႔ရတယ္--က်ေနာ္တိုု႔ဆီမွာကေတာ႔ MPU ေအာက္မွာရွိေနလိုု႔ MCB ATM card နဲ႔ KBZ ATM machine
မွာ ထုုတ္လိုု႔ရတယ္--ဘဏ္ေတြအေနနဲ႔ အမ်ားႏွင္သက္ဆိုုင္ေသာကုုမၺဏီေၿပာင္းလဲဖြဲ႔ စည္းဖိုု႔ႀကိဳးစားေနႀကတယ္--တခ်ိဳ႔
ေသာဘဏ္ေတြကအရင္ကတည္းကအမ်ားပိုုင္ဘဏ္ၿဖစ္ၿပီးသား--ရန္ကုုန္စေတာ႔ အိတ္ခ်ိန္းေပၚလာရင္ listed ၿဖစ္ဖိုု႔က ပိုုက္ဆံေဒၚလာ ၁သန္းေလာက္အကုုန္ခံရအုုံးမယ္ဆိုုေတာ႔အမ်ားပိုုင္ၿဖစ္ၿပီးသားဘဏ္ေတြကYSX ၿဖစ္လာမယ္ မၿဖစ္လာဘူးဆိုုတာမသိေသးဘူး--မေသခ်ာေသးဘူး-- ေဒၚလာ ၁သန္းေလာက္စိုုက္ထုုတ္က်ခံရမယ္ဆိုုရင္ေတာ႔ လက္တြန္႔ႀကတာအၿပစ္မဆိုုသာဘူး။အဲေတာ႔ ဘယ္ဘဏ္ေတြမ်ား full fledge public listed ၿဖစ္လာမလဲဆိုုတာ
ကလည္းအမ်ားစိတ္၀င္စား စရာပါ--အရင္းအႏွီးစုုတာၿဖစ္ေပမဲ႔ ၿပည္ပ equity firm ေတြကလည္း
ရွယ္ယာထည္႔၀င္ခ်င္ႀကေပမဲ႔ ဥပေဒ စည္းမ်ဥ္းကမရွိေသးဘူး--ဘဏ္ေတြက အဆိုုပါ equity firm
ဆီကေငြေခ်းခ်င္တယ္--ဥပေဒစည္းမ်ဥ္းေတြက ေရးဆြဲေနတုုံး--လုုပ္ခ်င္တာေတြကမ်ားတယ္--ေငြ
ေရးေႀကးေရးဆိုုတာ အထိန္းအကြပ္ရွိရတယ္--စည္းကမ္းလိုုက္နာလား မနာဘူးလား စစ္ေဆးရမဲ႔
authority ေတြလည္းဖြဲ႔ စည္းထားရမယ္--ဘဏ္ေတြက အၿပိဳင္လုုပ္ေနႀကတာေလ-- သူထက္
သာေအာင္လုုပ္ဖိုု႔ အတြက္ မသိ မသာစည္းေဖါက္ဖိုု႔ ၀န္မေလးႀကဘူး--ေငြေႀကးလုုပ္ငန္းမွာ ratio
အခ်ိဳးေတြနဲ႔ ထိန္းထားရတာ--ဒီမိုုေခတ္ ႏွစ္စပုုိင္းေလာက္က ႏိုုင္ငံၿခားသားတစ္ေယာက္ကေမးဘူး
တယ္--ၿမန္မာ မွာေငြေႀကးပိုုင္း monitor လုုပ္ဖိုု႔အတြက္ ratio ေတြရွိလားလိုု႔--“ ဟ--ၿမန္မာမွာလည္း
ရွိတာေပါ႔ --ႏိုုမိုု႔ရင္ ဘဏ္ေတြကိုု အစိုုးရကဘယ္လိုုခ်ဳပ္ကိုုင္မလဲ“ လိုု႔ ၿပန္ေမး လိုုက္ရတယ္--Liquidity ratio ဆိုုရင္ဘဏ္တိုုင္းကအၿမဲႀကည္႔ေနရတယ္-- ၂၀%ေအာက္မေရာက္ရဘူး--ေရာက္
ရင္ CBM ကဒဏ္တပ္တာပဲ--ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ကိုုေပးရတာ--အဲလုုိစည္းကမ္းေတြရွိေနလိုု႔သာ
ဘဏ္ေတြကမွန္မွန္ကန္ကန္ နဲ႔ ရပ္တည္ ႏိုုင္တာေပါ႔--BOD အဖြဲ႔ ၀င္ေတြကဘဏ္ကေနေငြေခ်း
လိုု႔မရဘူး--နားမလယ္တဲ႔ အဖြဲ႔၀င္ေတြကေငြေခ်းခ်င္ႀကတယ္--ဘဏ္ႀကီးတစ္ဘဏ္က depositor
ေငြေတြကိုု တစ္ဖက္လွည္႔ နဲ႔ယူၿပီး သူ႔လုုပ္ငန္းေတြမွာ သုုံးလိုုက္ေတာ႔ ဘဏ္ေတြကေမာက္ကမၿဖစ္
တဲ႔အခ်ိန္မွာ depositor ေတြကိုုေငြၿပန္ထုုတ္မေပးႏိုုင္ေတာ႔ဘူး--ဘဏ္ဟာ liquidအၿမဲၿဖစ္ေန
ေအာင္လုုပ္ထားရတယ္--ဒါေႀကာင္႔ဘဏ္က liquidity ratio ဟာ ၂၀% ေအာက္မေရာက္ရဘူး---
ႏိုင္ငံၿခားမွာဘဏ္ဆိုုရင္ banker အလုုပ္ပဲလုုပ္ရမယ္--အခုုက်ေနာ္တိုု႔ဆီမွာေတာ႔ ဘဏ္လုုပ္ငန္း
ပဲလုုပ္တဲ႔ ဘဏ္ဘယ္ႏွစ္ခုုရွိလဲ -- ခရုုိနီေတြဆိုုေတာ႔ ဘယ္သူမွ မေထာက္ၿပရဲဘူး--money laundering လုုပ္ခ်င္လည္းလုုပ္ႏိုုင္မွာပဲ--သူတိုု႔ရဲ႔ တၿခားစီးပြားေရးလုုပ္ငန္းၿပိဳလဲသြားရင္ ဘဏ္ကိုု
impact မၿဖစ္ႏိုုင္ဘူးလား--ဘဏ္ဆိုုတာ trust နဲ႔ဆက္စပ္တယ္--trust ပ်က္သြားရင္ဘာၿဖစ္မလဲ---အရင္က
ဖြံ႔ ၿဖိဳးၿပီး ႏိုုင္ငံေတြမွာခဏခဏၿဖစ္ခဲ႔ တာကိုုႀကားႀကမွာေပါ႔---ဘဏ္လုုပ္ငန္းကၿမတ္တယ္ဗ်--ဒါ
ေႀကာင္႔ခရုုိနီ တိုုင္းကဘဏ္ဖြင္႔ေနခ်င္ႀကတာ---လူေတြကလည္းအတိုုးႏွဳန္းမက်ေစခ်င္ဘူး-- တၿခားလုုပ္စရာမရွိေတာ႔ ဘဏ္တိုုးေလးနဲ႔ စားခ်င္ႀကတာ--စီးပြားေရးလုုပ္သူေတြကေတာ႔ ဘဏ္တိုုးေတြက်ေစခ်င္တယ္--အတိုုးေတြမ်ားတယ္ေၿပာႀကတယ္ --ဒီေတာ႔ ဘဏ္ေတြဟာေနခ်င္းညခ်င္း ႏိုုင္ငံၿခားဘဏ္ေတြလိုု လုုပ္ႏိုုင္ဖိုု႔ဆိုုတာကန္႔သပ္ခ်က္ေတြရွိတယ္ စိန္ေခၚမႈေတြလည္းအမ်ားႀကီးပဲ--လူေတြကလည္း ဘဏ္ဆိုုတာ အတိုုးေလးနဲ႔ ထိုုင္စားခ်င္ေတာ႔ အခုုခ်ိန္ထိဘဏ္ဆိုုတာ သူတိုု႔အတြက္ရင္းႏွီးၿမဳပ္ႏွံစရာတစ္ခုုလိုုမွတ္ယူေနႀကမွာပဲ--ေနာက္ပိုုင္းေတာ႔ လုုပ္စရာေတြေပၚလာရင္ေတာ႔ ဘဏ္အစားတၿခားရင္းႏွီးၿမဳပ္ႏွံမႈေတြမွာ ရင္းႏွီးလာႀကမွာပဲ--

L