စီးပြားေရးဒဏ္ခတ္ခံရျခင္း

ေတြးမိတာေလးေတာ့ေျပာပါရေစ--အရပ္သားအစိုးရလက္ထက္မွာစီးပြားေရးတိုးတက္လာလိမ့္မယ္လိုအစကေမွ်ာ္လင့္ထားခဲ့ပါတယ္--အေၾကာင္းေၾကာင္းေၾကာင့္take off position ေတာင္ေရာက္မလာေတာ့--အင္းေလ-- ၃ႏွစ္ခြဲေတာင္က်န္ေသးတာပဲဆိုၿပီး ကိုယ့္ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ကိုျပန္အားတင္းခဲ့ပါတယ္--ေဟာတစ္ခါ-- ေခါေတာကုလားေတြကိစၥေပၚလာေတာ့ UN အပါအဝင္ကမၻာနဲ႔ခ်ီၿပီးျမန္မာကိုဝိုင္းတြယ္ ေနၾကပါတယ္--ေနာက္ျပည္တြင္းမွာလည္းညီၫြတ္ေရးက fragile ျဖစ္တဲ့အေနအထားေၾကာင့္ ႏုနယ္ေသးတဲ့ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီဟာလည္းအခ်ိန္ မေရြး fragile ျဖစ္ေနၿပီလားလို႔သံသယျဖစ္မိတယ္--

တစ္ခုေတာ့ရွိတယ္--စိန္ေခၚမႈေတြအမ်ားႀကီးျဖစ္ေပၚလွ်က္ရွိတယ္--တစ္ဖက္ဖက္ကလႈပ္လို႔ေတာ့မရဘူး-- လႈပ္တာနဲ႔တိုင္းျပည္ႀကီးစုံးစုံးျမဳပ္သြားမဲ့အေနအထားတစ္ခုေရာက္ေနသလိုခံစားေနရတယ္--ဒီအခ်ိန္မွာ ႏိုင္ငံေရး-စစ္ေရး-လုံျခံဳေရး ဘယ္လိုကစားမလဲ--ျပည္တြင္းအေျခအေနေတြ- ျပည္ပကထိုးႏွက္ခ်က္အေျခအေနေတြ-- မိတ္ေဆြႏိုင္ငံလို႔ယူဆထားတဲ့ႏိုင္ငံေတြကသမာသမတ္က်တဲ့အျပဳအမူမ်ိဳးေတြမေတြ႕ရေတာ့တာေတြ ဟာႀကီးမားတဲ့စိန္ေခၚမႈေတြပါ-- ျမန္မာႏိုင္ငံသားမွန္လွ်င္ခံစားေနရတဲ့ အျမင္အယူအဆနဲ႔ ကမ႓ာကျမင္တဲ့အယူအဆမတူညီႏိုင္မႈဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္အႏၲရာယ္ႀကီးမားပါတယ္--ျမန္မာလူထုနဲ႔နီးစပ္ခဲ့ဘူးသူေတြကျမန္မာလူထုခံစားခ်က္ကိုသေဘာေပါက္ နားလယ္ခဲ့ေပမဲ့ ကမ႓ာတစ္ခုလုံးကျမင္ေနတဲ့ ယူဆေနတဲ့ အျမင္ကိုေျပာင္းလဲေအာင္မလုပ္ႏိုင္ေသးတာအႏၲရာယ္တစ္ခုပါ--ဒီအေျခအေနကိုနားလယ္သေဘာေပါက္ေနတဲ့ ေခါင္းေဆာင္ေတြကကမ႓ာကအျမင္သေဘာထားေတြကိုဘယ္လိုေျပာင္း လဲေပးႏိုင္ပါမလားဆိုတာေသးငယ္ေသာေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေလးပါ-- ကမ႓ာတစ္ခုလုံးက မူစလင္radicalism အားေကာင္း ေနခ်ိန္နဲ႔တိုက္ဆိုင္ေနေတာ့ မေမွ်ာ္လင့္ရဲတာပါ--

ဒီလက္ရွိအစိုးရတစ္နည္းနည္းနဲ႔ ျပဳတ္က်ၿပီးေနာက္ဘယ္သူပဲတက္တက္ဒီေန႔ျဖစ္ေနတဲ့ အေျခအေနကိုပိုေကာင္းလာေအာင္လုပ္ႏိုင္လိမ့္မယ္လို႔မထင္ပါ--အဆိုးဆုံးကေတာ့ တိုင္းျပည္စီးပြားေရးဖြံ ့ၿဖိဳးတိုးတက္လာဖို႔အတြက္ဦးစားေပးေနရာမေပးႏိုင္တာကိုစိတ္မေကာင္းမိပါတယ္--it makes politically difficult to invest in Myanmar because of Rakhine conflict and every leader had condemned Myanmar —ဆိုေတာ့ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈလည္းေလ်ာ့သြားဖို႔ပဲရွိေနေတာ့မယ္--ဆန္၊ပဲမ်ိဳးစုံ၊ငါးပုဇြန္၊သစ္၊စတဲ့ export မွာေလာက္ေလာက္လားလား ဆန္တစ္ခုကလြဲလို႔ တိုးတက္မႈကမရွိေတာ့ပါ--ဒီေခါေတာကုလား ကိစၥကို ျမန္မာဘက္ကဆက္ၿပီးေခါင္းမာေနမယ္ဆိရင္

ျမန္မာ့စီးပြားေရးကိုဒဏ္ခပ္ပိတ္ဆို႔ဖို႔ လုပ္လာႏိုင္ဖြယ္ရွိပါတယ္--

ေခါေတာကုလားကိစၥေၾကာင့္ ျမန္မာလူထုဟာ ဘယ္သူကကိုယ့္ဖက္မွာရွိတယ္--ဆိုတာထင္ထင္ရွားရွားသိလာရတယ္--ျမန္မာေတြစည္းစည္းလုံးလုံးျဖစ္လာေစႏိုင္တဲ့အျပဳအမူတစ္ခုေခါင္းေဆာင္ပိုင္းကလုပ္ဖို႔လိုေနပါၿပီ-- တစ္ေယာက္ေယာက္က ထ ေၾကာင္တဲ့ လုပ္ရပ္မ်ားအေျပာအဆိုအျပဳအမူမ်ားေတာ့သတိထားေစခ်င္တယ္ အခက္အခဲအၾကပ္အတည္းျကားက ျမန္မာျပည္သူအမ်ားစုစည္းစည္းလုံးလုံးျဖစ္မယ္ဆိုရင္အားလုံးကိုတြန္းလွန္ ႏိုင္လိမ့္မယ္လို႔ယူဆပါတယ္--

What's in your mind ?

စီးပြားေရးနဲ႔ပတ္သက္လို႔က်ေနာ္ခုတေလာေရးခ်င္စိတ္ကိုမရွိေတာ့တာ--Facebook အေကာင့္ေတြကိုလိုက္ဖတ္ၾကည့္ရင္းက်ေနာ္ဘာေတြ႕လာသလဲဆိုရင္စီးပြားေရးမွာေရွ  ့တန္းကေနေနတဲ့သူေတြဟာလူလတ္ေတြ လူငယ္ေတြအမ်ားစုျဖစ္ေနတာကိုေတြ႕ ရတယ္--သို႔ေသာ္လည္းပုဂၢလိကအဖြဲ႕ အစည္းအရပ္ဖက္အဖြဲ႕အစည္းေတြျဖစ္တဲ့ UMFCCI, MRF, MIA,ပဲႏွမ္းအသင္း, ဆီကုန္သည္အသင္း, ေတြကိုေလ့လာၾကည့္ရင္လူငယ္လူလတ္ေတြပါဝင္မႈအခ်ိဳးအစားနည္းေနေသးတာကိုေတယ္--စီးပြားေရးကိုေလ့လာသုံးသပ္ေနတဲ့ပညာရွင္ဆိုသူပုဂၢိဳလ္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာလည္းလူငယ္လူလတ္ေတြျဖစ္ေနတာကိုေတြ႕ရပါတယ္-- စီးပြားေရးအေၾကာင္းအရာနဲ႔ပတ္သက္တဲ့သုံးသပ္ခ်က္ေကာင္းေတြဖတ္မိလို႔ ၾကည့္လိုက္ရင္ လူငယ္လူလတ္ပညာရွင္ေတြျဖစ္ေနပါတယ္-- ေနာက္တစ္ခါအစိုးရအဖြဲ႕မွာ စီးပြားေရးကိုတာဝန္ခံရတဲ့ ဝန္ႀကီးဌာနက ဝန္ႀကီးေတြၾကည့္လိုက္မယ္ဆိုရင္လည္း အသက္ႀကီးပိုင္း ပညာအရည္အခ်င္းမွာ သံသယျဖစ္စရာေကာင္းေလာက္တဲ့ ပုဂၢိဳလ္ေတြျဖစ္ေနတာကိုေတြ႕ ရပါတယ္--

က်ေနာ္ကုန္သြယ္ေရးမွာ လုပ္ခဲ့စဥ္ကနဝတ နယက လက္ထက္ေတြမွာျဖစ္တယ္--Trade Council လိုအဆင့္ျမင့္အဖြဲ႕အစည္းမ်ိဳးကို ေက်ာ္လို႔မရတာေတြအမ်ားႀကီးရွိခဲ့ပါတယ္--တာဝန္ခံရတဲ့ ဝန္ႀကီးေတြကိုယ္တိုင္လည္းသူတို႔စဥ္းစားလို႔ရသမွ် capacity အတြင္းမွာရွိတဲ့ စီးပြားေရး model ေတြတည္ေဆာက္လုပ္ကိုင္ခဲ့ၾကရပါတယ္-- အရပ္ဖက္အဖြဲ႕အစည္းျဖစ္တဲ့  UMFCCI နဲ႔ အသင္းအဖြဲ႕ေတြရဲ  ့အင္အားကိုလည္းယူခဲ့ရပါတယ္--အဲဒီ စီးပြားေရး model ေတြဟာခ်ဳပ္ကိုင္မႈအျပည့္ရွိတဲ့ controlled model ေတြျဖစ္ပါတယ္-- ဘယ္ေလာက္ပင္အခြင့္အလန္းရွိပါေစအထက္ကပုဂၢိဳလ္ခြင့္ျပဳခ်က္မရရင္ေက်ာ္လုပ္လို႔မရႏိုင္တာေတြရွိပါတယ္--ဒီ mind set ဟာအဆိုပါေခတ္ကလူႀကီးေနရာမွာ လုပ္ခဲ့တဲ့ပုဂၢိဳလ္မ်ားေခါင္းထဲမွာရွိေနဆဲပါ--တျခားမၾကည့္ပါနဲ႔ဗ်ာ-- အလယ္အလတ္ေလာက္အဆင့္မွာလုပ္ခဲ့တဲ့ က်ေနာ္တို႔လိုလူေတြေခါင္းထဲမွာ မသိမသာအ႐ိုးစြဲရွိေနတတ္ပါတယ္--quasi government ဦးသိန္းစိန္ လက္ထက္မွာပါဝင္လာၾကတဲ့ဝန္ႀကီးအခ်ိဳ  ့ရဲ႕ mind set ကေတာ့သိသိသာသာခ်ည္း ေျပာင္းလဲခဲ့ပါတယ္ -- စီးပြားေရးမွာထိပ္ကေနထိုင္ၿပီးကန္႔လန္႔တိုက္ေနတဲ့ ရွစ္လုံးကိုလည္းဖယ္ရွားပစ္ႏိုင္ခဲ့တဲ့အတြက္အနည္းငယ္လြတ္လပ္တဲ့စီးပြားေရး liberalised model တစ္မ်ိဳးနဲ႔ဦးေဆာင္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္-- ဆိုးတဲ့အေလ့အက်င့္တစ္ခုကေတာ့ ဝန္ႀကီးဌာနအခ်င္းခ်င္း coordination မရွိခဲ့ျခင္းျဖစ္ ပါတယ္--သမၼတ႐ုံး portfolio ေတြဖန္တီးၿပီး က႑တစ္ခုထဲမွာပါတဲ့ဝန္ႀကီးဌာနေတြ ကို force coordination ေတြလုပ္ခဲ့ရပါတယ္--ဒါလည္းေတာ္ေတာ္အမုန္းခံလုပ္ခဲ့ရတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္--ေဘးကေနရပ္ၾကည့္ေနေတာ့ျမင္ပါတယ္--

ဒီေန႔ဒီမိုကရက္တစ္အစိုးရလက္ထက္မွာစီးပြားေရး မူဝါဒ ၁၂ ခ်က္ေတာ့ေရးဆြဲထားပါတယ္-- ျမန္မာ စီးပြားေရးဝန္းက်င္ကိုၾကည့္လိုက္ မယ္ဆိုရင္လူငယ္လူလတ္ေတြအမ်ားစုျဖၧစ္ေနပါတယ္ -- က်ေနာ္ကုန္သြယ္ေရးမွာ လုပ္ခဲ့စဥ္က ခ်ာတိတ္ လို႔သတ္မွတ္ထားတဲ့လူငယ္ေတြဟာယေန႔ စီးပြားေရးဦးေဆာင္မႈအပိုင္းမွာ လူလတ္ေနရာကဦးေဆာင္ေနၾကပါတယ္-- အသစ္အသစ္ေသာလူငယ္ေတြလည္းတစ္ေန႔ တစ္ျခားေပၚလာေနပါတယ္--UMFCCI လည္းယေန႔ပုဂၢလိက စီးပြားေရးက႑မွာ က်ေနာ္တို႔ လုပ္ခဲ့စဥ္အခ်ိန္ကလို သြက္သြက္လက္လက္မရွိပဲ ထိုင္းမႈိင္းေနသလား ခံစားရပါတယ္--သူ႔ role ေတာင္ေပ်ာက္ေန သေလာက္ပါပဲ--

လူငယ္လူလတ္စီးပြားေရးသမားေတြ ဘာလုပ္ခ်င္ပါသလဲ  သူတို႔အာသီသေတြကို နားလည္ထားမိဖို႔ လိုပါတယ္--က်ေနာ္တို႔တုံးက စီးပြားေရးသမားေတြအနက္ cash flow နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး million USD ေျပာႏိုင္တဲ့ပုဂၢိဳလ္ေတာ္ေတာ္နည္းတာကိုသတိျပဳမိပါတယ္ -- ဒီကေန႔ လူလတ္စီးပြားေရးသမားေတြ ႏႈတ္ဖ်ားမွာေတာ့ cash flow နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး million USD ဟာလူတိုင္းနီးပါးေျပာႏိုင္ေနတယ္ဆိုတာေတြ႕ေနရပါတယ္--ဆိုလိုတာကေတာ့ cash flow ႀကီးမားလာပါတယ္ --

ေနာက္တစ္ခုက စီးပြားေရးနဲ႔ဆိုင္တဲ့ဝန္ႀကီးဌာနေတြမွာဘာသာရပ္အလိုက္ ပါရဂူဘြဲ႕ ရယူထားၿပီးႏိုင္ငံျခားမွာ exposure အထိုက္ အေလ်ာက္ရွိတဲ့ လူလတ္ပိုင္းအရာရွိေတြရွိပါတယ္-- သူတို႔ဟာ ဘာသာရပ္အခ်ိဳ  ့ကိုဘာသာျပန္မယ္--ျပည္ပကလာလုပ္တဲ့ Forum ေတြတက္မယ္ ေဆြးေႏြးမယ္--တခါတရံသူတို႔ကိုေနရာမေပးပဲထားတယ္လို႔သူတို႔ခံစားရႏိုင္ပါတယ္--သူတို႔မွာ analysis skill ကေတာ့ေသခ်ာေပါက္ရွိေနမွာပါ-- တစ္ေန႔က် ငါ့ေနရာလုယူႏိုင္တယ္ လို႔သေဘာမထားပဲ ေနရာေတာ့ေပးမွာျဖစ္ပါတယ္--သူတို႔ရဲ႕ လုပ္အားကိုထိေရာက္စြာအသုံးခ်ဖို႔လိုပါတယ္--

ျမန္မာမွာ manufacturing sector ကေတာ့တိုးတက္ဖြံၿဖိဳးလာဖို႔ အားယူေနဆဲပါ-- MNC ကုမၸဏီေတြလာေရာက္ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံတဲ့အခါ ျပည္တြင္း manufacturing ကုမၸဏီေတြဟာသူတို႔ကိုအေထာက္အကူျပဳမဲ့ downstream Industry ေတြအျဖစ္ေျပာင္းလဲဖို႔ျပင္ဆင္ရပါမယ္-- ျပင္ဆင္မယ္ဆိုတာ အကုန္ပါပဲ--HR ပါမယ္ လွ်ပ္စစ္ပါမယ္ logistic ပါမယ္ ဒါေတြကိုလူငယ္ စီးပြားေရးပညာရွင္ေတြျပင္ဆင္ ထားၾကလိမ့္မယ္ထင္ပါတယ္-- 

သမၼတႀကီးဦးဝင္းျမင့္ လက္ထက္မွာ ေတာ့ trend ေတြေျပာင္းလိမ့္မယ္ထင္ပါတယ္-- mind set အဓိကေျပာင္းျကဖို႔ပါ-- ေနရာတိုင္းေနရာတိုင္းမွာ လူႀကီးေတြက ကုလားထိုင္ကဖယ္မေပးခ်င္ၾကတာအဆိုးဆုံးပါ--ၾကည့္တတ္ရင္ျမင္ပါတယ္--လူငယ္လူလတ္စီးပြားေရးသမားေတြ ႀကိဳက္တဲ့စီးပြားေရး model ကဘာလဲ?  phase by phase ဘယ္လိုေျပာင္းလဲအသုံးျပဳၾကမလဲ ? သေဘာထားကြဲႏိုင္ပါတယ္  ေဆြးေႏြးရင္းအေျဖရွာၾကပါမယ္--

က်န္းမာပါေစ   ခ်မ္းသာပါေစ

Outsourcing လုပ္ျခင္း

ျမန္မာမွာပုဂၢလိကအပိုင္းကေတာ့ outsourcing ကိုတြင္တြင္က်ယ္က်ယ္လုပ္ေနပါၿပီ--ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈ

လုပ္လာၾကတဲ့ႏိုင္ငံျခားကုမၸဏီေတြကလည္းသူတို႔ လိုတဲ့ပစၥည္းေတြထုတ္လုပ္ေပးမဲ့ ျပည္တြင္းကုမၸဏီေတြတည္ေထာင္ေပၚထြက္လာဖို႔ေမွ်ာ္မွန္းေနၾကပါၿပီ--ယခုလက္ရွိေရႊျပည္သာ၊လႈိင္သာယာ၊စတဲ့စက္မႈဇုန္ေတြကျပည္တြင္းစက္႐ုံေတြဟာမူလစက္႐ုံလုပ္ငန္းေတြမွရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံလာသူေတြရဲ႕ downstream industry စက္႐ုံေတြအျဖစ္မၾကာခင္ေသာကာလအတြင္းမွာပဲေျပာင္းလဲလုပ္ကိုင္မႈေတြ ေတြ ့လာရေတာ့မွာပါ--

တေလာကလုပ္ငန္းရွင္တစ္ေယာက္နဲ႔ေန႔လည္စာစားရင္းေျပာျပတာကေတာ့ တခ်ိဳ႕စက္႐ုံေတြထုတ္လုပ္ၾကတဲ့အခါ သူတို႔က outsourcing ကိုထိုင္း နဲ႔ တ႐ုတ္မွာသြားလုပ္တဲ့အတြက္ ေဒၚလာေတြအျပင္ထြက္သြားရပါေၾကာင္း၊သူတို႔လိုခ်င္တဲ့ quality မ်ိဳးျပည္တြင္းမွာပဲ outsourcing လုပ္မယ္ဆိုရင္ သူတို႔ထုတ္လုပ္တဲ့စက္ေတြကိုအဆင့္မီေအာင္လုပ္သြားမွာျဖစ္ေၾကာင္း၊ေစ်းကြက္မေသခ်ာေသးပဲ စက္ေတြကိုအဆင့္ျမႇင့္မယ္ဆိုပါကရင္းႏွီးရမဲ့ေငြေၾကးပမာဏကမ်ားျပားသည့္အတြက္ေသခ်ာခ်ိန္ဆရမွာျဖစ္ေၾကာင္းေျပာျပပါတယ္--

က်ေနာ္ေျပာခ်င္တာက အစိုးရဌာနမ်ားရဲ႕ outsourcing လုပ္တာကိုပါ။ အမ်ားသိၾကတဲ့အတိုင္း အစိုးရဌာနေတြကို E government စနစ္ေဖၚေဆာင္ဖို႔စိုင္းျပင္းေနၾကတာေတာ္ေတာ္ၾကာလွပါၿပီ--

ေတာ္ေတာ္ကိုၾကာတာမွအစိုးရအဆက္ဆက္ ဆယ္စုႏွစ္၂ ခုေလာက္ကိုၾကာေနပါၿပီ--ဌာနအႀကီးအကဲေတြအေနနဲ႔ မိမိတို႔လုပ္ငန္းဌာနရဲ႕လုပ္ငန္းအစိပ္အပိုင္းအခ်ိဳ  ့ကိုလုပ္ကိုင္ေစဖို႔ပုဂၢလိကေတြကို

outsourcing အျဖစ္ဘာလို႔မငွားႏိုင္ၾကတာလဲ? အခုကိုသန္းဝင္းတင္ထားတဲ့ ပိုစ္ ဟာအရပ္သားအစိုးရ လုပ္သင့္ လုပ္ထိုက္တာေတြကို မီးေမာင္းထိုးျပေနတာပါ။

Outsourcing is a business practice in which a company hires another company or an individual to perform tasks, handle operations or provide services that are either usually executed or had previously been done by the company's own employees.

လက္ရွိျမန္မာစီးပြားေရး

Doing business ranking က ၃ ႏွစ္မေျပာင္းမလဲပဲေအာက္ဆုံးနားမွာပဲ( ယခုႏွစ္ ၁၇၁ ) ရွိေနေသးတဲ့အတြက္ အားမလိုအားမရျဖစ္သံေတြ ေဝဖန္သံေတြ social media ေတြ ဂ်ာနယ္ေတြမွာ ထြက္ လာၾကပါတယ္၊ ဒါဟာ လက္ရွိအစိုးရကိုႏိုပ္ကြက္တယ္လို႔မျမင္ေစခ်င္ဘူး---ေဝဖန္သုံးသပ္ခ်က္ေတြအနက္ highlight လုပ္ျပရရင္ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းခ်က္သတ္မွတ္ ခ်က္ေတြေျဖေလ်ာ့ေပးမႈနည္းတာေတြ၊ဥပေဒပိုင္းဆိုင္ရာအားနည္းတာေတြ၊ကြ်မ္းက်င္အလုပ္သမားျပည့္စုံလုံေလာက္မႈ မရွိေသးတာေတြ၊ေငြေၾကးႏွင္ပတ္သက္၍အေျခခံအေဆာက္အဦမရွိေသးတာေတြ၊ေစ်းကြက္ထိုးေဖါက္ဝင္ေရာက္ဖို႔ခက္ခဲတဲ့ အဟန္႔အတားေတြရွိေနေသးတာေတြေထာက္ျပၾကပါတယ္--အေရးႀကီးဆုံးကေတာ့ ကိုယ္က်ိဳးစီးပြားကာကြယ္ေရး protectionism ကိုျပည္တြင္းကုမၸဏီေတြေကာ အစိုးရတာဝန္ရွိသူေတြေကာက်င့္သုံး ေနၾကတယ္လို႔ ေျပာၾကပါတယ္--ဥပမာေျပာရရင္ ဘဏ္ေတြ၊ ေငြေၾကးလုပ္ငန္း equity firm ေတြ၊ အာမခံလုပ္ငန္းေတြ၊ စက္သုံးဆီဆိုင္လုပ္ငန္းေတြ၊မွာ ႏိုင္ငံျခားသားလုပ္ငန္းရွင္ေတြကိုလုပ္ကိုင္ခြင့္မျပဳေသးပါဘူး။ တေလာေလးကမွပဲႏိုင္ငံျခားကုမၸဏီေတြကို permit to trade ေပးလိုက္တာပါ—

Protectionism ကိုႏိုင္ငံျခားသားေဝဖန္သူေတြကအဓိကေဇာင္းေပးေထာက္ျပေဝဖန္ၾကပါတယ္။ တိုက္တိုက္ဆိုင္ပါပဲယေန႔ ST ထဲမွာ တ႐ုတ္ျပည္သူ႔သမၼတႏိုင္ငံကရွန္ဟိုင္းမွာက်င္းပတဲ့ major import trade fair မွာတ႐ုတ္သမၼတ ရွီက်င္းပင္ကတ႐ုတ္အေနျဖင့္ကိုယ္က်ိဳးစီးပြားကာကြယ္ေရးမူဝါဒကိုဆန္႔က်င္ေၾကာင္း၊လြတ္လပ္ေသာကုန္သြယ္မႈကိုေဖၚေဆာင္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း ႏိုင္သူအကုန္ စားသည့္ေတာေတာင္ဥပေဒ မ်ိဳးမရွိႏိုင္ေတာ့ပါေၾကာင္းေျပာၾကားသြားတယ္လို႔သ တင္း မွာဖတ္ရပါတယ္—

တ႐ုတ္ကုမၸဏီေတြက intellectual property right ကိုမေလးစားပဲ နည္းပညာေတြခိုးယူတယ္လို႔သတင္းေတြထြက္ေပၚလာခ်ိန္မွာသမၼတ ရွိရဲ႕ သုံးသပ္ခ်က္ေတြထြက္ေပၚလာျဖစ္ပါတယ္၊သမၼတရဲ႕ေျပာၾကားခ်က္က ႏိုင္ငံျခားကုမၸဏီေတြကိုအာမခံခ်က္ေပးလိုက္သလိုျပည္တြင္းကုမၸဏီေတြကိုလည္းတ႐ုတ္အစိုးရရဲ႕အာေဘာ္ကိုအသိေပးလိုက္သလိုျဖစ္သြားပါတယ္--

က်ေနာ္တို႔ႏိုင္ငံမွာေတာ့ေခါင္ေဆာင္ေတြက ကိုယ္က်ိဳးစီးပြားကာကြယ္ေရးကိစၥေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေျပာၾကားတာေတာ့မၾကားရေသးပါ--လတ္တေလာေပးမဝင္ေသးတဲ့ က႑ေတြမွာျပည္တြင္းကကုမၸဏီေတြကိုပဲလုပ္ခြင့္ျပဳထားၿပီးဒီတိုင္းရင္းသားကုမၸဏီေတြအေနနဲ႔အရာရာကိုယွဥ္လိုက္ရင္ၿပိဳင္ႏိုင္တဲ့အေနအထားမရွိေသးသျဖင့္အစိုးရမွအဖက္ဖက္ကစဥ္းစားကာတုန္႔ဆိုင္းေနဟန္တူပါတယ္-- ျပည္သူေတြဖက္ကအျမင္ကလည္းဒီတိုင္းရင္းသားကုမၸဏီေတြဟာရတုန္းရခိုက္မွာကိုယ္ က်ိဳးစီးပြားအတြက္အေသဝုန္းလိုက္မယ္ဆိုတဲ့စိတ္ထားနဲ႔စီးပြားေရးလုပ္ေနသူေတြျဖစ္လို႔သူတို႔ကိုေကာင္းေကာင္းယွဥ္ၿပိဳင္ႏိုင္တဲ့ ႏိုင္ငံျခားကုမၸဏီေတြဝင္ေရာက္လာေစၿပီး ယွဥ္ၿပိဳင္ေစခ်င္တဲ့ဆႏၵရွိေနတာပါ-က်ေနာ္တို႔အေနနဲ႔ႏြားေျခရာကြက္ေလးထဲမွာပဲရွိေနေသးတဲ့အတြက္ global trade ရဲ႕သေဘာတရားေတြကိုေကာင္းစြာသေဘာေပါက္ဟန္မတူပါ--ကုန္သြယ္ေရး  ေငြေၾကးက႑သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရး ( logistic) စတဲ့က႑ေတြဟာတစ္ခုႏွင့္တစ္ခုဆက္ႏြယ္မႈရွိေနၿပီး network သဖြယ္တည္ေဆာက္အသုံးခ်ႏိုင္ပါမွက႑တိုင္းမွာေအာင္ျမင္မွာပါ။ ခက္တာကအသင္းတာဝန္ရွိသူေတြဟာျပည္သူေတြကိုငပိန္းေတြလိုမွတ္ၿပီးအင္မတန္ေဝဝါးေစတဲ့အေျပာေတြ public မွာေျပာတဲ့အခါမခံရပ္ႏိုင္တဲ့ျပည္သူေတြကျပန္လွန္ေထာက္ျပလိုက္တဲ့အခါစကားအဖတ္တင္တာသာက်န္ခဲ့ပါေတာ့တယ္၊ ကိုယ္က်ိဳးစီးပြားကာကြယ္မႈ က်င့္သုံးတာေၾကာင့္ ျပည္သူကိုအနည္းႏွင့္အမ်ားထိခိုက္ေစေနတယ္ဆိုရင္ ျပန္မသုံးသပ္သင့္ပါလား?ျဖစ္ေစခ်င္တာေတာ့ သူမ်ားပါးစပ္လမ္းမဆုံးေစခ်င္ဘူး-- ယုံၾကည္စိတ္ခ်ရတဲ့ လူငယ္ aide ေတြထားၿပီးသုံးသပ္ၾကည့္ေစခ်င္ပါတယ္—

စီးပြားေရးတိုးတက္ဖို႔ လူဘိန္းအေတြး

စီးပြားေရးေအာင္ျမင္ရန္ data သတင္းအခ်က္အလက္ ေတြကိုအေျခခံ ဆိုတဲ့ အခ်က္ဟာ အေရးပါေပမဲ့  ဒီေန႔ စီးပြားေရး မေကာင္းဘူး  မေကာင္းဘူး ေျပာေနတဲ့ အခ်ိန္မွာ ဒီအပိုင္းကိုသိပ္ၿပီးဦးစားမေပးၾကတာကိုေတြ႕ေနရပါတယ္။

ကဲ--စီးပြားေရးတက္လာေအာင္ဘာလုပ္ၾကမလဲ-- လူပိန္းေတြးေလး ေတြးၾကည့္ၾကရေအာင္--သတင္းေတြအရအခု ဖိဖိစီးစီးလုပ္ေနတာက အခြန္ ကိုေဒါက္ေစ့ေအာင္ေကာက္ဖို႔ျပင္ဆင္ေနၾကတယ္ --သို႔ေသာ္စီးပြားေရးအဝန္းအဝိုင္းထဲကလူေတြကသူတို႔အလုပ္မလုပ္ရေသးခင္ အခြန္ဖိစီးမႈေတြေျကာင့္မတိုးတက္လာဘူးလို႔ ေျပာေနၾကတယ္--အခြန္ကအလုပ္လုပ္တဲ့သူတိုင္းေပးခ်င္လာေအာင္ဘယ္လိုလုပ္ထားသလဲ--စင္ကာပူမွာ လူတိုင္းအခြန္ေပးၾကရတယ္--ေပးတဲ့အခါလြယ္ကူေအာင္လုပ္ထားတယ္-- အခြန္ထမ္းတဲ့သူစိတ္ထဲမွာ ငါ ကလည္းေပးရေသးတယ္ -- သူတို႔ေစာက္ခြက္က သူလုပ္စာထိုင္စားေနရသလို အခ်ိဳးမ်ိဳး နဲ႔ေတာ့ မေတာင္းၾကနဲ႔ေလ-- ေပးခ်င္လာေအာင္လြယ္ကူျမန္ဆန္ဖို႔ လိုတယ္--ဆြဲေဆာင္တတ္ရမယ္-- 

ဘဏ္စနစ္ေတြျပင္တယ္တဲ့   ဘာေတြျပင္တယ္ ဆိုတာပြင့္လင္းျမင္သာမႈေတာ ့မရွိေသးဘူး   ေကာမာစ္ ဂ်ာနယ္ကေဖၚထုတ္သင့္တယ္-- ဗဟိုဘဏ္လည္း transparency ျဖစ္မႈ အနည္းဆုံးပဲ-- အစိုးရေငြတိုက္စာခ်ဳပ္ေတြလြတ္လပ္စြာဝယ္ယူခြင့္ရွိသလား လို႔ ေဆြမ်ိဳးတစ္ေယာက္က ေမးလာေတာ့ ကိုယ္ လည္းခ်က္ခ်င္းမေျဖႏိုင္ဘူး--ဘဏ္စနစ္ျပည္သူေတြလိုလိုလားလာသုံးႏိုင္ေအာင္ဆယ္စုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာႀကိဳးစားေနၾကတာ ဘာမွဟုတ္တိပတ္တိ မေျပာႏိုင္ဘူး-- ျပည္သူေတြ transaction မွာေငြစကၠဴေတြအကိုင္ရနည္းလာေလေလ ေငြစကၠဴအသစ္႐ိုက္ရတဲ့ စရိတ္သက္သာေလေလ မဟုတ္ပါလား--၁ေသာင္းတန္အတု ကလည္းတေလာကဆိုေတာ္ေတာ္ ဂယက္႐ိုက္ခဲ့တယ္-- 

export အပိုင္းမွာ ပဲကေတာ့ ျပန္တက္မလာႏိုင္ေသးဘူး--value adding ကိုဂ႐ုစိုက္သင့္တယ္   သားငါး  လည္းအရင္လို ျပန္မျဖစ္ေသးဘူး-- ဘာေတြျဖစ္ေနလဲ အေျဖရွာသင့္တယ္--civil society 

တစ္ခုျဖစ္တဲ့ UMFCCI  လည္းသူ႔ လႈပ္ရွားမႈေတြဟာအားရစရာမေကာင္းလာပါဘူး-- ဝန္ႀကီးဌာနေတြနဲ႔ interaction ေတြရွိၿပီး ပုဂၢလိက က႑ကလိုအပ္တာေတြကိုတင္ျပ ႏိုင္ရပါမယ္--

အရင္က ငါးပုဇြန္  export ကအားရစရာေကာင္းသေလာက္အခု မွိန္ေနပါတယ္--သစ္ကေတာ့ ထားလိုက္ပါေတာ့ ကမ႓ာေက်ာ္ IKEA လို MNC နဲ႔ သစ္အေခ်ာထည္ furniture ေတြဘယ္လိုထုတ္ မလဲဆိုတာေဆြးေႏြး လို႔ ရတာပါပဲ

 manufacturing sector ကေတာ့  လုပ္စရာေတြ အမ်ားႀကီးရွိတယ္ လို႔ထင္တယ္--တစ္ေန႔က မိတ္ေဆြတစ္ေယာက္က ဖီလစ္ပိုင္ မွာ နံမည္ႀကီးတဲ့ မုန္႔ တဲ့ packing လွ လွ ေလးနဲ႔ပဲလက္ေဆာင္ လာေပးတယ္--အထဲက မုန္႔ စားၾကည့္ေတာ့ ေရႊက်ီး  မုန္  ့ကြ်တ္ လိုမ်ိဳးပဲ --   Packaging နဲ႔ ကြ်တ္ရြ ေနေအာင္ လုပ္ထားတာ-- အဆန္းေတာ့မဟုတ္ဘူး-- ဒါေပမဲ့ သူက export သြားေနတာ--   ေရႊက်ီး မုန္႔ကြ်တ္  ဘာလို export လိုက္မထုတ္ ႏိုင္ရသလဲ-- Marketing လုပ္ ႏိုင္ဖို႔ပဲလိုတယ္ေလ    ေျမပဲယို  အထုတ္လွလွ ေလးေတြနဲ႔ ထုတ္ တယ္ စားလို႔ လည္းေကာင္းတယ္-- ထညက္လည္းတူတူပဲ--     ဘာေၾကာင့္ export တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ မျဖစ္သလဲ--က်ေနာ္ လူပိန္းေတြး ေတြးၾကည္မိပါတယ္ --ဘဏ္စနစ္ဆိုတာ က အဲလို ျပည္တြင္းထုတ္ လုပ္တဲ့ သူေတြ ကိုခ်ဥ္းကပ္ မင္းေငြ ယူမလား  ဘာအေပါင္မွ မေပးနဲ႔ မင္း business plan တင္ျပ-- မေရးတတ္လည္း ေရးေပးႏိုင္တဲ့ သူ  consultant firm ေတြအမ်ားႀကီး-- (ULS ဆိုတဲ့ ကုမၸဏီခိုင္းၾကည့္စမ္းပါ-- ေၾကာျ္ငာဝင္တာပါ) ငွားခိုင္းလိုက္ယုံပဲ  တန္ရာတန္ဖိုးေတာ့ေပးရမွာေပါ့-- ဘဏ္ နဲ႔ေဆြးေႏြး--time frame ေမး--hire purchase လုပ္သလိုပါပဲ--   အခ်ိန္မွန္ စစ္  ရမယ္--စစ္ ပုံစစ္ နည္းေတြ ကို World bank တို႔ ADB တို႔ ကိုေမး ႏိုက္တယ္- အစိုးရ projects ေတြကို သူတို႔ third party ငွားစစ္ ခိုင္တာပါပဲ--   

ဒီလိုေအာက္ေျခသိမ္းအလုပ္ေလးေတြ   လိုက္လုပ္ယုံပဲ--လုပ္ႏိုင္ေအာင္လည္း အန္တီ လူ ေတြ က ဖန္တီးေပး ရမယ္--မစားရဝခမန္း   ဒီႏွစ္မွာ ေလပ်ံႀကီး take off လုပ္ေနၿပီ တို႔--Export ၃ဆ တက္ ရမယ္ တို႔ ဘာညာေတြ လုပ္မေနပါနဲ႔ --အခု ဆို ဆန္ export အလားအလာ အေကာင္းဆုံး   Export တက္လာေအာင္ ဘယ္လို လုပ္ေပးရမလဲ-- ဆန္ exporter ေတြ ေခၚေမးဘူးလား    ဘာကူညီရမလဲ  ေမးဘူးလား-- ပဲ စားခိုင္းတဲ့ ကန္ပိန္း ေတြဘာေတြ လူရီစရာျဖစ္ေအာင္ လုပ္မေနၾကနဲ႔-- ဘယ္သူလုပ္ခိုင္းလဲေတာ့မသိဘူး -- စီးပြားေရး တိုးတက္ခ်င္တာ က ေရတိုကာလ အတြင္း-- ပဲစားလာေအာင္ လုပ္ရတာက ေရရွည္ လုပ္ရမွာ--ဒါကိုသေဘာေပါက္နားလည္ေနတဲ့ က်ဳပ္တို႔တေတြကေတာ့ ဝါးလုံးကြဲေအာင္ရီခ်င္ လိုက္ေပမဲ့  လူႀကီးျဖစ္ေနေတာ့ ထိန္းေနရပါတယ္     Value adding. အရွိန္ ရေနပါၿပီ    အိႏၵိယ ႏြယ္ဖြားေတြ အေနာက္ႏိုင္ငံေတြမွာ အမ်ားႀကီး ပါ သူတို႔ ေစ်းကြက္ေတြ ဝင္ယွဥ္ ႏိုင္ဖို႔ လုပ္ၾကပါ    ေစ်းကြက္ marketing ဆိုတာ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြ အေျခခံပါတယ္--

ဒါကလူပိန္းေတြး ေတြးၾကည့္တာပါ--

'Food Emperor' အိမ္မက္

ဒီတစ္ေခါက္ရန္ကုန္ေရာက္ေတာ့ Unique Quality ကကိုတင္ဦးကသူတည္ေထာင္ထားတဲ့Food Emperorကိုလိုက္ျကည့္ပါဟုဖိတ္ေခၚပါတယ္။ စံရိပ္ၿငိမ္ဖက္မွာေျမ၁.၅ဧကေပၚမွာေဆာက္ထားတဲ့ ၄ ထပ္အေဆာက္အဦးရွိရာကိုေခၚသြားပါတယ္။ ကားပတ္ကင္အျပည့္ႏွင့္ေျမယာရႈခင္းပါလုပ္ထားသျဖင့္လွပခန္႔ညားေနပါတယ္။ ေအာက္ထပ္ကေတာ့ စင္ကာပူ၊ဘန္ေကာက္ စတိုင္ food court ျဖစ္ပါတယ္။ ၃ ဖက္မွာ food stall စားေသာက္ဆိုင္မ်ားအျပည့္ရွိေနၿပီးအလယ္ေခါင္မွာေတာ့အပူအေအးေကာ္ဖီလက္ဘက္ရည္ ႏွင့္ snack အခ်ိဳ ့ေရာင္းခ်ေပးပါတယ္။ ေနာက္အလယ္မွာ customers မ်ားထိုင္စားေသာက္ႏိုင္တဲ့အရြယ္အစားမ်ိဳးစုံ ပရိေဘာဂမ်ားလုပ္ေပးထားပါတယ္--

Food stall ဆိုင္ေတြလိုက္ၾကည့္လိုက္ေတာ့ေခတ္မီၿပီးက်စ္က်စ္လစ္လစ္ရွိေသာဒီဇိုင္း food grade steel ပစၥည္းမ်ားျဖင့္ဆိုင္ခန္းမ်ားကိုဖြဲ႕စည္းတည္ေဆာက္ထားပါတယ္။ကိုတင္ဦးက " stall တစ္ခုကိုအစားအေသာက္ မိ်ဳးမတူ ၅ မ်ိဳးပဲေရာင္းခ်ခြင့္ျပဳထားတယ္ " လို႔ေျပာပါတယ္။ဝင္ဝင္ခ်င္း ပထမဆုံးဆိုင္က " မႏၲေလးၿမီးရွည္" ဆိုင္ပါ။ ဒီ food court မွာ အစားအေသာက္ ကိုပဲဆိုင္းဘုတ္တင္ခြင့္ျပဳထားပါတယ္။ ဘယ္ဆိုင္လဲစပ္စုၾကည့္ခ်င္လိုက္ေတာ့မႏၲေလး ဗထူးကြင္းၿမီးရွည္ဆိုင္ကိုေခၚဖြင့္ခိုင္းထားတာကိုး။ ဆန္ၫွပ္ေခါက္ဆြဲ၊ ဝက္အူစုံသဲစုံအသုတ္၊ဝက္ၿမီးသုတ္၊ ေတြလည္းရပါတယ္။

ကိုတင္ဦးကမႏၲေလးဆိုင္ေတြကိုအားေပးထားတာကိုေတြ႕ရတယ္။ေနာက္တစ္ဆိုင္က" မႏၲေလးမုန္႔တီ" လို႔ေတြ႕လိုက္ရေတာ့ ေပ်ာ္သြားပါတယ္။ေငြလက္ခံေနသူကိုေမးၾကည့္ လိုက္ေတာ့မႏၲေလးက နံမည္ႏွစ္လုံး ဆင္တူ ရဲ႕ဆိုင္ျဖစ္ေနတာေတြ႕ရပါတယ္။ မုန္႔တီကနန္းျကီး၊နန္းလတ္၊နန္းျပားေခါက္ဆြဲ၊ခႏုံထုပ္၊ မတ္ပဲဘယာေၾကာ္ စတာေတြလည္းရပါတယ္။သူနဲ႔ကပ္ရက္ကေတာ့"ပလာတာ" လို႔ေရးထားပါတယ္။ ခီးမားပလာတာ၊ပဲပလာတာ၊နံျပား၊ဆိတ္ခါးပတ္၊ၾကက္ခါးပတ္၊ ပဲျပဳတ္၊ပန္းေသးေခါက္ဆြဲ၊ေတြရပါတယ္။ဆိုင္နံမည္ေတာ့ မစပ္စုခဲ့ရပါဘူး--ေနာက္ကပ္ရက္ကေတာ့ "မုန္ဟင္းခါး" လို႔ အမည္ေပးထားပါတယ္--ေျမာင္းျမမုန္ဟင္းခါး၊ ေတာင္ငူမုန္ဟင္းခါး၊ရန္ကုန္မုန္႔ဟင္းခါး၊ အုန္းႏို႔ေခါက္ဆြဲ၊အစုံရပါတယ္။ တြဲဖက္စားသုံးရတဲ့ အေၾကာ္မ်ိဳးစုံ၊ ငါးဖယ္၊ဘဲဥ၊ ၾကက္အူ၊ၾကက္အခ်င္းတိုင္ငါးသေလာက္ဥ ပါေရာင္းခ်ေပးပါတယ္။

အဲဒီေဘးမွာ "ျမန္မာထမင္းဟင္း" လို႔ေရးထားၿပီး ျမန္မာဟင္းသားငါးအသီးအရြက္အမ်ိဳးမ်ိဳးရရွိႏိုင္ပါတယ္။ ပုံစားစားခ်င္လည္းရပါတယ္၊တစ္မယ္ခ်င္းလည္းစားလို႔ရပါတယ္။ သူကပ္ရက္ကေတာ့" တ႐ုတ္ထမင္းဟင္း" ဆိုင္ျဖစ္ပါတယ္။ ထူးျခားတာကေမာင္တိုင္ပင္တို႔ ငယ္ငယ္က ေလဟာျပင္ေစ်းမွာေရာင္းတဲ့ဟင္း၁ပြဲ ၅မူး တစ္မတ္ ဟင္းမ်ိဳးလိုပါပဲ။ ေဇာက္ပန္းကန္အေသးေလးေတြနဲ႔ တစ္ေယာက္စာေလးေတြအမ်ားႀကီးျပင္ထားပါတယ္။အခုေတာ့ ၂၀၀ က်ပ္နဲ႔ ၃၀၀က်ပ္ယူပါတယ္။ ျမန္မာေတြအႀကိဳက္ခ်ိဳခ်ဥ္ေၾကာ္၊ကုန္းေဘာင္ႀကီးေၾကာ္၊ အစိမ္းေၾကာ္၊ ဝက္နံ႐ိုးေၾကာ္၊ဝက္ေျခေထာက္စြပ္ျပဳတ္၊ ျပည္ႀကီးငါးကန္ဇြန္းရြက္ေၾကာ္၊ဝက္နံကင္၊အေခါက္ကင္၊အသဲကင္ ဟင္းရံအစုံရပါတယ္။ ေမာင္တိုင္ပင္တို႔ေခတ္က ၂း၅၀က်ပ္၊ ၃ က်ပ္ဆိုတစ္ေယာက္အဝစားႏိုင္ေပမဲ့ အခုေခတ္ေတာ့ ၁၅၀၀-၂၀၀၀ က်ပ္ေလာက္မွဝမယ္ထင္ပါတယ္--

ေနာက္တစ္ဆိုင္က' ရွမ္း' ဆိုင္ပါ။ရတဲ့အစားအစာေတြမွတ္မိသေလာက္ေျပာရရင္ ရွမ္းေခါက္ဆြဲ၊ အမဲသားလုံးေခါက္ဆြဲ၊ ရွမ္းထမင္းခ်ဥ္၊ ရွမ္းဟင္းထုတ္၊ ဝက္သားခ်ဥ္၊ဝက္ေခါက္ကင္၊ မုန္ၫွင္းခ်ဥ္ အစုံပါပဲ။ ေနာက္သူနဲ႔ကပ္ရက္ကလည္း ' ရွမ္းထမင္းဟင္း' တဲ့-- ရွမ္းစတိုင္ ဟင္းေတြအသုတ္ေတြနဲ႔ ရွမ္းဆန္ နဲ႔ ခ်က္တဲ့ထမင္းေစးေစး ေလးလည္းရပါတယ္။ကပ္ရက္ကေတာ့ ' ခ်စ္တီးထမင္းဟင္း' ပလပ္စတစ္လင္ပန္းေပၚမွာ ငွက္ေပ်ာရြက္ခင္းၿပီး ခ်စ္တီးထမင္းဟင္းပုံေရာင္းေနတာေတြ ့လို႔ စားခ်င္တဲ့ စိတ္ကိုၿမိဳသိပ္ထားရပါတယ္။ေမာင္တိုင္ပင္ႀကိဳက္တဲ့ သတ္သတ္လြတ္ဟင္းလည္းရပါတယ္။

ကိုရီးယား၊ ဂ်ပန္၊အစားအစာေရာင္းခ်တဲ့ဆိုင္ေတြလည္းေတြ႕ ေတာ့ ေတာ္ေတာ္စုံစုံလင္လင္ေလးေရာင္းခ်ေပးႏိုင္တာေတြ႕ ရပါတယ္။ ဆိုင္တိုင္းဆိုင္တိုင္းေစ်းႏႈန္းေတြေရးထားေတာ့ ေစ်းႀကီးတယ္ မတန္ဘူးဆိုတာစားသုံးသူေတြကိုယ္တိုင္ဆုံးျဖတ္ေရြးခ်ယ္စားသုံးႏိုင္ပါတယ္။ လင္ပန္းေတြ စားၿပီးသားပန္းကန္ေတြထားတဲ့ tray return ေနရာ ၂ ေနရာေလာက္ကိုသတ္သတ္မွတ္ထားေပးထားတဲ့အျပင္ စင္ကာပူ food stall ေတြမွာ ေတြ႕ သလိုတြန္းလွည္းနဲ႔ပန္းကန္လိုက္သိမ္းစားပြဲကိုရွင္းလင္းေပးတဲ့ အလုပ္သမားကိုလည္းယူနီေဖါင္းသတ္သတ္မွတ္မွတ္နဲ႔ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ေနတာလည္းေတြ႕ရပါတယ္။

ေနာက္ဆုံးေျပာခ်င္တဲ့ ေႏြးေအး ေသာက္စရာ စားစရာ snack ေရာင္းေပးတဲ့ beverage ဆိုင္ပါ။ ျပင္ပလက္ဘက္ရည္ဆိုင္ေတြမွာရတတ္တဲ့ လက္ဘက္ရည္ေပါ့ ဆိမ့္၊က်ဆိမ့္၊ပုံမွန္၊ ႏို႔စိမ္းတီး၊ ေကာ္ဖီ၊မိုင္လို၊ အိုဗာတင္း၊ ကိုကာကိုလာ၊ပက္စီ၊ မက္စ္ကအစ ဆိုင္ေဖ်ာ္သစ္သီးေဖ်ာ္ရည္၊ေရႊရင္ေအး၊ဖါလူဒါ၊ကူလ္ဖီ ေရခဲသုတ္စတာေတြရတဲ့ အတြက္ဘယ္လိုမ်ားေရာင္းပါလိမ့္ လို႔ေမာင္တိုင္ပင္ စဥ္းစားေနမိပါတယ္။ အတြင္းပိုင္းဝိုင္းေတြမွာ ေအးေအးလူလူ စကားေျပာလို႔ရတဲ့ေနရာေတြမဟုတ္ပါဘူး။ စားစရာကိုအျမန္စားေနာက္လူေတြကိုေနရာေပးရမွာျဖစ္ပါတယ္။ကိုတင္ဦးကေတာ့ဆိုင္တိုင္းလိုလို self service ျဖစ္ပါတယ္။ ကိုယ္တိုင္ယူစနစ္ပါ။ စာႂကြင္းစားက်န္ပန္းကန္ နဲ႔ လင္ပန္းေနရာေတြထားဖို႔ေနရာဖန္တီးေပးထားေပမဲ့ ပန္းကန္ေတြလာသိမ္းၿပီး ေရေဆးတဲ့ေနရာပို႔ေပးၿပီးေဆးေၾကာၿပီးတဲ့ပန္းကန္ နဲ႔ လင္ပန္းေတြကိုလည္းဆိုင္ေတြကိုသူလိုအပ္ခ်က္အလိုက္ျပန္ထပ္ေပးၾကပါတယ္။ဒါေတြကိုစီမံႀကီးၾကပ္ေပးဖို႔ catering service manager အမိ်ဳးသမီးေတြလည္းသူ႔အခ်ိန္ပိုင္းအလိုက္ႀကီးၾကပ္ေပးရန္ခန္႔အပ္ေပးထာ။တယ္လို႔ေျပာပါတယ္။စားေနေသာက္ေနၾကသူေတြကိုၾကည့္လိုက္ေတာ့တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသားေက်ာင္းသူေတြ႐ုံးသူ႐ုံးသားေတြတကူးတကလာစားေသာက္ၾကတဲ့မိသားစုေတြမ်ားပါတယ္။ ကိုတင္ဦးကို ျမန္မာ႐ိုးရာမုန္႔ပဲသေရစာေတြမေရာင္ဘူးလားလို႔ေမးေတာ့ ရန္ကင္းနားမွာေရာင္းတဲ့ျမန္မာ traditional snacks ဆိုင္ကမျကာခင္လာဆိုင္ဖြင့္မယ္ လို႔သိရပါတယ္။

အခ်ိန္ရွိတုံး အလယ္ထပ္ကဆိုင္ေတြလိုက္ၾကည့္ပါအုံးဆိုလို႔ အေပၚထပ္ကို escalator နဲ႔ တက္ခဲ့ပါတယ္။အေပၚထပ္ကိုေတာ့ sq ft နဲ႔ငွားတယ္။ KFC နဲ႔စကားေျပာေနတယ္။ ဗီယက္နမ္ဆိုင္ So Pro ဆိုင္၊ Baker Choice ကေတာ့ ကိုတင္ဦး ရဲ႕ CSI ကသင္တန္ဆင္းေတြနဲ႔ စင္ကာပူက Baker Talent တို႔ပူးေပါင္းဖြင့္လွစ္ထားတဲ့ ဂ်ဳံနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ snacks ေတြေရာင္းခ်ေပးပါတယ္။ ဆိုင္နဲ႔အတူ ေကာ္ဖီဆိုင္က်ဥ္းက်ဥ္းေလးလည္းဖြင့္ထားပါတယ္။

ေနာက္တစ္ဆိုင္ကေတာ့ Cafe Burma ေကာ္ဖီဆိုင္ပါ။ ျမန္မာမုန္႔အခ်ိဳ ့နဲ႔ ေကာ္ရည္ေခါက္ဆြဲစတဲ့ အဆာေျပစားႏိုင္တဲ့ snacks ေတြေရာင္းခ်ေပးပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ မွန္ခန္းျဖစ္ေတာ့ အျပင္ဖက္ပတ္ဝန္းက်င္ရႈခင္းကိုၾကည့္ရင္း ကြန္ပ်ဳတာ laptop နဲ႔အလုပ္လုပ္ေနတဲ့ လူငယ္အခ်ိဳ ့လည္းေတြ႕ပါတယ္။ Star Bucks တို႔ Ban Khun Mae restaurant တို႔စတဲ့ ဆိုင္ေတြလည္းေနရာထိုင္ခင္းကိုလာၾကည့္ၿပီးစကားေျပာေနဆဲလို႔သိရပါတယ္။ ဒီအထပ္မွာ လား လား လား သိဒၶိရွင္ျမန္မာထမင္းဆိုင္ ကိုေတြ႕ လိုက္ရတာပါ။ အရင္က ၄ လမ္းထိပ္မွာ ကိုတင္ဦးတို႔ ညီအစ္ကိုယ္ တေတြဖြင့္ခဲ့တဲ့ ဆိုင္ပါ။ေနရာထိုင္ခင္းအသစ္၊ chef အသစ္ နဲ႔ တကယ့္ ျမန္မာထမင္းဟင္းေတြကိုသန္႔သန္႔ရွင္းရွင္း အရသာရွိရွိ နဲ႔ ေရာင္းခ်ေပးေနတာျဖစ္ပါတယ္။ဒီဒုတိယထပ္ကေတာ့ မိသားစုနဲ႔ ေအးေအးလူလူ ဆိုင္မွာ လာေရာက္စားေသာက္လို႔ေကာင္းတဲ့ ဆိုင္ေတြျဖစ္ပါတယ္။ ေစ်းလည္းသင့္တင့္မွ်တတဲ့ အတြက္လာေရာက္စားသုံးသူေတြမ်ားျပားတဲ့ အျပင္ျပည္တြင္းျပည္ပကဆိုင္ဖြင့္လိုသူေတြလည္းလာေရာက္စုံစမ္းေဆြးေႏြးေနၾကဆျဲဖစ္ပါတယ္။

ေနာက္ထပ္တစ္ထပ္ကေတာ့ တစ္ႏိုင္တစ္ပိုင္႐ုံးခန္းေတြအျပင္ ကုမၸဏီ႐ုံးခန္းေတြလည္းရွိပါတယ္။ ေမာင္တိုင္ပင္တို႔ ULS ႐ုံးကိုေတာင္အေပၚထပ္ ၂ ထပ္အနက္ ေစ်းသင့္ေလွ်ာ္တဲ့အခန္းကိုေရႊ ့ ဖို႔ ၫွိႏႈိင္းေနဆဲလို႔သိရပါတယ္။အေပၚဆုံးထပ္ကိုေတာ့ လူ ၇၀ ေလာက္ဆန္႔ဝင္ႏိုင္တဲ့ခန္းမ တစ္ခုရွိၿပီး ေဆြးေႏြးပြဲေတြက်င္းပဖို႔ လုပ္ထားပါတယ္။လူနည္းၿပီး မြန္းက်ပ္တဲ့ ၿမိဳ ့ထဲမွာ မလုပ္ခ်င္ပါက လွည္းကူး က C Point မွာသြားေရာက္လုပ္ကိုင္ဖို႔ လည္းခ်ိတ္ဆက္ထားပါတယ္။

စီးပြားေရးမေကာင္းဘူးမေကာင္ဘူးေျပာေနေပမဲ့ လုပ္ငန္းရွင္ေလး ကိုတင္ဦးခမ်ာ လုပ္စရာအလုပ္ေတြတန္းစီေနပါတယ္။သူ႔ လုပ္ငန္းေတြကိုအၾကမ္းဖ်င္းၾကည့္ၿပီး ေအာက္ဆုံးထပ္ ကိုျပန္ဆင္းလာခဲ့ပါတယ္။ မႏၲေလးမုန္တီဆိုင္ေရွ ့မွာ ကိုတင္ဦး နဲ႔ ၂ ေယာက္သြားတန္းစီၿပီး ေခါက္ဆြဲ နန္ျပားသုတ္ ၂ ပြဲ မတ္ပဲ ဘယာေၾကာ္ ၁ ပြဲမွာလိုက္ပါတယ္-- ထုံးစံအတိုင္း ကိုတင္ဦး က ဆီေလွ်ာ့ ထည့္ဖို႔ မွာၾကားေနပါတယ္။ ကိုတင္ဦး ကိုပိုင္ရွင္မွန္းလည္းမသိပါဘူး-- ပိုက္ဆံကို တင္ဦး မေပးေစပဲ ေမာင္တိုင္ပင္ ပဲရွင္းလိုက္ပါတယ္။ မုန႔္ပြဲ ကိုလင္ပန္းနဲ႔သယ္ယူလာၿပီးလြတ္ေနတဲ့ စားပြဲခုံေပၚတင္လိုက္ၿပီးတဲ့ အခ်ိန္မွာ ေဘးကစားေနသူကိုၾကည့္လိုက္ေတာ့ ကိုေအာင္သူ နဲ႔ မသင္းထြဋ္ တို႔ဇနီးေမာင္ႏွံျဖစ္ေနတာေတြ႕ လိုက္ရပါတယ္။တစ္ေယာက္နဲ႔ တစ္ေယာက္အံ ့အားသင့္ေနၾကၿပီး ကိုေအာင္သူကထိုင္ရာကထကာ ' အကိုသံပုရာေရ ေသာက္မယ္မဟုတ္လား ကိုတင္ဦးေကာ' ဆိုၿပီးတစ္ဆက္တည္းေမးလိုက္ေတာ့ တူတူပဲေျပာလိုက္ပါတယ္။ သူတို႔ လည္း မႏၲေလး မုန္႔တီလာစားၾကတာပါ။
----
----
----
----
----
----
----
----
----
----
----
----
----
----
----
----
----
----
----
----

" ဖိုးဖိုး ဖိုးဖိုး ဖိုးဖိုး-- ေခ်ာ ေခ်ာ " ဆိုၿပီး ေျမးငယ္ ေဘးနားမွာ လာေအာ္ေတာ့ မွ စင္ကာပူမွာ မိုးေလးတစိမ့္စိမ့္ ရြာေနတာနဲ႔ ေန႔ခင္းျကီးမွာ အိပ္ေပ်ာ္သြားလိုက္တာ ရန္ကုန္ က ဘီလီယံနာ ကိုတင္ဦး ရဲ႕ food emperor တည္ေထာင္မယ္လို႔ေျပာတဲ့အေပၚစိတ္စြဲၿပီး အိပ္ေပ်ာ္သြား လိုက္တာကိုး-- ရန္ကုန္မွာ H1N1 ဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ လူတုပ္ေကြးေတြအျဖစ္မ်ားေနလို႔ ဆိုင္မွာ လူမလာမွာကိုစိုးရိမ္မိတာလည္းပါေသး-- ဘာေတြမက္မွန္း ကိုမသိေတာ့ပါဘူး-- မိုးတြင္း ေန႔ လည္ခင္းအိမ္မက္ရယ္--

ေမာင္တိုင္ပင္
၂၆-၀၇-၂၀၁၇