စီးပြားေရးတိုးတက္ရန္လူပိန္းေတြးေတြးမိျခင္း

စီးပြားေရးေအာင္ျမင္ရန္ data သတင္းအခ်က္အလက္ ေတြကိုအေျခခံ ဆိုတဲ့ အခ်က္ဟာ အေရးပါေပမဲ့  ဒီေန႔ စီးပြားေရး မေကာင္းဘူး  မေကာင္းဘူး ေျပာေနတဲ့ အခ်ိန္မွာ ဒီအပိုင္းကိုသိပ္ၿပီးဦးစားမေပးၾကတာကိုေတြ႕ေနရပါတယ္။

ကဲ--စီးပြားေရးတက္လာေအာင္ဘာလုပ္ၾကမလဲ-- လူပိန္းေတြးေလး ေတြးၾကည့္ၾကရေအာင္--သတင္းေတြအရအခု ဖိဖိစီးစီးလုပ္ေနတာက အခြန္ ကိုေဒါက္ေစ့ေအာင္ေကာက္ဖို႔ျပင္ဆင္ေနၾကတယ္ --သို႔ေသာ္စီးပြားေရးအဝန္းအဝိုင္းထဲကလူေတြကသူတို႔အလုပ္မလုပ္ရေသးခင္ အခြန္ဖိစီးမႈေတြေျကာင့္မတိုးတက္လာဘူးလို႔ ေျပာေနၾကတယ္--အခြန္ကအလုပ္လုပ္တဲ့သူတိုင္းေပးခ်င္လာေအာင္ဘယ္လိုလုပ္ထားသလဲ--စင္ကာပူမွာ လူတိုင္းအခြန္ေပးၾကရတယ္--ေပးတဲ့အခါလြယ္ကူေအာင္လုပ္ထားတယ္-- အခြန္ထမ္းတဲ့သူစိတ္ထဲမွာ ငါ ကလည္းေပးရေသးတယ္ -- သူတို႔ေစာက္ခြက္က သူလုပ္စာထိုင္စားေနရသလို အခ်ိဳးမ်ိဳး နဲ႔ေတာ့ မေတာင္းၾကနဲ႔ေလ-- ေပးခ်င္လာေအာင္လြယ္ကူျမန္ဆန္ဖို႔ လိုတယ္--ဆြဲေဆာင္တတ္ရမယ္-- 
ဘဏ္စနစ္ေတြျပင္တယ္တဲ့   ဘာေတြျပင္တယ္ ဆိုတာပြင့္လင္းျမင္သာမႈေတာ ့မရွိေသးဘူး   ေကာမာစ္ ဂ်ာနယ္ကေဖၚထုတ္သင့္တယ္-- ဗဟိုဘဏ္လည္း transparency ျဖစ္မႈ အနည္းဆုံးပဲ-- အစိုးရေငြတိုက္စာခ်ဳပ္ေတြလြတ္လပ္စြာဝယ္ယူခြင့္ရွိသလား လို႔ ေဆြမ်ိဳးတစ္ေယာက္က ေမးလာေတာ့ ကိုယ္ လည္းခ်က္ခ်င္းမေျဖႏိုင္ဘူး--ဘဏ္စနစ္ျပည္သူေတြလိုလိုလားလာသုံးႏိုင္ေအာင္ဆယ္စုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာႀကိဳးစားေနၾကတာ ဘာမွဟုတ္တိပတ္တိ မေျပာႏိုင္ဘူး-- ျပည္သူေတြ transaction မွာေငြစကၠဴေတြအကိုင္ရနည္းလာေလေလ ေငြစကၠဴအသစ္႐ိုက္ရတဲ့ စရိတ္သက္သာေလေလ မဟုတ္ပါလား--၁ေသာင္းတန္အတု ကလည္းတေလာကဆိုေတာ္ေတာ္ ဂယက္႐ိုက္ခဲ့တယ္-- 
export အပိုင္းမွာ ပဲကေတာ့ ျပန္တက္မလာႏိုင္ေသးဘူး--value adding ကိုဂ႐ုစိုက္သင့္တယ္   သားငါး  လည္းအရင္လို ျပန္မျဖစ္ေသးဘူး-- ဘာေတြျဖစ္ေနလဲ အေျဖရွာသင့္တယ္--civil society တစ္ခုျဖစ္တဲ့ UMFCCI  လည္းသူ႔ လႈပ္ရွားမႈေတြဟာအားရစရာမေကာင္းလာပါဘူး-- ဝန္ႀကီးဌာနေတြနဲ႔ interaction ေတြရွိၿပီး ပုဂၢလိက က႑ကလိုအပ္တာေတြကိုတင္ျပ ႏိုင္ရပါမယ္--အရင္က ငါးပုဇြန္  export ကအားရစရာေကာင္းသေလာက္အခု မွိန္ေနပါတယ္--သစ္ကေတာ့ ထားလိုက္ပါေတာ့ ကမၻာက်ာ္ IKEA လို MNC နဲ႔ သစ္အေခ်ာထည္ furniture ေတြဘယ္လိုထုတ္ မလဲဆိုတာေဆြးေႏြး လို႔ ရတာပါပဲ manufacturing sector ကေတာ့  လုပ္စရာေတြ အမ်ားႀကီးရွိတယ္ လို႔ထင္တယ္--တစ္ေန႔က မိတ္ေဆြတစ္ေယာက္က ဖီလစ္ပိုင္ မွာ နံမည္ႀကီးတဲ့ မုန္႔ တဲ့ packing လွ လွ ေလးနဲ႔ပဲလက္ေဆာင္ လာေပးတယ္--အထဲက မုန္႔ စားၾကည့္ေတာ့ ေရႊက်ီး  မုန္  ့ကြ်တ္ လိုမ်ိဳးပဲ --   Packaging နဲ႔ ကြ်တ္ရြ ေနေအာင္ လုပ္ထားတာ-- အဆန္းေတာ့မဟုတ္ဘူး-- ဒါေပမဲ့ သူက export သြားေနတာ--   ေရႊက်ီး မုန္႔ကြ်တ္  ဘာလို export လိုက္မထုတ္ ႏိုင္ရသလဲ-- Marketing လုပ္ ႏိုင္ဖို႔ပဲလိုတယ္ေလ    ေျမပဲယို  အထုတ္လွလွ ေလးေတြနဲ႔ ထုတ္ တယ္ စားလို႔ လည္းေကာင္းတယ္-- ထညက္လည္းတူတူပဲ--     ဘာေၾကာင့္ export တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ မျဖစ္သလဲ--က်ေနာ္ လူပိန္းေတြး ေတြးၾကည္မိပါတယ္ --ဘဏ္စနစ္ဆိုတာ က အဲလို ျပည္တြင္းထုတ္ လုပ္တဲ့ သူေတြ ကိုခ်ဥ္းကပ္ မင္းေငြ ယူမလား  ဘာအေပါင္မွ မေပးနဲ႔ မင္း business plan တင္ျပ-- မေရးတတ္လည္း ေရးေပးႏိုင္တဲ့ သူ  consultant firm ေတြအမ်ားႀကီး-- (ULS ဆိုတဲ့ ကုမၸဏီခိုင္းၾကည့္စမ္းပါ-- ေၾကာျ္ငာဝင္တာပါ) ငွားခိုင္းလိုက္ယုံပဲ  တန္ရာတန္ဖိုးေတာ့ေပးရမွာေပါ့-- ဘဏ္ နဲ႔ေဆြးေႏြး--time frame ေမး--hire purchase လုပ္သလိုပါပဲ--   အခ်ိန္မွန္ စစ္  ရမယ္--စစ္ ပုံစစ္ နည္းေတြ ကို World bank တို႔ ADB တို႔ ကိုေမး ႏိုက္တယ္- အစိုးရ projects ေတြကို သူတို႔ third party ငွားစစ္ ခိုင္တာပါပဲ--   
ဒီလိုေအာက္ေျခသိမ္းအလုပ္ေလးေတြ   လိုက္လုပ္ယုံပဲ--လုပ္ႏိုင္ေအာင္လည္း အန္တီ လူ ေတြ က ဖန္တီးေပး ရမယ္--မစားရဝခမန္း   ဒီႏွစ္မွာ ေလပ်ံႀကီး take off လုပ္ေနၿပီ တို႔--Export ၃ဆ တက္ ရမယ္ တို႔ ဘာညာေတြ လုပ္မေနပါနဲ႔ --အခု ဆို ဆန္ export ကအလားအလာ အေကာင္းဆုံး   Export တက္လာေအာင္ ဘယ္လို လုပ္ေပးရမလဲ-- ဆန္ exporter ေတြ ေခၚေမးဘူးလား    ဘာကူညီရမလဲ  ေမးဘူးလား-- ပဲ စားခိုင္းတဲ့ ကန္ပိန္း ေတြဘာေတြ လူရီစရာျဖစ္ေအာင္ လုပ္မေနၾကနဲ႔-- ဘယ္သူလုပ္ခိုင္းလဲေတာ့မသိဘူး -- စီးပြားေရး တိုးတက္ခ်င္တာ က ေရတိုကာလ အတြင္း-- ပဲစားလာေအာင္ လုပ္ရတာက ေရရွည္ လုပ္ရမွာ--ဒါကိုသေဘာေပါက္နားလည္ေနတဲ့ က်ဳပ္တို႔တေတြကေတာ့ ဝါးလုံးကြဲေအာင္ရီခ်င္ လိုက္ေပမဲ့  လူႀကီးျဖစ္ေနေတာ့ ထိန္းေနရပါတယ္     Value adding. အရွိန္ ရေနပါၿပီ    အိႏၵိယ ႏြယ္ဖြားေတြ အေနာက္ႏိုင္ငံေတြမွာ အမ်ားႀကီး ပါ သူတို႔ ေစ်းကြက္ေတြ ဝင္ယွဥ္ ႏိုင္ဖို႔ လုပ္ၾကပါ    ေစ်းကြက္ marketing ဆိုတာ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြ အေျခခံပါတယ္--

ဒါကလူပိန္းေတြး ေတြးၾကည့္တာပါ--

ၿမင္တာေလးေတာ႔ေၿပာပါရေစ

ျမင္တာေလးေတာ့ေျပာခ်င္တယ္--

ေဒၚလာအေၾကာင္းေရးၾကသူေတြလည္းမ်ားေနၿပီ။အၾကံေပးသူေတြလည္းအမ်ိဳးမ်ိဳး အၾကံေပးၾကေပမဲ့ႏိုင္ငံျခားသားပညာရွင္ႀကီးေတြေရွ ့မွာခံေနေတာ့ ငါေပးတဲ့ အၾကံသူတို ့ေလာက္မနိပ္ရင္ဖုန္းဘီလ္ဖိုးသာကုန္သြားမယ္။ဘာမွထိေရာက္မွာမဟုတ္ဘူး။ ေျပာေတာ့ေနၾကတာပဲ၊စီးပြားကူးသန္းအပါအဝင္ဗဟိုဘဏ္နဲ ့စီးပြားေရးဝန္ႀကီးေတြေခါင္းခ်င္းဆိုင္ေနၾကတယ္ တဲ့။ဘာမွ result ထြက္မလာရင္ေတာ့
ျပည္သူေတြခမ်ာေမွ်ာ္သာေမွ်ာ္ရတယ္၊ လက္သန္းေလးၾကည့္ လိုက္ဆန္ေစ်းဆီေစ်း ဘဲဥၾကက္ဥေစ်းေလးေမးလိုက္နဲ ့--ၾကက္ဥဘဲဥေတာင္နပ္မွန္ေအာင္မစားႏိုင္ေတာ့ဘူး။ေဆာင္းတြင္းမွာေပါမ်ားတဲ့ေဂၚဖီပန္းေလးကိုဆီနည္းနည္းနဲ ့ေက်ာ္လိုက္--အမယ္တစ္အိမ္လုံးစားဖို ့ဘဲဥ ေတာင္တစ္လုံးေလာက္ပဲေရာေက်ာ္ႏိုင္ေတာ့တယ္။

တစ္ေန႔ကေတာ့ KBZ ဘဏ္ေရာက္တယ္။မသိခ်င္ေယာင္ေဆာင္ၿပီးေဒၚလာ၂၀၀ ေလာက္မ်ားဝယ္လို႔ရမလားလို ့ေကာင္တာကသမီးကိုေမးၾကည့္လိုက္တယ္။ အန္ကယ္ကိုေရာင္းေပးခ်င္ပါတယ္။ ေရာင္းတဲ ့သူကိုမလာလို႔ပါတဲ ့။အေျပာေလးကိုသင္ေပးထားပုံရတယ္။ ေရာင္းတဲ့သူလာတဲ့အထိအန္ကယ္ထိုင္ေစာင့္ေနမယ္ေလ ဆိုရင္ဒီသမီးေတြမ်က္ကလူးဆန္ျပာျဖစ္ေနၾကမွာေသခ်ာတယ္။ေမာင္တိုင္ပင္ေခါင္းထဲမွာေတာ့ အေတြးေပါင္းစုံ နဲ ့ပဲ။ေမာင္တိုင္ပင္တို ့ၾကားရတာကေတာ့ ဘဏ္ေတြမွာေဒၚလာမရွိဘူးလို ့ေျပာသံေတြၾကားေနရပါတယ္။တကယ္ေတာ့ ေဒၚလာေတြဘယ္ေရာက္ကုန္သြားၿပီလဲ?? ဘဏ္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာအျခားစီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြနဲ ့ တြဲ လုပ္ေနတာျဖစ္လို ့ဒီလိုDollar crisis ေပၚလာရင္ဘဏ္အမ်ားစုဟာသူတို ့ရဲ ့function ကိုပီပီျပင္ျပင္မလုပ္ႏိုင္ေတာ့ ၾကတာကိုေတြ ့လာရတာ မဆန္းေတာ့ သလိုပါပဲ။

ဘာေၾကာင့္လဲ သိလား?---ျမန္မာျပည္ကပုဂၢလိကဘဏ္ေတြဟာခ႐ိုနီေတြဖြင့္ထားတာမ်ားတယ္။သူတို ့အားလုံးဘဏ္လုပ္ငန္းတစ္ခုထဲလုပ္ၾကတာမဟုတ္ဘူး။စက္သုံးဆီ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြ၊ေလေၾကာင္းပို ့ေဆာင္ေရးစီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြစသည္ျဖင့္လုပ္ငန္းႀကီးႀကီးမားမားေတြနဲ႔တြဲ လုပ္ေနၾကတာ။ (ဘဏ္တစ္ခုဆိုရင္ ပဲ ေတာင္ေလွာင္ၿပီးဝယ္ေရာင္းလုပ္လိုက္ေသးတယ္)--အက်ိဳးစီးပြားဆိုတာေရာေထြးေနမွာအေသခ်ာဆုံးပဲ။ ႏိုင္ငံျခားမွာ banker ဆိုရင္ဘဏ္လုပ္ငန္းတစ္ခုပဲလုပ္ရတယ္။ဘဏ္ဆိုတာအမ်ားျပည္သူေတြအပ္ေငြ (deposit) ေတြနဲ႔ပဲအလုပ္လုပ္ခြင့္ရွိတယ္။ ကိုယ္ပိုင္ေငြေၾကးကေတာ့ဘဏ္ရဲ ့assets အေနနဲ ့ပဲရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံႏိုင္တယ္။ဒါေၾကာင့္ banker ေတြကိုအျခားစီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြလုပ္ခြင့္မရွိဘူး။ရွိလာတဲ့အခါေတာ့ ဘာျဖစ္လာႏိုင္လဲ? Money laundering မ်ိဳးရွိလာႏိုင္တယ္။ဘဏ္ကအမ်ားျပည္သူအပ္ေငြေတြကိုတစ္ဖက္လွည့္နဲ႔ထုတ္ယူသုံးခ်င္သုံးႏိုင္တယ္။ သူရဲ ့အျခားစီးပြားေရးလုပ္ငန္းၿပိဳလဲလာရင္ဘဏ္ ကိုတစ္နည္းနည္းနဲ ့ထိခိုက္လာႏိုင္တယ္။ အခုဆိုရင္ဗဟိုဘဏ္က ဘဏ္ေတြအေနနဲ ့ျပည္ပကဘဏ္တစ္ခုခုမွာအေကာင့္ဖြင့္ထားတာရွိသလား လို ့ေမးေနၿပီ။ ေဒၚလာကိုေရာင္းသူလာေရာင္းရင္ဝယ္ထားလိုက္ၿပီးဝယ္သူလာရင္မေရာင္းပဲ ေနတဲ့ money changer ေတြ bank ေတြကိုအေရးယူမယ္။ဒဏ္တပ္မယ္နဲ႔ တာဝန္ရွိသူေတြက ေအာ္လာၾကၿပီ။(အခုမွသာေမးေနၾကတာ--investment, trade data, cash flow monitoring စတဲ့ data base ေတြဗဟိုဘဏ္မွာရွိေနဖို ့ေကာင္းေပမဲ ့ရွိသလား မရွိသလား လုပ္သလား မလုပ္သလား မသိရေပမဲ ့ လႊတ္ေတာ္မွာ တာဝန္ရွိသူေျဖတာကေတာ့ economic data base ေတြေပၚအေျခခံတာေတာ့မရွိတာေသခ်ာေနတယ္)

ဗဟိုဘဏ္နဲ ့ဘ႑ာေရးဝန္ႀကီးဌာန ေတြမွာ IMF, World Bank စတဲ့ အင္တာေနရွင္နယ္ အဖြဲ ့အစည္းေတြမွာပူးေပါင္းလုပ္ကိုင္တဲ့အဖြဲ႕အစည္းေတြအရင္အစိုးရလက္ထက္ကတည္းကရွိတယ္။ စီမံကိန္း+ဘ႑ာေရး+စီးပြားကူးသန္း+အခြန္ဌာန+ ဗဟိုဘဏ္+UMFCCIေတြအေနနဲ ့ task force ေတြဖြဲ ့စည္းအေၾကာင္းရင္းကိုရွာ (ယုတ္စြအဆုံး ေမာင္တိုင္ပင္တို ့ဆိုရင္ေဒၚလာလုပ္ငန္းမွာ ထဲထဲဝင္ဝင္လုပ္ေနတဲ ့ပုဂၢလိက က ပုဂၢိဳလ္ေတြနဲ႔လၻက္ရည္ဆိုင္မွာ အလြတ္သေဘာေတြ ့ဆုံေဆြးေႏြးအေျဖကိုေတာင္ရွာခဲ ့ၾကရ ဘူးပါတယ္။ ပထမေတာ့ စိမ္းေနေပမဲ့ သူတို႔ကိုအႏၲရာယ္မျပဳႏိုင္ဘူးဆိုတာ ေသခ်ာသိလာေတာ့ လြတ္လြတ္ လပ္လပ္ေဆြးေႏြးအေျဖရွာႏိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္) အေျဖကိုရွာရင္းလစဥ္ပုံမွန္ monitoring လုပ္ႏိုင္ဖို ့လိုပါတယ္။

ျပည္တြင္းထဲမွာႏိုင္ငံအသီးသီးကဘဏ္ေတြရဲ ့ကိုယ္စားလွယ္႐ုံးေတြဖြင့္ခြင့္ျပဳထားတာလည္းအရင္အစိုးရလက္ထက္ကတည္းကဆိုေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေတာင္ၾကာေပါ့။ ၁၄-၁၅ ခုေလာက္ရွိမယ္ထင္တယ္။သူတို႔ကျမန္မာႏိုင္ငံထဲလာၿပီးဘာေငြေၾကးလုပ္ငန္းေတြလုပ္ဖို ့လာ႐ုံးဖြင့္ထားၾကပါလိမ့္?? ဟိုးအရင္ထဲကဘာလုပ္လုပ္တိုင္းရင္းသားလုပ္ငန္းရွင္ေတြရဲ ့အက်ိဳးစီးပြားကိုအစိုးရအဆက္ဆက္အကာအကြယ္ေပးထားတဲ့အေလ့အက်င့္ေလးေတြရွိၾကတယ္။ယုတ္စြအဆုံးမီးေခ်ာင္းထုတ္လုပ္မႈမွာျပည္တြင္းမွာထုတ္လုပ္တဲ့မီးေခ်ာင္းေတြေရာင္းရေအာင္ ထိုစဥ္က Trade Council လိုမ်ိဳးကေတာင္ပိတ္ေပးထားတယ္။ ဒါေပမဲ့တရားဝင္တင္သြင္းတာပဲ ပိတ္လို ့ရမယ္။ ေမွာင္ခိုကေတာ့ အကုန္ဝင္ေနတာပဲ။ ျပည္တြင္းထုတ္က quality ေကာေစ်းႏွဳန္းေကာ မယွဥ္ႏိုင္ဘူး။အဲေတာ့ ဗီယက္နမ္ကအေရးဆိုဆုံး-- သူတို ့သမၼတလာလည္းဒီမီးေခ်ာင္းပိတ္ထားတာေျပာ-- ဝန္ႀကီးလာလည္းေျပာ-- ေနာက္ဆုံးေတာ့ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ကအကန္႔အသတ္နဲ႔ ခြင့္ျပဳလိုက္ရတယ္။ဒါေျပာရတာ-- အခုလက္ရွိ NLD အစိုးရသိေအာင္ေျပာျပခ်င္တာပါ။အမ်ားျပည္သူေစ်းသက္သက္သာသာ နဲ ့ဝယ္ယူအသုံးျပဳ ႏိုင္ေအာင္လုပ္ေပးမလား? ၁-၂ ေယာက္ေသာလုပ္ငန္းရွင္ရဲ ့ကိုယ္က်ိဳးစီးပြားကိုပဲ မ်က္ေစ့မွိတ္ၿပီးအကာအကြယ္ေပးမလား ?ဒါကိုစဥ္းစားေစခ်င္လို ့သိုင္းဝိုင္းၿပီး ေျပာလာရတာပါ။

ကဲ-- ဘဏ္ေတြ-- ဘဏ္လုပ္ငန္းသက္သက္ပဲလုပ္တဲ့ ဘဏ္ေတြ ၃-၄ ခုပဲရွိတယ္။အားလုံးခ႐ိုနီဘဏ္ေတြပဲ။ ေဒၚလာ exchange rate တက္လာရတဲ့အေၾကာင္းေတြဟာအမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။ ျမန္မာတစ္ခုတည္းလည္းမဟုတ္ပါဘူး ဆိုတာလည္းမွန္ပါတယ္။ တခ်ိဳ ့ကမူးယစ္ေဆးနဲ႔ ဆက္ႏြယ္ၿပီးေတာ့ေတာင္ေျပာၾကတယ္။ဒါလည္းေသခ်ာေလ့လာထားသင့္တာေပါ့။ UOB တို႔ လိုႏိုင္ငံျခားဘဏ္ေတြျမန္မာႏိုင္ငံထဲမွာလာဖြင့္ထားၾကၿပီ။ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံ မဲ့ ႏိုင္ငံျခားကုမၸဏီေတြကို အေကာင့္ဖြင့္ ႏိုင္တယ္၊ေဒၚလာေခ်းႏိုင္တယ္။ကဲ-- ျပည္တြင္းက ကုမၸဏီေတြေကာ အေကာင့္ဖြင့္ခြင့္မျပဳ သင့္ဘူးလား ?? ေဒၚလာ credit line (track record ေကာင္းရင္) မေပးသင့္ဘူးလား?? ေငြေရးေၾကးေရးက႑မွာ ျပည္တြင္းဘဏ္ေတြကို ကိုယ္က်ိဳးစီးပြားအကာအကြယ္ေပးထား တဲ ့အေလ့အက်င့္ကိုဆက္က်င့္ သုံးဖို ့သင့္ပါသလား?? ရလာဒ္ကေတာ့ exchange rate ေတြကေမာက္ကမျဖစ္ၿပီး ကုန္ေစ်းႏွဳန္းေတြတက္-- သာမန္လူတန္းစားေတြေအာ္ေနရဲ႕ အျဖစ္မ်ိဳးကို ၾကည့္သင့္ပါသလား ဆိုတာေတာ့ ေလးေလးနက္နက္စဥ္းစားသင့္ပါၿပီ---

ေနာက္တစ္ခု ၂၀၀၄-၅ ခုႏွစ္ေလာက္ကစၿပီး(အတိအက်ေတာ့ မမွတ္မိေတာ့ဘူး) ႏိုင္ငံျခားကုမၸဏီအားလုံးကို permit to trade ပိတ္ထားခဲ့တယ္။ ဒီေန႔ ထိပဲ။ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈ လာလုပ္တဲ့ ကုမၸဏီအခ်ိဳ ့ကိုေတာ့ သူတို ့ထုတ္လုပ္တဲ့ပစၥည္းေတြကိုေရာင္းဝယ္ခြင့္ ျပဳထားပါတယ္။ ဒါလည္း ျမန္မာလုပ္ငန္းရွင္ေတြရဲ ့ကိုယ္က်ိဳးစီးပြားကို အကာအကြယ္ေပးခ်င္တဲ ့ေဘာင္ထဲကေနစဥ္းစားေဆာင္ရြက္ခ်က္
တစ္ခုပါပဲ။ကဲ -- ဒီေနရာမွာ ေမာင္တိုင္ပင္ေျပာခ်င္တာက export တစ္ခုပဲ ႏိုင္ငံျခားကုမၸဏီေတြကိုျပည္တြင္းထဲမွာ permit to trade ေပးဖို ့ သင့္ မသင့္ က်ိဳးေၾကာင္း ကိုသုံးသပ္ခြင့္ ျပဳ ဖို ့ပါပဲ။ နမူနာနာတစ္ခုေျပာရရင္ ကမ႓ာတစ္လႊားမွာ animal feed ကိုထုတ္လုပ္ေနတဲ ့ကုမၸဏီႀကီးတစ္ခု ကၿပည္တြင္းက animal feed အတြက္ကုန္ၾကမ္း (ပုဇြန္ဖြဲ၊ ဖြဲႏု၊ ေျပာင္း၊ ဆန္ကြဲ၊ ႏြားစားဖြဲ၊ ပဲအခြံၾကမ္း etc:) ေတြဝယ္မယ္။ အစာစပ္စက္႐ုံေထာင္မယ္။ animal feed ထုတ္မယ္။ ျပည္ပ ပို ့မယ္။ ဒါဆိုခြင့္မျပဳသင့္ဘူးလား?? ျပည္တြင္းက ကုမၸဏီေတြလည္းအၿပိဳင္လုပ္ ႏိုင္တယ္။ဒါေပမဲ့ multinationalဆိုေတာ့ အရင္းအႏွီးတတ္ႏိုင္မယ္။ export ရွိ လာမယ္။ အလုပ္အကိုင္အခြင့္ အလန္းေတြေပၚလာမယ္။import မပါဘူးေနာ္-- အေသးစိပ္ကေတာ့ ခင္ဗ်ားတို ့စဥ္းစားေပါ့ဗ်ာ။ က်ဳပ္က အၾကမ္းဖ်င္းေလာက္ပဲေျပာႏိုင္မယ္။( trade မွာလိုင္စင္ထိုင္ေပးေနယုံနဲ ့မၿပီးဘူးဗ်။အရင္ ၂၀၀၃-၂၀၀၄ ေလာက္ကဆိုရင္လိုင္စင္ေပးတာက ဒုၫႊန္ေလာက္ကပဲ လုပ္ခဲ ့တာ။လူႀကီးေတြ က permit to trade ဘယ္အမ်ိဳးအစား။၊ ဘယ္သူကိုေပးမယ္၊ဘာေတြကိုေတာ့ ထိန္းထားမယ္ဒါေတြစဥ္းစားေနရမွာ၊ transit trade, Re-export ဆိုရင္ဘာကုန္ပစၥည္းေတြေပးမယ္၊ sanction မရွိေတာ့ ဘူးဆိုရင္ transaction ကဘယ္
လိုျဖစ္သင့္သလဲ?? TT ဆိုတာအေရးေပၚ အေရးႀကီးမွသာ ႏိုင္ငံတကာ trading terms ေတြအရ လုပ္ၾကရတာ-- LC နဲ ့ဘာလို ့မလုပ္ႏိုင္ရမွာလဲ?? ရွာၾကံစဥ္းစား၊စမ္းသပ္လုပ္ကိုင္လႈပ္ရွားမႈရွိေနမွေတာ္ယုံၾကမွာပါ။အိမ္နီးခ်င္းတ႐ုတ္ႀကီးကဘာမဆိုေျခလွမ္းကသြက္ေနေတာ့ ေမာင္တိုင္ပင္တို ့ၾကံ လိုက္ရင္ေနာက္ကခ်ည္းပဲ။အဲ လိုေျပာလို ့ကြ်ဲၿမီး မတိုၾကနဲ႔၊ ၾကာရင္က်ဳပ္တို ့လုပ္စားစရာ ခ်ဥ္ေပါင္ရြက္နဲ ့ကန္စြန္းရြက္ပဲက်န္ေတာ့မယ္)

ကဲ ေနာက္ ေနာက္တစ္ခု-- US sanction လည္းလြတ္ၿပီ။ ႏိုင္ငံတကာကုန္သြယ္မႈ incoterm ေတြနဲ႔ အလုပ္လုပ္မယ္ဆိုလုပ္ လို ့ရေနၿပီ။ ဆရာဦးသိန္းလြင္တို ့ incoterm ေတြကအခုမွအသုံးဝင္ေနၿပီ။ ခက္တာက ျမန္မာက ကုန္ၾကမ္းဝယ္သူ buyer ေတြက Leter of Credit LC ဆိုတာအခ်ိန္ၾကာတယ္။ အလုပ္ရႈပ္တယ္ ဆိုၿပီးမသုံးခ်င္ၾကေတာ့ဘူး။ ကိုတိုးတို ့ကိုတိုင္တည္ေျပာမယ္။ import မွာ LC
ကိုျပန္အသက္သြင္းပါ။ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ဧၿပီ လ၁ ရက္ကစၿပီး import ကို TT လက္မခံေတာ့ဘူး။ LC နဲ႔ပဲ လုပ္ရေတာ့မယ္ဆိုၿပီးလုပ္ပါ။အထူးသျဖင့္ စက္သုံးဆီ၊စားအုံးဆီ၊ သၾကား(re-export)ကို LC နဲ ့ပဲ လုပ္ခြင့္ျပဳလိုက္ပါ။ အရင္အစိုးရလက္ထက္က US sanction ေၾကာင့္ ၂ ရင္း မရင္း ရေအာင္ကုန္သည္ေတြ အလိုကိုလိုက္ၿပီး ျပင္ခဲ ့တာပါ။ အေရးေပၚျဖစ္ ႏိုင္တဲ့ ေဆးဝါးေလာက္ပဲ TT ခြင့္ျပဳႏိုင္ပါတယ္။( က်ဳပ္တို ့ျမန္မာေတြက ကုန္စည္ေရာင္းစရာနည္းလို ့ေငြေၾကးအေရာင္းအဝယ္ေစ်းကြက္ကိုေဖၚေဆာင္ေနတာလားလို ့ထင္မိတယ္။ဉာဏ္ႀကီးရွင္ေတြေလ။ incoterm နဲ႔ မလုပ္တတ္တာမဟုတ္ဘူး။သိရက္နဲ ့မသိခ်င္ေယာင္ေဆာင္ၿပီး႐ူးသလိုေပါသလိုလုပ္ေနတာ။ imports ကိုၾကည့္-- အစိုးရရဲ႕ control ေအာက္မွာရွိေနသလား-- ဘဏ္၊စီးပြားကူးသန္း၊အေကာက္ခြန္အၾကားမွာ ေငြေၾကးကစားမယ္၊ ေစ်းႏွဳန္းမွန္မွန္ မတင္ျပဘူး။အခြန္ေရွာင္မယ္။ေသခ်ာစနစ္တက် လုပ္ႏိုင္ဖို ့အတြက္ private sector development reform ေတြလုပ္ကိုလုပ္ရမွာျဖစ္တယ္။ private sector institution အားမေကာင္းခဲ့ေတာ့ ေစ်းကြက္ယႏၲရားကို ေမာင္းႏွင္ ႏိုင္တဲ့စြမ္းအား မရွိေတာ့တာေၾကာင့္ဒီကေန ့ဒီ လို အက်ိဳးဆက္ေတြေပၚလာရတယ္ဆိုတာသိဖို ့ေကာင္းပါတယ္။

ေဒၚလာ exchange rate ေျမာက္ေနပါတယ္ဆိုမွာ စီးပြားကူးသန္းကေမာ္ေတာ္ယဥ္ကိစၥကဝင္ၿပီးcatalyst လုပ္ေနေသးတယ္။ ေဒၚလာျပခိုင္းရတာနဲ ့ ဘယ္ေမာင္းသြင္းခိုင္းရတာနဲ ့-- ေအာက္က ကြန္မင့္မွာlink ေပးလိုက္မယ္။ ဖတ္ၾကည့္ လိုက္ပါ။ အဓိက နဲ ့ သာမည ခုထိမခြဲတတ္ေသးဘူး။

ျမန္မာ exchange rate ကိုေလ့ လာၾကည့္ပါ ။ အေဝးလႊဲ (ဟြန္ဒီ) ကထိပ္မွာေရာက္ေနပါတယ္။ ေစ်းႏွဳန္းေလ်ာ့ျပၿပီး ျခားနားေငြကို အေဝးလႊဲ နဲ ့ပို႔တာ--အခု အျပင္မွာေျပာေနၾကတာ အဟ ဘယ္ေလာက္ရွိသလဲဆိုရင္ USD billion ၂၀ ေလာက္ေတာင္ရွိတယ္လို ့ေျပာေနၾကတယ္။ ဒါကိုေတာ့ ေသခ်ာေပါက္ေျပာရဲပါတယ္။ ကုန္သည္ေတြလုံးဝႀကိဳက္မည္မဟုတ္ပါ။ လြယ္ေနတာကို ခက္ေအာင္လုပ္တယ္။exchange rate ကေမာက္ကမ ျဖစ္ရတဲ ့အခ်က္ေတြထဲ မွာ ဒီအခ်က္လည္း ပါ ပါတယ္။ အခုအၾကံျပဳခ်က္ကေတာ့ အစိုးရ က သြင္းကုန္ ကို ထိန္းခ်ဳပ္ ၾကပ္မတ္ ႏိုင္ေအာင္လုပ္ၾကပါ။အရင္အစိုးရလက္ထက္ဝန္ႀကီးကေတာ့ ကုန္သည္ေတြအလိုကို လိုက္ခဲ့တယ္။ ေစ်းကြက္ယႏၲရားက ပ်က္သြားၿပီးေသခ်ာကိုင္တြယ္မယ္ဆိုရင္ျပန္ နလံထူလာႏိုင္ပါေသးတယ္။ေရရွည္ေတာ့ လုပ္ရပါအုံးမယ္။အေဝးလႊဲ (ဟြန္ဒီ) ကထိပ္မွာေရာက္မဲ ့အစား LC money က exchange rate မွာ ထိပ္ေရာက္ေနမွာသာ တရားဝင္ကုန္သြယ္မႈ လုပ္တယ္ လို ့ေျပာ ႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။

ေမာင္တိုင္ပင္ေရးတာနဲ႔ ပိုစ့္တင္တာနဲ႔ တၿပိဳက္နက္တည္း ေနျပည္ေတာ္မွာ အစည္းအေဝးထိုင္တဲ့သတင္းေတြကေနစဥ္ထုတ္သတင္းစာမွာ ပါလာတယ္။ ေကာင္းပါတယ္။ sub heading ေတြၾကည့္ရတာကေတာ့ က်ဳပ္ေျပာခ်င္တာေတြေတာ့ cover မျဖစ္ေသးဘူးဗ်။ အေသးစိတ္စိတ္ေလးေျပာရရင္ သြင္းကုန္အတြက္ process လုပ္တဲ့ အခါ ျပည္တြင္းဘဏ္တစ္ခုခု ေငြလႊဲၿပီးေၾကာင္းအေထာက္
အထားမျပရင္ အေကာက္ခြန္ကBL ရွိသည့္ တိုင္ ဖိုင္ run မေပးဘူးဗ်။ အခုေတာ့ run ေပးေနတယ္လို႔ သိရတယ္။ ကုန္သြယ္မႈရွင္းတမ္းမွာ လုပ္ထုံးလုပ္နည္းေတြနဲ ့မညီပဲ ေပၚေပါက္လာတဲ့ loop holes ေတြကေနလုပ္စားသြားၾကတာက ေန႔စဥ္အပတ္စဥ္လစဥ္ ေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ ကုန္သြယ္ေရးရွင္းတမ္းေတြမွာ အစိုးရအေနနဲ ့ခ်ဳပ္ထိန္းမႈ မ ရွိေတာ့ပဲလြတ္ေနတဲ့ သေဘာေတြရွိေနတာေတြ ့ရပါတယ္။ ဒီအနာ
ကႀကီးထြားလာတာနဲ႔အမွ် ေဆးမကုႏိုင္ဘူးဆိုရင္အခု လိုျပႆနာေတြေပၚေပါက္လာတဲ့အခ်ိန္မွာအနာ ပိုယင္းလာႏိုင္ပါတယ္။ဒီအေၾကာင္းေတြလည္းေဆြးေႏြးၾကတယ္ဆိုလို ့ဝမ္းသာပါတယ္။

ကားတင္သြင္းတာနဲ႔ ေဒၚလာကိစၥကလည္းဆက္စပ္ေနတယ္။ ၿငိမ္သက္ေနတဲ့ေရျပင္ ေပၚကိုေက်ာက္ခဲငယ္ေလးပစ္ခ်လိုက္တဲ့ အခါ ဂယက္ ဆိုတာအနည္းႏွင့္အမွ်ေပၚလာတတ္ပါတယ္။တာဝန္ရွိသူေတြအေနနဲ႔ ဂယက္ဆိုတာမရွိေအာင္ႀကိဳတင္လုပ္ထားဖို ့လိုတယ္ဆိုတာေျပာစရာမလိုပါဘူး။ကားကိစၥလည္း
အျပင္မွာထြက္လာတဲ ့သတင္းေတြအတိုင္းျဖစ္လာတာပဲေနာ္။ ထုံးစံအတိုင္း ျမန္မာျပည္မွာ rumor လို ့ဆိုလိုက္ရင္ေပါ့ေပါ့ ေလးမေနၾကနဲ ့ေတာ့ ၉၉%ကမွန္လြန္းလို႔ ဘာလုပ္မယ္ဆိုတာႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ထားႀကေပေတာ့။အဲလိုပဲ ဘဏ္လုပ္ငန္းရွင္တစ္ေယာက္က ၁၅၀၀ က်ပ္ေရာက္မယ္လို ့ေျပာထားတယ္ေနာ္႐ူးသလိုလိုေပါသလိုလို နဲ႔ အဲဒီ amount ေရာက္မလိုလို နဲ ့ မေရာက္ေသးဘူး။ ေနာက္ေတာ့ ေရာက္လာပါလိမ့္မယ္။ ၾကည့္ေနၾကေနာ္--

စီးပြားေရး က် ေနတဲ႔ စင္ကာပူ

စင္ကာပူလည္းစီးပြားေရးက်ေပမဲ့သူ႔မွာinfrastructureလည္းရွိတယ္။ ေငြေၾကးလည္းခ်မ္းသာတယ္။အေတြ႕အၾကံဳရွိတဲ့လူသားအရင္းအျမစ္ေတြလည္းရွိတယ္။IT sector မွာ high end products ေတြထုတ္လုပ္ ႏိုင္တယ္။ ကမ႓ာေက်ာ္ကုမၸဏီႀကီးမ်ားလာေရာက္အေျခခ်လုပ္ကိုင္လွ်က္ရွိတယ္။အဆင့္ျမင့္ေသာပညာေရးအေျခခံေကာင္းမ်ားရွိတယ္။

ႏိုင္ငံကေသးၿပီး resources ေတြကအကန္႔အသတ္ေတြရွိတယ္။ စင္ကာပူအေနနဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံနဲ႔ စီးပြားေရးဖြံၿဖိဳးတိုးတက္ေရးအပိုင္းမွာပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ႏိုင္တဲ့အခြင့္အလန္းေတြရွိေနတယ္ဆိုတာသိတယ္။ေလာေလာဆယ္ စင္ကာပူရဲ႕ အဓိကပင္မစီးပြားေရးျဖစ္တဲ့ oil and gas sector ရဲ  ့အေျခအေနဟာေတာ္ေတာ္ဆိုးဆိုးဝါဝါးျဖစ္ေနတယ္။ တ႐ုတ္ျပည္က customers ေတြကိုေမွ်ာ္မွန္းၿပီး ေခတ္မီကတ္စီႏိုေလာင္းကစားလုပ္ငန္းေတြတည္ေထာင္ဖြင့္လွစ္ခဲ့ေသာ္လည္း တ႐ုတ္ျပည္လာဘ္ေပးလာဘ္ယူေတြတင္းၾကပ္လိုက္ေတာ့ ကာစီႏိုေတြေျခာက္ကပ္ကုန္တာေၾကာင့္ လူ၄၀၀ ေလာက္ေလွ်ာ့ပစ္ရပါတယ္။

ထိုင္းေကာစင္ကာပူေကာျမန္မာကိုစိတ္ဝင္စားေနၾကတယ္။ ျမန္မာစီးပြားေရးမူဝါဒလည္းမၾကာခင္ထုတ္ျပန္ေတာ့မယ္။ဘာေတြအေျခခံမယ္။ ဘာေတြလုပ္မယ္ဆိုတာေရတို ေရရွည္စီမံခ်က္ေတြထြက္လာေတာ့မယ္။ျပည္တြင္းပုဂၢလိကအားေတြကိုဘယ္လိုအသုံးခ်မလဲ-- ရႈံးေနတဲ့ အစိုးရပိုင္လုပ္ငန္းေတြကို ဘာလုပ္ပစ္မလဲ? အလုပ္အကိုင္အခြင့္အလန္းေတြဘယ္လိုဖန္တီးေပးမလဲ?  လုပ္ရမွာကေတာ့ က႑ေပါင္းစုံတၿပိဳင္နက္တည္းလုပ္ရမွာျဖစ္ပါတယ္--အရပ္သားအစိုးရအတြက္ ဘက္မလိုက္တဲ့ Think Tank ေတြေပၚလာဖို႔ အျမန္ဆုံးလိုေနပါၿပီ-- အစိုးရခိုင္းခိုင္း မခိုင္းခိုင္း ျပည္တြင္းျပည္ပ sponsor ေတြ
နဲ႔က်ားကန္ၿပီး မိမိ သန္ရာသန္ရာေတြကို ေပါင္းစပ္လုပ္ဖို႔ လိုေနပါၿပီ။  အစိုးရကေတာ့ ရြက္ၾကမ္းေရႀကိဳပါပဲ-- နံပါတ္ဝမ္း ေတြေတာ့ မေမွ်ာ္ပါနဲ႔-- trust and loyalty ကရွိေနပါတယ္။ အဖ်က္အေမွာက္ဆိုတာေနရာတကာမွာရွိေနတာပါ။

စီးပြားေရးပဲ႔တင္သံ

အားလုုံးသိႀကတဲ႔ အတိုုင္းစီးပြားေရးအသိုုက္အ၀န္းထဲမွာအဓိကေအာ္ေနႀကတဲ႔အ

ေႀကာင္းအရာကေတာ႔ေငြေရးေႀကးေရးနဲ႔ အခြန္အခကိစၥေတြပါပဲ။ ယမန္ေန႔ က earning ေဒၚလာ ၇၆၅အထိေရာက္ခဲ႔ေပမဲ႔လည္းကုုန္သည္လုုပ္ငန္းရွင္ေတြႀကဳိက္တဲ႔

အေနအထားမေရာက္ေသးပါဘူး။ ကားတင္သြင္းခြင္႔ၿပဳဖိုု႔စဥ္းစားေနတဲ႔အေႀကာင္း

သတင္းေတြၿဖစ္ေပၚေနပါတယ္။ တခ်ဳိ႔ကလည္း ၀စ္ေသာက္ကားေတြကိုုကားတန္ဖိုုး (ေဒၚလာ) ရဲ့ ၃ဆဒဏ္ရုုိက္ၿပီးခြင္႔ ၿပဳမယ္ဆိုုတဲ႔သတင္းေႀကာင္႔ အကြက္ ၿမင္သူေတြကနယ္စပ္ေတြမွာစိတ္ႀကိဳက္ကားေတြ၀ယ္ထားၿပီးလမ္းခရီးမွာ သက္ဆိုုင္

ရာေတြကိုုေပးကမ္းၿပီးရန္ကုုန္နဲ႔ၿမိဳ႔ႀကီးေတြအေရာက္သယ္ ဖိုု႔စီစဥ္ေနႀကၿပီလိုု႔လည္း

ႀကားေနရပါတယ္။

ေနာက္တစ္ခုုကစီးပြားကူးသန္း ၀န္ႀကီးဌာန မွာယမန္ႏွစ္ေတြက export အမ်ားဆုုံး ပိုု႔ခဲ႔တဲ႔ ကုုမၺဏီေတြကိုကားတင္သြင္းခြင္႔ေပးမယ္၊ top 100 စာရင္း

ေတြၿပဳစုုထားၿပီးၿပီ ဆိုုတဲ႔သတင္းမ်ားလည္းေပၚထြက္လာခဲ႔ပါတယ္။ top exporter ဆိုုတာမလုုပ္တာႀကာပါၿပီ။ အခမ္းအနားႀကီးေတြနဲ႔ လုုပ္ရင္ ေဘးကလူေတြ၊ႀကားတဲ႔လူေတြက ၿပံဳးေစ႔ေစ႔ နဲ႔ ႀကည္႔ေနႀကတာ မခံႏုုိင္ လိုု႔ပါ။ တခ်ဳိ႔ကလည္းဒီ top exporter ကိုုကားေတြသြင္းခြင္႔ေပးမယ္ဆိုုတဲ႔

သတင္းေတြကိုုမႀကိဳဆိုုႀကဘူး။ top exporters ဆိုုရင္နယ္စပ္ကုုန္သြယ္ေရးမွာဟန္

ၿပလုုပ္ေနတာက ၉ ၀%ေလာက္ရွိတယ္၊အမွန္ပိုု႔ေနတာက ၁၀%ေလာက္ပဲရွိႏိုုင္မယ္ လိုု႔ေၿပာႀကတယ္။ သူတိုု႔လုုပ္နည္းေတြကတရားမ၀င္ဘူးလိုု႔ေၿပာလိုုလည္းမရဘူး။

ဥပမာ က်ေနာ္က ပဲတီစိမ္း ေဒၚလာ ၅သိန္းဖိုုးေလာက္ တရုုတ္ကိုု ပိုု႔ခ်င္ရင္ နယ္စပ္

ကုုန္သြယ္ေရးကိုုအထင္ကရလုုပ္ေနတဲ႔ကုုမၺဏီႀကီးနဲ႔ညွိႏိုုင္း ရတယ္။ကုုမၺဏီႀကီးက သေဘာတူလက္ခံရင္ရင္နယ္စပ္ကုုန္သြယ္ေရးရုုံးေနၿပည္ေတာ္မွာလိုုင္စင္

ေလ ွ်ာက္ေပးတယ္။ တရုုတ္ဖက္မွာ ရွိတဲ႔သူနဲ႔လက္၀ါးရိုုက္ထားတဲ႔ကုုမၺဏီ

သိုု႔မဟုုတ္သူ႔ကုုမၺဏီက ၿမန္မာဖက္ကသူ႔ကုုမၺဏီထဲကိုု TT ေဒၚလာထည္႔ေပး

လိုုက္တယ္။ အမွန္ေတာ႔သူ႔ပိုုက္ဆံနဲ႔ TT ေဒၚလာ ထည္႔ေပးလိုုက္တာပါ။ ၿပည္ပပိုု႔ကုုန္လုုပ္ငန္းလုုပ္ႀကတဲ႔အခါမွာ ၂ ရင္း ရင္း ရတယ္ဆိုုတာအဲဒါ

မ်ဳိးၿဖစ္ပါတယ္။ နယ္စပ္ကုုန္သြယ္ေရးရုုံးမွာ လိုုင္စင္ေလ ွ်ာက္ရင္တစ္ဖက္

၀ယ္မဲ႔ကုုမၺဏီကေန TT လွမ္း ထည္႔ေပးၿပီးမွ လိုုင္စင္ကိုထုုတ္ေပးဖိ႔ ုဆက္

စဥ္းစားတယ္။ က်ေနာ္က ၂ရင္း မ ရင္းႏုုိင္ဘူးေလ။ကုုမၺဏီႀကီး

ကၿပည္ပတင္ပိုု႔ရန္ပဲေတြလက္၀ယ္ရွိမရွိစစ္ေဆးမဲ႔ သက္ဆိုုင္ရာတာ၀န္ရွိသူေတြ

လာမယ္ဆိုုတဲ႔အေၾကာင္း က်ေနာ္ဆီအေႀကာင္းႀကားရင္ပဲတီစိမ္းေတြကိုု အစစ္ေဆးခံရဖိုု႔ အဆင္သင္႔ၿပင္ဆင္ေပးထားရတယ္။

အဲေတာ႔က်ေနာ္ပိုုင္ပဲေတြကိုုအဲဒီကုမၺဏီႀကီးအမည္ခံတင္ပိုု႔ေပးလိုုက္ေတာ႔ခံစားရ

တဲ႔အက်ဳိးေက်းဇူးေတြက က်ေနာ္ TT ကိုုႀကိဳတင္မထည္႔ ရတဲ႔ အတြက္ ၂ရင္း မ ရင္းရေတာ႔ဘူး။ ကုုမၺဏီႀကီးရတဲ႔ အက်ုိဳးကေတာ႔ အေ၀းလႊဲ နဲ႔ earning ေဒၚလာ

အဟ ကိုုသူစားတာၿဖစ္ပါတယ္။ earning ေဒၚလာ က ၇၆၅ က်ပ္ export tax 2%

ႏွဳတ္ လိုုက္ရင္ ၇၅၀ က်ပ္က်န္မယ္။ အေ၀းလႊဲ က ၇၂၀ က်ပ္ဆိုုေတာ႔ အဟ က်ပ္ ၃၀ ကိုု သူစားတာေပါ႔၊ ေဒၚလာ ၅သိန္းဖိုုးဆိုုရင္ က်ပ္ ၁၅၀ သိန္းေလာက္ one transaction အတြက္သူစားရတာေပါ႔။ နယ္စပ္မွာ အဆက္အသြယ္ရွိ တဲ႔ကုုမၺဏီႀကီး ေတြက export ပိုု႔တယ္ ဆိုုတာနံမည္ခံပဲရွိတာ၊ ဒီလိုုနဲ႔ ဘာမွမလုုပ္ပဲ ထိုုင္စားေနတာ၊ most exporter ဆိုုၿပီးစာရင္းရယူရင္သူတိုု႔နံမည္ေတြက ထိပ္ဆုုံးကပါေနမွာပဲ လိုု႔ လုုပ္ငန္းရွင္ေတြႀကားမွာ ေၿပာဆိုုေနႀကပါတယ္။ ဒါကအေ၀းလႊဲနဲ႔ earning ေဒၚလာ အဟ ရွိေနရင္လုုပ္စားႀကတာ။ အဟ မရွိပဲနီးကပ္သြားရင္က်ေနာ္ကညွိႏိုုင္းၿပီး

ကုုမၺဏီႀကီးကိုုတစ္ေဒၚလာဘယ္ေလာက္ဆိုုၿပီးေပးရတယ္။ ဒီမွာ ေၿပာခ်င္တာက export အမ်ားဆုုံးတင္ပိုု႔သူဆိုုရင္ အင္ ေတြပဲဆိုုတာကိုုမိတ္ေဆြကေၿပာခ်င္တာပါ။

ေအာ္--လုုပ္တတ္တဲ႔သူမ်ားကေတာ႔ လက္တလုုံးၿခားလုုပ္ေနႀကတာပဲေနာ္။

ဒီလိုုဆိုုရင္ process လုုပ္ငန္းစဥ္မွာ ဘာၿပဳၿပင္မလဲ ? လုုပ္လိုု႔မရေအာင္လိုုက္

ပိတ္ဆိုု႔မလား ? ဒီလိုုနဲ႔ ကုုန္သြယ္ေရးပိုု႔ကုုန္သြင္းကုုန္စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းေတြဟာ ႀကပ္သထက္ႀကပ္၊ညပ္သထက္ညပ္လာၾကပါ။ ေၿပာစမွတ္ရွိႀကတယ္။ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းေတြသတ္မွတ္ အခါၿပန္ၿပီး liberalization လုုပ္တယ္

ဆိုုၿပီးၿပန္ဖြင္႔ေပးေလ်ာ႔ေပးနဲ႔လုုံးၿခာ လိုုက္ေနတာေတာ္ေတာ္ႀကာေနပါၿပီ။ withholding tax လိုုေပါ႔ဗ်ာ။ အခုုေတာ႔ ေၿဖေလ်ာ႔ေပးလိုုက္ၿပန္ၿပီ။ အစကတည္း

ကေကာက္ခံသင္႔သလား မသင္႔ လား ဆိုုတာမစဥ္းစားခဲ႔ႀကဘူး။

စင္ကာပူသံရုုံးမွာအခြန္ ၁၀%ကေန၂% ၿပန္လည္သတ္မွတ္ လိုုက္ေတာ႔ လာစုုံစမ္းသူေတြတရုုန္းရုုန္းပဲလိုု႔ ႀကားတယ္။ ဒါေပမဲ႔ ေက်ညာခ်က္ထုုတ္ၿပန္တဲ႔

၁၆-၀၈-၂၀၁၁ ေနာက္ပိုုင္းမွ အႀကံဳး၀င္တယ္ လိုုသံရုုံးကေၿပာေတာ႔ လူရွင္းသြား

ေရာတဲ႔။ စိတ္ပ်က္ လက္ပ်က္နဲ႔ၿပန္ကုုန္ႀကမွာ ေပါ႔။ ဒီေနရာမွာက်ေနာ္မသိတာတစ္

ခုုရွိေနပါတယ္။ၿမန္မာ နဲ႔ double taxation agreement ထုုတ္ထားတဲ႔ ႏုုိင္ငံ ၅ ႏိုုင္ငံ

ဆိုုလားရွိတယ္ လိုု႔သိရတယ္။စင္ကာပူနဲ႔ ၿဗိတိန္ တိုု ႔ ပါတယ္။ က်ေနာ္ေယာက္ဖက ၿဗိတိန္ႏိုုင္ငံမွာ double taxation agreement အရ ၿမန္မာသံရုုံးကိုု taxမေဆာင္ရ

ဘူး လိုု႔သိရပါတယ္။ အခုုစင္ကာပူမွာ ႀကေတာ႔လာအလုုပ္လုုပ္ႀကသူအားလုုံး ၂ ႏုုိင္ငံအစိုုးရေတြကိုု tax ေတြေပးေနရတယ္ လိုု႔ သိ ရပါတယ္။ဘယ္ လိုုကြာၿခားေနလိုု႔လဲဆိုုတာရွင္းရွင္းလင္းလင္းမသိရပါ။စင္ကာပူေနတဲ႔သူေတြကေတာ႔

informal sources ေတြကေနေငြလႊဲပိုု႔ေနတာကိုုေက်နပ္ေနႀကပါတယ္။ ၿမန္လည္းၿမန္တယ္၊အိမ္တိုုင္ရာေရာက္လာပိုု႔တယ္ဆိုုေတာ႔၀န္ေဆာင္မႈအတြက္ေက်နပ္စရာပါ။ ဒီ၀န္ေဆာင္မႈေပးေနသူေတြကိုုတရား၀င္လုုပ္ခြင္႔ေပးလိုုက္ရင္ေကာ ? က်ေနာ္တစ္ဦးတည္း အယူအဆကေတာ႔ အခြန္ ထက္ data အခ်က္အလက္ ကပိုု

အေရးႀကီးမလား လိုု႔ ပါ။

စီပြားေရးရာေထြရာေလးပါး

ျမန္မာနိုင္ငံ၌ အစိုးရသစ္ကို ေရြးေကာက္တင္ေျမွာက္ ဖဲြ့စည္းျပီးေနာက္ စီးပြားေရးတံခါးဖြင့္မႈမ်ားရိွပါက ေနရာဦး ဖ်ာခင္းနိုင္ရန္ နိုင္ငံတကာမွ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္မ်ား၊ အဖဲြ့အစည္းအသီးသီးမွ မန္ေနဂ်ာမ်ားဟာ ရင္းနီွးျမႈပ္နံွရန္ အဆိုျပုပံုစံ အမ်ဳိးမ်ဳိးကို ကိုင္စဲြျပီး၊ ျမန္မာနိုင္ငံကို ေရာက္လာလ်က္ ရိွေနပါတယ္။ ျမန္မာစီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္မ်ားရဲ့ အားနည္းခ်က္ မ်ားကို အခြင့္ေကာင္းယူကာ တစ္နပ္စားအျကံနဲ့ ရႊန္းရႊန္းေဝေအာင္ ေျပာဆိုလုပ္ကိုင္ျကမွာကို စိုးရိမ္မိပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ျမန္မာစီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္အမ်ားစုကေတာ့ တခါေသဘူး ပ်ဥ္ဘိုးနားလည္တဲ့သူ၊ ခဲမွန္ဘူးတဲ့ စာသူငယ္မ်ား ျဖစ္ျကေလေတာ့ သတိနဲ့ေျပာဆို တုန့္ျပန္ျကတာကို ေတြ့ရပါတယ္။

စာေရးသူတို့ ျမန္မာနိုင္ငံမွာလည္း ဌာနတိုင္းလိုလိုမွာ အေျပာင္းအလဲမ်ား လုပ္ေနျပီလို့ ျကားရပါတယ္။ ကုမၸဏီ မွတ္ပံုတင္ရင္ ျကာတယ္ ျကာတယ္လို့ ဆိုေပမဲ့ အခုေမလ (၁၈)ရက္ေန့ ေနာက္ပိုင္းကစျပီး လိုအပ္တဲ့စာရြက္စာတမ္း ျပည့္စံုရင္ ၃ နာရီ ပဲ ျကာပါေတာ့တယ္လို့ လုပ္ငန္းရွင္မ်ား ဝမ္းသာအားရေျပာျကပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကုမၸဏီေဟာင္း သက္တမ္းတိုးရာမွာ ေတာ့ မျမန္ေသးဘူးလို့ ဆိုျကပါတယ္။ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းတစ္ခုရဲ့ Board of Directors မွာ ပါဝင္တဲ့ members ေတြနဲ့ ပါတ္သက္ျပီး ရဲစခန္းက betting လိုက္တဲ့အခါ ေမးတတ္ဖို့လိုတယ္။ မဆိုင္တာေတြကိုေမးေတာ့ ကုမၸဏီေတြ ကသိကေအာက္ ျဖစ္ျကရတယ္လို့ ျကားပါတယ္။ ဒါေျကာင့္ ဘာေမးဘာေမးဆိုျပီး criteria သတ္မွတ္ေပးသင့္တယ္လို့ ေျပာျကပါတယ္။ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္ေတြရဲ့ တုန့္ျပန္ခ်က္ေတြပါ။ ဘာဘဲေျပာေျပာအရင္က ကုမၸဏီမွတ္ပံုတင္ရင္ျကာတယ္ဆိုတဲ့ သမားရိုးက် သတင္းဟာ မဟုတ္ေတာ့ဘူးဆို တာ ျပန့္နံွ့သြားဖို့ လိုပါတယ္။

စာေရးသူ တစ္ေန့က စစ္ကိုင္းတိုင္း၊ ကန့္ဗလူဘက္က က်ပ္သိန္း (၄ဝဝဝ-၅ဝဝဝ)ေလာက္တန္ဖိုးရိွတဲ့ လုပ္ငန္း တစ္ခုကို လုပ္ေနသူတစ္ဦးနဲ့ စကားေျပာျကည့္ရာ သူ့အေနနဲ့ ကုမၸဏီမဖဲြ့နိုင္ေတာ့ သူမ်ားကုမၸဏီနံမည္ခံျပီး စီးပြားေရးကို ေလွ်ာက္လုပ္ေနရတယ္လို့ ေျပာပါတယ္။ သားသမီးေတြက လူငယ္ဘဲြ့ရပညာတတ္ေတြပါ။ ဒါနဲ့ စာေရးသူက အဆိုပါ ပုဂၢိုလ္ကို ကုမၸဏီေထာင္ဖို့ မို်းဆက္သစ္လူငယ္ သားသမီးေတြကိုခိုင္းဖို့ တိုက္တြန္းလိုက္ျပီး၊ export ကို ကိုယ္တိုင္လုပ္ဖို့ ေျပာခဲ့ပါတယ္။ သူက ျပန္ေျပာတာကေတာ့ ''ကုမၸဏီေထာင္ဖို့ဆိုတာ အခိ်န္အမ်ားျကီးကုန္တဲ့အျပင္ ေငြလည္းေတာ္ေတာ္ကုန္တယ္''လို့ ျကားလို့ပါလို့ ျပန္ေျပာပါတယ္။ စာေရးသူက ကုမၸဏီေထာင္ဖို့လိုတဲ့ စာရြက္စာတမ္းေတြကေတာ့ အဲ့ဒါေတြပဲ။ ကိုယ္တိုင္ရံုးျပင္ ကနၷားမသြားခ်င္ရင္ ဝန္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္း လုပ္ေပးေနတဲ့ ကုမၸဏီေတြရိွတယ္။ မွန္မွန္ကန္ကန္လုပ္ကိုင္ေပးတဲ့ ဝန္ေဆာင္မႈ ကုမၸဏီေတြနဲ့ ဆက္သြယ္ပါလို့ အျကံျပုခဲ့ပါတယ္။

စကားမစပ္ စာေရးသူတို့နိုင္ငံမွTrade in serivice လို့ေခၚတဲ့ ဝန္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္းကုမၸဏီေတြ ဖံြ့ျဖိုးတိုးတက္ ေအာင္ေဆာင္ရြက္ဖို့ လိုပါတယ္။ ဒီလုပ္ငန္းေတြကို အမ်ားအျမင္မွာေတာ့ ''ပဲြစား''ေတြလို့ ျမင္ျကပါတယ္။ လာေရာက္ဆက္ သြယ္တဲ့ သူေတြထဲမွာလည္း ''ဝန္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္း''တန္ဘိုးကို သိတဲ့သူရိွသလို တခို့်က ဝန္ေဆာင္ခအတြက္ သတ္မွတ္ေျကး ေပးရမွာကို နွေမ်ာတြန့္တိုျကတယ္။ ဒီအခိ်န္မွာ ကုမၸဏီမွတ္ပံုတင္ဖို့ ဝန္ေဆာင္ခေပးေနတဲ့ ကုမၸဏီေတြလည္း သူတို့ရဲ့ ''ဝန္ေဆာင္ခ'' ေတြ ေလွ်ာ့ယူဖို့ ေကာင္းေနပါျပီ။ ေနျပည္ေတာ္ ခဏခဏမသြားရေတာ့ဘူး မဟုတ္လား ၊

ကုမၸဏီမွတ္ပံုတင္တာကို on line နဲ့လုပ္လို့ရေအာင္ေတာင္ ျကိုးစားေနျပီလို့ သတင္းျကားသိရပါတယ္။ ဒါကလည္း အင္မတန္မွ တိုးတက္တဲ့အျမင္ပါ။ ဝန္ေဆာင္မႈေပးတဲ့ ကုမၸဏီေတြအေနနဲ့ ''on line '' နဲ့လုပ္လို့ ငါတို့လုပ္ငန္းေတာ့ ''အ''သြား ေတာ့မွာပဲလို့ မျမင္ပါနဲ့။ ပိုျပီးေတာ့ လုပ္ငန္းေတြသြက္လက္ျမန္ဆန္လာမွာ ျဖစ္တယ္လို့ ယံုျကည္ပါ။ ပို့ကုန္သြင္းကုန္ လိုင္စင္ကို on line ကေန ေလွ်ာက္လို့ရေအာင္ ဒီလိုပဲလုပ္ခဲ့ျကတာပါ၊ D form ကလည္း အဲ့ဒီလိုပါပဲ။ အခုဆိုရင္ အဆင္ေျပေနပါျပီ။

on line က ေငြသြင္းနိုင္ေအာင္ လုပ္ေပးဖို့ပဲ က်န္ပါေတာ့တယ္။

အစပိုင္းမွာ ေျပာခဲ့တဲ့ နိုင္ငံတကာက စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္ေတြ ျမန္မာကိုလာျပီး model ပံုစံအမို်းမို်းနဲ့ ဖက္စပ္ လုပ္ငန္းေတြ တင္ျပဆဲြေဆာင္လုပ္ကိုင္ဖို့ တာစူေနတာကို သတိနဲ့ ဆက္ဆံေဆာင္ရြက္ျကဖို့ ေျပာလိုပါတယ္။ တေလာက ရင္းနီွးျမႈပ္နံွမႈနဲ့ ပတ္သက္ျပီး countrywise risk analysis ေတြရွာေဖြတင္ျပဖို့ countrywise rating ေတြ ရွာေဖြတင္ျပဖို့ ေျပာခဲ့ပါတယ္။ ေငြအရင္းအနီွးျကီးမားတဲ့ လုပ္ငန္းရင္းနီွးျမႈပ္နံွမႈေတြမွာ ရင္းနီွးျမႈပ္နံွသူေတြဖက္က ျပည္တြင္းမွာ ဘယ္လိုေဆာင္ရြက္သလဲဆိုတာ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္ အငယ္စား၊ အလတ္စားေတြ မသိျကပါဘူး။ သူတို့ကလည္း သူတို့လုပ္ငန္း အမ်ားသိမွာစိုးလို့ လိွု့်လိွု့်ဝွက္ ဝွက္ လုပ္ျကပါတယ္။ စပ္စပ္စုစုနဲ့ ေမးျမန္းသူေတြေလာက္သာ အေပၚရံသိျကပါတယ္။ ဒီကုမၸဏီေတြကလည္း ေဖၚထုတ္မေျပာ ျကပါဘူး။ နိုင္ငံျခားက ရင္းနီွးျမႈပ္နံွမႈလာရင္ သူတို့ရဲ့ management ပံုစံ ေတြ့ ရ ပါ မယ္။ technology-know-how ေတြ ရလာမယ္။ အလုပ္သမားပိုင္းမွာ စည္းကမ္း၊ စနစ္က်နစြာ ေဆာင္ရြက္တတ္တဲ့ အသိတရားေတြရလာမယ္ (ဒီေနရာကို နိုင္ငံျခားသား လုပ္ငန္းရွင္ေတြ ျပည္တြင္းမွာေတာင္ အလုပ္သမားေတြကို ေခါင္းပံုျဖတ္တာ၊ တင္စီးတာေတြ မရိွဖို့ လိုပါတယ္။)ေနာက္တစ္ခု အျကံျပုခ်င္တာက ျပည္တြင္းလုပ္ငန္းရွင္မ်ားအေနနဲ့ မိမိဖက္စပ္ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ လိုတဲ့ ရင္းနီွးျမႈပ္နံွမႈလုပ္ငန္းေတြနဲ့ ပတ္သက္တဲ့ အေျကာင္းအရာ အခ်က္အလက္အားလံုးကို (ဘယ္နွစ္နွစ္နဲ့ အရင္းေက်နိုင္မယ္ဆိုတာကအစ ေနာက္ဘယ္ေလာက္ ထိ တိုးခဲ့်နိုင္မယ္ဆိုတာအဆံုး)ျပုစုထားဖို့ လိုပါတယ္။ investment proposal ကိုလည္း သပ္သပ္ရပ္ရပ္ ေသေသသပ္သပ္နဲ့ ျပုစုထားသင့္ပါတယ္။ power point presentation လည္း လိုအပ္ရင္ ျပုစုထားသင့္ပါတယ္။ စာေရးသူ ဘာေျကာင့္ေျပာရသလဲဆိုရင္ ေတြ့ရသမွ် အလတ္စား ျပည္ပလုပ္ငန္းရွင္ေတြဟာ ျမန္မာျပည္မွာ ဘယ္အပိုင္းကို ရင္းနီွးျမႈပ္နံွရင္ ေကာင္းမလဲဆိုတဲ့ ေမးခြန္းကိုပဲ အျမဲေမးခံေနရလို့ပါပဲ။ သူတို့နဲ့ ေတြ့တဲ့အခါ ျမန္မာေငြ exchange rate ကိစၥ လတ္တေလာ ျဖစ္ပ်က္ေနမႈကို တတ္နိုင္သမွ် ရွင္းျပပါတယ္။ သူတို့အားလံုး လက္ခံသလိုလိုရိွေပမဲ့ အျပည့္အဝ နားမလယ္ျကပါ။ သံသယနဲ့ပဲ လက္ခံျကပါတယ္။ ဒါေျကာင့္ ဒီအခ်က္ဟာ ရင္းနီွီးျမႈပ္နံွမႈအတြက္ အျကီးမားဆံုးေသာ စိန္ေခၚမႈတစ္ခုလို့ စာေရးသူ ခံစားနားလည္ရပါတယ္။