Six thinking heads

Management မွာ six thinking hats ဆိုုတာႀကားဘူးႀကမွာပါ။ မွတ္မိလြယ္ေအာင္အေရာင္နဲ႔ခြဲပါတယ္--အနီ၊အၿဖဴ၊အ၀ါ၊အၿပာ၊အစိမ္းနဲ႔အနက္တိုု႔ၿဖစ္ပါတယ္---အတိုုခ်ဳပ္ေၿပာရလိုု႔ရွိရင္အနီကအလိုုလိုုသိတတ္တယ္၊အၿဖဴကဗဟုုသုုတၿပည္႔စုုံတယ္၊အ၀ါကအၿပဳသေဘာေဆာင္တတ္တယ္၊အၿပာကေလးေလးနက္နက္ေတြးတတ္တယ္၊အစိမ္းကတီထြင္ႀကံဆတတ္တယ္၊အနက္ကေတာ႔အရာရာကိုုသံသယအၿမင္နဲ႔ႀကည္႔တတ္တယ္။

အလုုပ္တစ္ခုုလုုပ္ဖိုု႔ team ဖြဲ႔ရင္ၿဖစ္ေစ၊ management မွာ ၿဖစ္ေစ ဒီလူ ၆ ေယာက္စလုုံးပါဖိုု႔လိုုတယ္-----
အဲဒီထဲက အနက္ black thinking hat ကိုုစိတ္အ၀င္စားဆုုံးပဲ--သူရဲ႔ေၿပာဆိုုခ်က္ေတြ၊အေတြးအေခၚအယူအဆေတြ၊စဥ္းစားပုုံစဥ္းစားနည္းေတြဟာ သာမန္လူေတြနဲ႔မတူဘူး--negative view လိုု႔ေၿပာလိုု႔ရမယ္---အဲဒီ လိုုလူပါလာရင္ team ေခါင္းေဆာင္အတြက္စိတ္ရႈပ္စရာမဟုုတ္ဘူး--
သူရဲ႔ေၿပာဆိုုခ်က္ေတြကိုုလိုုက္လုုပ္ခ်င္မွလုုပ္--ဒါေပမဲ႔ operation ကိုုကိုုင္တြယ္လုုပ္ေဆာင္တဲ႔သူေတြကေတာ႔ မွတ္သားထားရမယ္--သူရဲ႔ negative point of view ကိုုေခါင္းထဲမွထည္႔ထားရမယ္--ေမာင္တိုုင္ပင္ career တစ္ေလ ွ်ာက္မွာ black thinking hat ေတြႀကံဳခဲ႔ဘူးပါတယ္--ပတမပိုုင္းေတာ႔စိတ္ပ်က္ပါတယ္--ေနာက္ေတာ႔ဒီလိုုလူမ်ိဳး လိုုတယ္ ဆိုုတာသိလာရတယ္---ကိုုယ္ ကိုုလည္း six thinking hats ထဲက ဘယ္ လိုုလူလဲဆိုုတာအရင္ ဆန္းစစ္ထားဖိုု႔ လိုုပါတယ္--

စလုုံးမွာ MRT စလုုပ္မယ္ဆိုုေတာ႔ လီကြမ္ယူ ကေဆာက္သင္႔တယ္ဆိုုတဲ႔အတိုုင္ပင္ခံအဖြ႔ ကိုုဖြဲ႔ေပးတယ္--မေဆာက္သင္႔ေသးပါဘူးဆိုုတဲ႔အတိုုင္ပင္ခံအဖြဲ႔ ကိုု လည္း ဖြဲ႔ေပးတယ္--ေလ႔လာခိုုင္းတယ္---အစိုုးရအဖြဲ႔ ကဒီအစီရင္ခံစာ ၂ ခုုလုုံးကိုုဖတ္ၿပီး ဆုုံးၿဖတ္ႀကတယ္--ေနာက္ဆုုံး MRT ကိုုတည္ေဆာက္မယ္လိုု႔ဆုုံးၿဖတ္ေတာ႔ operation လုုပ္မဲ႔သူေတြကိုု မေဆာက္သင္႔ေသးဘူးဆိုုတဲ႔ အစီရင္ခံစာကိုု ေပးဖတ္ၿပီးမွတ္သားေစတယ္---သူတိုု႔ေထာက္ၿပတာေတြကိုုေရွာင္လြဲလုုပ္ေဆာင္ႏိုုင္ခဲ႔ေတာ႔ေငြေႀကးကုုန္က်မႈသက္သာတယ္-- ၿမန္ၿမန္ၿပီးတယ္---အဲေတာ႔ six thinking hats theory ဟာအေရးႀကီးပါတယ္--ေနာက္မွ အရွည္ေရးပါအုုံးမယ္------

ေဒၚလာေစ်းဘာေႀကာင္႔တက္

(၁)အက္ဖ္အီးစီ ရုုတ္သိမ္းလိုုက္ေသာ္လည္းအစိုုးရဌာအခ်ိဳ႔ သည္ အက္ဖ္အီးစီ အစား အေမရိကန္ေဒၚလာ ကိုုေၿပာင္းလဲေတာင္းေနေသာေႀကာင္႔ ၀ယ္လိုုအားအနည္းငယ္ၿဖစ္ေပၚႏိုု္င္ပါသည္--MMK ကိုုဘာေႀကာင္႔မေတာင္းႀကရတာလဲ--

(၂)ၿပည္ပပိုု႔ကုုန္တင္ပိုု႔သူမ်ားသည္ရေငြအားလုုံးႏိုုင္ငံတြင္းသိုု႔ မသြင္းပဲႏိုုင္ငံၿခားဘဏ္မ်ား
တြင္ခ်န္ေလ ႔ရွိေသာေႀကာင္႔ အၿမဲတန္း supply side ဖက္တြင္အားနည္းေနႏိုုင္ပါသည္။သိုု႔ေသာ္ယခင္ကတည္းက ပိုုကုုန္မွရေငြအနည္းငယ္ကိုုႏိုုင္ငံၿခားဘဏ္မ်ားတြင္ခ်န္
ထားေလ႔ရွိေသာေႀကာင္႔ ယေန႔ေဒၚလာေစ်းတက္သည္႔ကိစၥႏွင္႔ပတ္သက္ခ်င္မွ ပတ္သက္ႏိုုင္ပါမည္။

(၃)လႊတ္ေတာ္ဥကၠဌမွာ ေဒၚလာေစ်း ၁၀၀၀ ၿဖစ္သင္႔သည္ဟုုဆိုုထားရာအားလုုံးက ၁၀၀၀ အထိေရာက္ႏိုုင္သည္ဟုုspeculate လုုပ္၍ ၿမန္မာေငြအစားေဒၚလာ ကိုုကိုုင္ထားေသာေႀကာင္႔ ၀ယ္လိုုအားမ်ားေနၿခင္းၿဖစ္ပါသည္။

(၄)ေဒၚလာေစ်းတက္ၿခင္းသည္ကုုန္သြယ္မႈ ႏွင္႔ သက္ဆိုုင္ပါသည္။ သြင္းကုုန္ပစၥည္းအခ်ိဳ႔ ကိုု လိုုင္စင္မလိုုပဲတင္သြင္းခြင္႔ၿပဳထားေသာေႀကာင္႔လြတ္လြတ္လပ္လပ္တင္သြင္းႏိုုင္သည္ရွိရာ process မ်ားၿမန္လာေသာေႀကာင္႔ ေဒၚလာ လိုုအပ္ခ်က္ၿမင္႔တက္လာၿခင္းလည္းၿဖစ္ႏိုု္င္သည္။

(၅) ၿပည္ပပိုုကုုန္တင္ပိုု႔သူမ်ားအေနၿဖင္႔ေဒၚလာေစ်းတက္လာသၿဖင္႔ပိုုမိုုအဆင္ေၿပႏိုုင္သည္
ဟုုေယဘူယ်သုုံးသပ္ႏိုုင္ေသာ္လည္းအိႏၵိယကုုန္သည္မ်ားသည္ ၿမန္မာေငြေစ်းကြက္
အေၿခအေနကိုုပါေလ႔လာေနေသာေႀကာင္႔ ပဲမ်ိဳးစုုံေစ်းႏွဳန္းမ်ားေလ ွ်ာခ်၀ယ္ယူ
ေသာေႀကာင္႔ ၿမန္မာပိုု႔ကုုန္သမားမ်ားလည္းထင္သေလာက္မကိုုက္ႀကပါ။ငါးပုုဇြန္ၿပည္ပပိုု႔ကုုန္သူမ်ားလည္းၿပန္လည္ေခါင္းေထာင္လာရန္ႀကိဳးစားေနဆဲၿဖစ္ပါ
သည္။ေဒၚလာေစ်းတက္လာလ ွ်င္ပိုု႕ုကုုန္သမားမ်ား ပိုုမိုုကိုုက္သည္ဟုုေယဘူဟ်ဆိုုႏိုုင္ေသာ္လည္း
ကုုန္၀ယ္သူမ်ားကၿမန္မာအေၿခအေနကိုုႀကည္႔ၿပီးေစ်းကစားေနႀကေသာေႀကာင္႔ ”အရည္အေသြး” ေကာင္းေအာင္ထုုတ္လုုပ္တင္ပိုု႔မွသာ ေစ်းႏွိမ္မခံရႏိုုင္ပါ။

(၆) သြင္းကုုန္တင္သြင္းသူမ်ားအေနၿဖင္႔ ေဒၚလာသည္ တက္ရိပ္ရွိေနေသာေႀကာင္႔ေနာက္ပစၥည္းတင္သြင္းသည္႔အခါ ေဒၚလာတက္ေစ်းႏွင္႔ မမိေစရန္ေဒၚလာ ကိုု ႀကိဳတင္၀ယ္ထားရေသာေႀကာင္႔ ၀ယ္လိုုအားတက္ၿခင္းၿဖစ္ပါသည္။

(၇) ရင္းႏွီးၿမဳပ္ႏွံမႈအပိုုင္း တြင္ ႏုုိင္ငံၿခားရင္းႏွီးၿမဳပ္ႏွံမႈမ်ားတစ္စတစ္စ၀င္လာရာ ပုုုုဂၢလိက ပိုုင္းမွ စက္ယႏၱရားမ်ား အေၿမာက္အမ်ားတင္သြင္းလာေသာေႀကာင္႔ ေဒၚလာ၀ယ္လိုုအားတက္
လာၿခင္းၿဖစ္ႏိုုင္ပါသည္။ infrastructure development ကိုုထဲထဲ၀င္၀င္လုုပ္ႏိုုင္ရန္ၿဖစ္ဟန္
တူပါသည္။

(၈) ႏိုုင္ငံတကာေငြေစ်းကြက္တြင္ေဒၚလာေစ်းတက္ေနၿခင္း၊ေရႊေစ်းက်ေနၿခင္း၊စသည္႔အေၿခအေနမ်ားေႀကာင္႔အနည္းႏွင္႔အမ်ားရုုိက္ခတ္မႈရွိႏိုုင္ပါသည္။ အေမရိကန္မွ စိတ္၀င္စားမႈပိုုမိုုၿပသလာၿခင္း၊ဂ်ပန္၀န္ႀကီးခ်ဳပ္လာေရာက္လည္ပတ္ၿခင္း၊စသည္႔ ႏုုိင္ငံေရးပိုုင္းတြင္တိုုးတက္မႈမ်ားရွိလာေသာေႀကာင္႔ ရင္းႏွီးၿမဳပ္ႏွံမႈမွာေနာက္ပိုုင္း
တြင္ယခုုထက္ပိုုမိုုခိုုင္မာသြားႏိုုင္ေသာေႀကာင္႔ ၁၀၀၀ က်ပ္အထိပင္ေရာက္ႏိုုင္ပါသည္။

(၉ ) ဗဟိုုဘဏ္မွာ ေဒၚလာေလလံပစ္ရာတြင္ယခင္က ၁ေဒၚလာတက္ရန္အခ်ိန္
ယူေစာင္႔ရေသာ္လည္း ယခုုအခါ ၄ - ၅ေဒၚလာအထိေန႔စဥ္အတက္ႀကမ္းသၿဖင္႔ ၿပင္ပ ေငြေစ်းကြက္ကလည္း လိုုက္တက္ရပါသည္။ ပုု၈ၢလိကဘဏ္မ်ားမွေဒၚလာတင္ဒါ၀ယ္ယူၿခင္းသည္ အဓိက deposit တက္လိုုၿခင္းေႀကာင္႔ၿဖစ္သည္။ ဘဏ္အသီးသီး မွ depositor မ်ားအေနၿဖင္႔ ေဒၚလာေစ်းကစားႏိုုင္ရန္အေၿခအေန မေပးေသးပါ။ယခုုတစ္ႀကိမ္ မွာ ဗဟိုုဘဏ္သည္ price leader
ၿဖစ္ေနပါသည္၊တစ္ရက္တြင္ ၁၀ ေဒၚလာအထိတက္ဘူးပါသည္။ ဗဟိုုဘဏ္အေနၿဖင္႔ ႏိုင္ငံတကာေငြေစ်းကြက္၊ေရႊေစ်းကြက္တိုု႔ကိုုသုုံးသပ္ၿပီးၿပည္တြင္းေဒၚလာေစ်းကြက္
ကိုုေစ်းကစားႀကည္႔ဟန္တူပါသည္။သိုု႔ေသာ္သူ၏ transparency မၿဖစ္မႈ၊ ေငြေႀကးကိစၥမ်ားကိုုက်ယ္က်ယ္ၿပန္႔ၿပန္႔ သတင္းၿဖန္႔ ရန္ အားနည္းေနမႈ တိုု႔ေႀကာင္႔ ေစ်းကြက္အေပၚကစားႏုုိင္ေလာက္ေအာင္လႊမ္းမိးုႏုုိင္မႈအပိုုင္းမွာအားနည္းပါသည္။ အစိုုးရ ကဘာၿဖစ္ခ်င္ပါသလဲ၊ ေစ်းကြက္သေဘာအရပဲၿဖစ္ခ်င္တာလား၊ ေဒၚလာေစ်းတက္လာရင္ ဘာေႀကာင္႔ ယခင္ ကလိုု panic ၿဖစ္ေနႀကပါသလဲ၊ market force supply and demandကိုုလက္မခံလိုုတာလား၊ေဒၚလာေစ်းအတက္အက်ေႀကာင္႔လက္ရွိ ကုုန္ေစ်းႏွုုန္းအေပၚအနည္းႏွင္႔အမ်ား ထိခိုုက္မႈရွိပါသလား? ဒါေတြကိုုပညာရွင္ေတြသုုံးသပ္ရမယ္--လက္ေတြ႔နဲ႔ကိုုက္တဲ႔ေဆာင္ရြက္မႈေတြလိုုတယ္--သီအိုုရီအတိုုင္းၿဖစ္မလာတဲ႔ေလာကႀကီးမွာ-----

ေပၚပင္လိုုက္ႀကမလား

ရန္ကုုန္တိုုင္းဂ်ာနယ္အတြဲ(ဂ)အမွတ္(၁၃)မွာၿမန္မာ႔ဆန္စပါးက႑တိုုးတက္ေရးအတြက္ကိုုရီးယားက
အေမရိကန္ေဒၚလာ၃.၅သန္းအကူအညီအၿဖစ္ရိတ္သိမ္းခ်ိန္လြန္နည္းပညာကူညီေထာက္ပံ့ေရးစီမံကိန္း
(Project for the Post Harvest Technology Assistance Programfor the Myanmar Agricultural products)အတြက္ေပးမယ္လိုု႔ဖတ္ရပါတယ္။ အခုုႏွစ္ပိုုင္းမွာလယ္ဆည္၀န္ႀကီးမိန္ခြန္း၊ႏိုုင္ငံေတာ္သမၼတ
ႀကီးမိန္႔ခြန္း ေတြမွာ လယ္ယာ႑ မွာ စပါးအထြက္တိုုးဖိုု႔ အေႀကာင္းအရာတင္မကေတာ႔ဘူး၊ရိတ္သိမ္းခ်ိန္
လြန္လုုပ္ငန္းေတြလည္းအေရးပါေႀကာင္း၊စားေကာင္းၿပီးအရည္အေသြးၿမင္႔တဲ႔ဆန္ေတြၿဖစ္ဖိုု႔ လိုုေႀကာင္း
ေတြေၿပာလာပါၿပီ။

ဒီေန႔ဒီအခ်ိန္အခါမွာရိတ္သိမ္းခ်ိန္လြန္နည္းပညာဆိုုတာကိုုတြင္တြင္သုုံးလာေနႀကတာကိုုႀကားေတာ႔ေမာင္တိုုင္ပင္စိတ္ထဲမွာၿပဳံးမိပါတယ္။လြန္ခဲ႔ေသာ၂၅ႏွစ္ ေက်ာ္ေလာက္ကေမာင္တိုုင္ပင္တိုု႔အားလုုံးလည္း
ဒီအေႀကာင္းအရာကိုုပဲစားလည္းဒီစိတ္၊အိပ္လည္းဒီစိတ္နဲ႔ ကေရဇီ ၿဖစ္ခဲ႔ ႀကပါတယ္။လွည္းကူးမွာရွိတဲ႔
ရိတ္သိမ္းခ်ိန္လြန္နည္းပညာအသုုံးခ်ဌာနကိုု ၁၉၈၅ ခုုႏွစ္မွာတည္ေထာင္ခဲ႔ပါတယ္။ဂ်ပန္အစိုုးရအကူ
အညီ (JICA) နဲ႔တည္ေထာင္ခဲ႔ေပမဲ႔ ၿဗိတိန္အစိုုးရဆီကအကူအညီလည္းယူဘူးတယ္၊အက္ဖ္ေအအိုု
ဆီကလည္းအကူအညီအမ်ားႀကီးရခဲ႔တယ္။၈၅ခုုႏွစ္မွာတည္ေထာင္ၿပီး ၈၈ခုုႏွစ္အေရးအခင္းၿဖစ္ေတာ႔
၃ႏွစ္ေလာက္ပဲအရွိန္ယူေနတုုံးၿဗံဳးစားႀကီးဖြံ႔ၿဖိဳးတက္မႈဟာရပ္တန္႔သြားခဲ႔တယ္။ ႏိုုင္ငံေတာ္ဘတ္ဂ်က္နဲ႔
ပဲအရွိန္မပ်က္ေအာင္လုုပ္ခဲ႔ရၿပီးယေန႔အခ်ိန္ထိ ဌာနမႈးအဆက္ဆက္ဟာ ပီတီေအစီ ကိုုမူရင္းအေနအ
ထားအတိုုင္းရွိေနေစရန္ထိန္းသိမ္းႏိုုင္ခဲ႔ပါတယ္။ဒါေပမဲ႔မိခင္ကုုန္သြယ္လယ္ယာကိုုယ္တိုုင္က ၂၀၀၃ ခုု
ကစၿပီးသူ႔အခန္းက႑ဟာေမွးမွိန္လာခဲ႔တာ ဒီကေန႔အခ်ိန္အခါမွာပိုုးစုုန္းႀကဴးမီးအေရာင္သာသာေလာက္
ပဲရွိပါေတာ႔တယ္။ဒီကေန႔အခ်ိန္အခါမွာ အရန္ဆန္တိုု႔၊ minimum support price တိုု႔ၿပန္ေၿပာေနႀကေတာ႔
တိုုင္းၿပည္ရဲ႔ ဆန္စပါး မဟာဗ်ဴဟာ ကိုုဘယ္လိုုနားလည္ရေကာင္းမွန္းမသိေတာ႔ဘူး။

ခရုုိနီစီးပြားေရး

ခရုုိနီမ်ား ကိုု အလ ႊာအသီးသီးမွာ ရွိတဲ႔ ၿပည္သူမ်ားက အၿမင္ မႀကည္လင္ႀကပါဘူး။”ခရုုိနီ” ကိုုအဂၤလိပ္အဘိဓါန္မွာအဓိပၺါယ္ဖြင္႔ဆိုုထားတာက" the practice of unfairly giving the best jobs to your friends when you are in a position of power( cronyism) "လိုု႔ၿဖစ္ပါတယ္။တခ်ိန္ကအာဏရလူ
တန္းစားနဲ႔စီးပြားေရးလုုပ္ငန္းရွင္မ်ားအႀကားယုုံႀကည္မႈပ်က္ၿပားခဲ႔ပါတယ္။၂၀၀၄ခုုႏွစ္မတိုုင္မီေလာက္ထိပိုု႔
ကုုန္သြင္းကုုန္လုုပ္ငန္းကိစၥေတြဟာအဆင္ေၿပေၿပေခ်ာေခ်ာေမြ႔ေမြ႔ရွိခဲ႔ပါတယ္။ဒါေပမဲ႔စးီပြားေရးသမားေတြထဲမွာရွိတဲ႔စုုန္းၿပဴးေတြဟာအာဏာပိုုင္ေတြဆီကိုုအမ်ိဳးမ်ိဳးေသာသတင္းမွားေတြပိုု႔ခဲ႔တာေႀကာင္႔ကုုန္သြယ္မႈလုုပ္ငန္းေတြမွာbarriersေတြတစ္ခုုၿပီးတစ္ခုုေပၚလာၿပီးအမ်ားစုုကလုုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္တဲ႔အခါအဆင္႔တိုုင္း
လိုုလိုုမွာ ႀကပ္ညွပ္ကုုန္ပါတယ္။ အာဏာပိုုင္ေတြနဲ႔နီးစပ္တဲ႔သူ ခရုုိနီအုုပ္စုု ကေတာ႔ special previliages ေတြရႀကတာေႀကာင္႔ ပုုံမွန္လုုပ္ငန္းစဥ္မွာမပါ ပါဘူး။အဲဒီေခတ္က၀န္ႀကီးေတြနဲ႔စီးပြားေရးလုုပ္ငန္းရွင္ေတြ
ေတြ႔ႀကလိုု႔ barriers အေႀကာင္းေၿပာႀကရင္ ”ခင္ဗ်ားတိုု႔ပဲသြားသြားေၿပာႀကတာမဟုုတ္လား”လိုု႔ၿပန္ေၿပာတာ
ေတြႀကားရေတာ႔သူတိုု႔ထဲမွာအထက္ကိုုမ်က္ႏွာလိုုအားရသြားသြားတင္ၿပသူေတြရွိေနၿပီဆိုုတာလုုပ္ငန္းရွင္
ေတြသိလာႀကေရာ။ ဒါကိုုလည္းယုုံႀကၿပီး barriers ေတြေပၚလာတာမဟုုတ္လား။

တိုုင္းၿပည္ထဲမွာရွိတဲ႔လူတိုုင္းမသိႏုုိင္တဲ႔လုုပ္ငန္းေတြ၊ ဒီလုုပ္ငန္းအက်ဳိးရွိႏိုုင္တယ္ဆိုုတာ လူအခ်ဳိ႔သိေနေသာ္လည္း အထက္ကိုုမေပါက္မေရာက္ႏုုိင္တဲ႔အတြက္ဒီတိုုင္းႀကည္႔ေနရတဲ႔လုုပ္ငန္းေတြ---ဒီလုုပ္ငန္းေတြကိုုခရုုိနီေတြပဲတိတ္တိတ္ဆိတ္ဆိတ္လုုပ္ကိုုင္ခြင္႔ရႀကပါတယ္။ေနၿပည္ေတာ္ႀကီးတည္
ေဆာက္ခ်ိန္တုုံးကဒီသာဓကေတြကိုုေတြ႔ႀကရမွာပါ။လုုပ္ငန္းေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာသိသာၿမင္သာထင္သာ
ၿဖစ္ေအာင္လုုပ္ၿပီးၿပိဳင္ဆိုုင္ႀကရတာမဟုုတ္ပါဘူး။ဒါေပမဲ႔လည္းဒီလိုုအၿဖစ္အပ်က္ေတြဟာမဆန္းေတာ႔ပါဘူး၊ႏိုု္င္ငံတကာမွာ လည္းအစိုုးရလုုပ္ငန္းႀကီးေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကိုု အစိုုးရယုုံႀကည္တဲ႔သူေတြကိုုပဲ limited tender ကန္သတ္တင္ဒါေခၚယူၿပီး လုုပ္ခိုုင္းေလ႔ရွိပါတယ္။

လုုပ္ငန္းရွင္တိုုင္း ရႀကတာမဟုုတ္ပဲ အာဏာပိုုင္ေတြကခရုုိနီၿဖစ္လာမဲ႔သူေတြကိုု
အရင္လုုပ္ခဲ႔ဘူးတဲ႔လုုပ္ငန္းအေတြအႀကံဳေတြေပၚမွာအေၿခခံၿပီးလုုပ္ငန္းေတြကိုုေပးခဲ႔တာၿဖစ္ပါတယ္။ ဒါေတာင္လုုပ္ငန္းရွင္တစ္ဦးလမ္းကိုုကေရာ္ကမယ္ခင္းခဲ႔တာေႀကာင္႔ၿပန္ေရာ္ရတဲ႔အၿပင္နံမည္မပ်က္ေအာင္မနည္းလုုပ္ခဲ႔ရတယ္။ဒီအၿဖစ္အပ်က္ေတြဟာသိသိသာသာႀကီးၿဖစ္ခဲ႔တာၿဖစ္ပါတယ္။အာဏာပိုုင္ေတြဘက္ကေတာ႔စြမ္းေဆာင္ရည္ၿပည္႔၀တဲ႔ယုုံႀကည္စိတ္ခ်ရတဲ႔တုုိင္းရင္သားလုုပ္ငန္းရွင္(ခရုုိနီ)ေတြကိုုေမြးထုုတ္ႏိုုင္ခဲ႔ တယ္လိုု႔ဆိုုပါတယ္။ၿပည္သူေတြဘက္ကႀကည္႔ရင္ခရုုိနီၿဖစ္ေပမဲ႔အစိုုးရဘက္ကႀကည္႔ရင္ႏုုိ္င္ငံတကာမွာ
၀င္ဆန္႔ၿပီးလုုပ္ငန္းစြမ္းေဆာင္ရည္အၿပည္႔အ၀ရွိတဲ႔တိုုင္းရင္သားလုုပ္ငန္းရွင္ေတြလိုု႔ၿမင္ပါတယ္။(တိုုင္းရင္း
သားလိုု႔သာဆိုုတာပါ၊သူတိုု႔အထဲမွာတရုုတ္အႏြယ္ေတြတစ္မတ္သားငါးမူးသားရွိသူေတြအမ်ားႀကီးပါေနပါ
တယ္)

အခုုေခတ္ကအဘအဘမလုုပ္တတ္ရင္စီးပြားရွာရတာမလြယ္ပါဘူး။ အဲေတာ႔ခရုုိနီအေသးစားေတြ၊အလတ္
စားေတြ၊အႀကီးစားေတြေပၚလာၿပီးစီးပြားေရးသမားတိုုင္းအာဏာပိုုင္ေတြနဲ႔နီးစပ္ေအာင္ေပါင္းသင္းေနထိုုင္ႀက
ရတာပါ။သူတိုုထဲမွာ ေတာင္ေၿပာေနႀကတာေတြရွိပါတယ္။ေ၀းေ၀းလည္းမေနနဲ႔၊ နီးနီးလည္းမေနနဲ႔၊ ေခၚရင္ႀကားေလာက္တဲ႔ေနရာကေနပါတဲ႔မေခၚမေၿပာမထိမေတြ႔လိုု႔ကေတာ႔မရတာကိုုး။ဒါေပမဲ႔အေနမွန္ၿပီး
ေအာင္ၿမင္တဲ႔စီးပြားေရးသမားအခ်ိဳ႔လည္းရွိပါေသးတယ္။ဒါေပမဲသူတိုု႔လည္းနဲနဲေတာ႔လုုပ္ရေသးတယ္လိုုနီးစပ္သူေတြကေၿပာပါတယ္။၀င္လိုု႔ေကာင္းေအာင္လုုပ္ရတဲ႔အခါအရင္တုုံးကသီတင္ကြ်တ္ေလာက္ပဲ“ဂါ”ႀက
တာပါ။အခုုေခတ္ေတာ႔ခရစ္စမတ္၊နယူးရီးယား၊ၿမန္မာႏွစ္သစ္ကူး၊တရုုတ္ႏွစ္သစ္ကူး၊အကုုန္လုုံးေထြးၿပီးဆိုုင္ဆိုုင္မဆိုုင္ဆိုုင္”ဂါ”ႀကရပါတယ္။ မဂၤလာေဆာင္တိုု႔၊ happy birthdayတိုု႔ကေတာ႔အေကာင္းဆုုံးေပါ႔။





တစ္ခါတုုံးကလူတစ္ေယာက္ေမာင္တိုုင္ပင္ကိုုေၿပာဘူးတယ္။ ဌာနေတြဟာကိုုယ္ကပဲေရွ႔ေနာက္မဆင္မခ်င္ barriers ေတြဖန္တီး ၿပဌါန္းၿပီးေနာက္ လူေတြေအာ္လာႀကတဲ႔အခ်ိန္ႀကေတာ႔ ေၿဖေလ ွ်ာေပးတယ္ဆိုုၿပီး liberalise လုုပ္လိုုက္ၿပန္ေရာ၊ ဒါနဲ႔ပဲလုုံးၿခာလိုုက္ေနတာလိုု႔ေၿပာဘူးတယ္။ အခုုလာၿပန္ၿပီ--ပိုု႔ကုုန္သြင္းကုုန္
လိုုင္စင္မလိုုတဲ႔စနစ္တဲ႔---တိုုင္းၿပည္တိုုင္းႏိုုင္ငံတိုုင္းမွာ trade statistic, trade data ေတြရွိပါတယ္။ဒီ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြဟာတိုုင္းၿပည္ရဲ႔ စီးပြားေရးနဲ႔ဆိုုင္ပါတယ္။

ေရးခ်င္ရာရာ

အခုုတေလာေခါင္းထဲမွာေရးခ်င္တာေတြအမ်ားႀကီးၿဖစ္ေနပါတယ္။ႏုုိင္ငံေတာ္သမၼတႀကီးေၿပာဆိုုခဲ႔တဲ႔ clean government နဲ႔ good governance ေတြလည္းပါတယ္။ ေဒၚလာေငြေႀကးကိစၥ၊ ဆန္စပါးကိစၥ၊ဘဏ္ေတြကိစၥ၊မက္ကရုုိစီးပြားေရးကိစၥ အားလုုံးပါပါတယ္။အမ်ားေၿပာႀက

တာေတြလည္းအမ်ိဳးမ်ဳိးပဲ။ အခ်ဳိ႔ ကေတာ႔ေသခ်ာေလ႔ လာၿပီးေၿပာတယ္။ အခ်ိဳ႔ က လက္တန္း

ေၿပာႀကတယ္။ အားလုုံးကေတာ႔ၿဖစ္ေစခ်င္တဲ႔ေစတနာပါတယ္။အခ်ိဳ႔ လည္းကိုုယ္က်ိဳးစီးပြားေတြ

ပါခ်င္ပါမယ္။

သန္႔ရွင္းေသာအစိုုးရနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး၀န္ထမး္ပိုုင္းကလုုပ္ရမွာ ေတြမ်ားပါတယ္။အထက္ပိုုင္းက

လူႀကီးေတြကေတာ႔ဌာနဖြဲ႔စည္းပုုံ structure ေၿပာင္းဖိုု႔ကအစ၀န္ထမ္းေတြစိတ္ေနသေဘာထား

ေတြေၿပာင္းလဲလာေအာင္လုုပ္ဖိုု႔အထိစဥ္းစားေဆာင္ရြက္ေနႀကပါတယ္။ အလယ္အလတ္နဲ႔

ေအာက္ေၿခ၀န္ထမ္းေတြကေတာ႔ဒုုံရင္းဒုုံရင္းပါပဲ။ ပါးစပ္ပါေတာ႔စားရမယ္ကြဆိုုၿပီးေခတ္ေၿပာင္းေန

ၿပီဆိုုတာကိုုတမင္ေမ႔ေလ်ာ႔ထားႀကပါတယ္။ပင္စင္ယူၿပီးprivate sectorေၿပာင္းလုုပ္ေတာ႔ငါအရင္

လိုုမဟုုတ္ေတာ႔ဘူးဆိုုၿပီးကိုုယ႔္ကိုုကိုုယ္သတိေပးပါတယ္။ေနရာတကာမွာမ်က္ႏွာ ကိုု အတတ္ႏုုိင္ဆုုံးၿပံဳးခ်ိဳစြာထားၿပီးဆက္ဆံေၿပာဆိုုေဆာင္ရြက္ပါတယ္။ ဘန္းစကားအရ အာရေကမ

ပါရင္ ဘာမွမရပါဘူး၊ ေရမေလာင္းရင္ ဘာမွ မၿဖစ္ လာပါဘူး။ အံ႔ၾသစရာေကာင္းတာကေၿဗာင္

ေတာင္းတာပါ။ သူအတြက္တင္မကပါဘူး။မိမိအထက္ကဘယ္သူဘယ္၀ါဌာနဖြဲ႔စည္းပုုံပါလူႀကီး

ေတြကိုုေရရြတ္ၿပီးဘာအရက္ပုုလင္းဆိုုၿပီေတာ႔ေတာင္းေတာ႔တာပါ။ တခ်ဳိ႔ ကလည္းေနာက္တယ္။

ဂါရ၀ၿပဳတယ္တဲ႔။ ရွစ္ရာခုုႏွစ္ဆယ္လိုုလည္းေခၚတယ္။ ေနာက္တစ္ခုုကလက္ေဆာင္ပ႑ာဆက္

သရတယ္။ ၿခင္း (hamper)လိုု႔ လည္းေၿပာႀကတယ္။ ေနာက္ Blue, Green, Gold, Black နဲ႔ Red

လိုု႔လည္းေခၚႀကတယ္။ရန္ကုုန္ၿမိဳ႔ ေၿမနီကုုန္း ကမခင္ေအးဆိုုင္ႀကီးပြားသြားတာ ဂါရ၀ ပစၥည္းေတြ

နဲ႔ပါ

အင္ဂ်င္နီယာေကာင္စီ

တေန႔သ၌ကန္ေတာ္မင္ဟိုတယ္မွာထမင္းစားရင္း သူငယ္ခ်င္း ျမင့္ေဖ ႏွင့္ Mech 72 အုပ္စု တို႔ သည္ ျမန္မာ အင္ဂ်င္နီယာေကာင္စီ အေျကာင္းေခါင္းစဥ္ ကိုတစ္ေယာက္တစေပါက္ေဆြးေႏြးျကပါသည္-- ေမာင္တိုင္ပင္က အဂၤလန္က Chartered Engineer အေျကာင္းကိုေျပာျပပါသည္--Master ဘြဲ႔ျပီးသည္ႏွင့္ supervisor အျကံျပဳခ်က္အရ Institute of Agricultural Engineer တြင္ member ေလွ်ာက္ပါသည္--ပထမ Associate Member အဆင့္ေပးပါတယ္-- ေနာက္ ၁၉၉၂ တြင္ member အဆင့္သို႔ျွမွင္ ႔ တင္ေပးပါတယ္--အဲဒီေနာက္ အဂၤလန The Engineers Council သို႔္ Chartered Engineer ေလွ်ာက္ပါသည္-- Stage 1 ကိုခြင့္ျပဳခဲ႔ပါသည္-- Stage 11 သည္ အဂၤလန္ The Engineers Council ႏွင္႔ဆက္သြယ္ျပီး interview လုပ္ခံရျပီးမွ ရမည္ျဖစ္ပါသည္--အဂၤလန္သို႔ေနာက္တစ္ျကိမ္သြားရန္ ေငြေျကးေထာက္ပံ့မည္႔ သူမရွိ၍မသြားေရာက္ႏိုင္ခဲ႔ပါ--ေမာင္တိုင္ပင္ အသက္ ၆၅ ရွိပါျပီ--အလုပ္လည္းမလုပ္ေတာ့ပါ--ေမာင္တိုင္ပင္ business card ေနာက္ျမီး တြင္ BE,MSc(AgrE),MIAgrIE,CEng လည္း မပါ ပါ-- ဒါေပမဲ့ professional institution ေတြကအသိအမွတ္ျပဳလက္မွတ္ဟာလည္း ဘြဲ႔လက္မွတ္လိုပဲအေရးပါ ပါတယ္--AEC ျဖစ္လာရင္ အာဆီယံ ကအင္ဂ်င္နီယာေတြျမန္မာကိုလွိမ့္၀င္လာပါလိမ့္မည္-- ျမန္မာအင္ဂ်င္နီယာလူငယ္ေတြအတြက္ အင္ဂ်င္နီယာေကာင္စီ ဟာ အမွန္လိုအပ္ပါတယ္--professional အသိအမွတ္ျပဳလက္မွတ္ဟာလည္းထမင္းစားလက္မွတ္တစ္ခုျဖစ္ပါတယ္--အေတြ႔အျကံဳေလးတစ္ခုေျပာပရေစ--စလုံးကအင္ဂ်င္နီယာတစ္ေယာက္ကေျပာပါတယ္-- ျမန္မာ welders ေတြလုပ္ငန္းလုပ္တာအရမ္းေသသပ္ျပီး လက္ရာအရမ္းေကာင္းတာပဲတဲ႔--ဒါေပမဲ႔သူတို႔မွာ professional certificate မရွိျကဘူး-- ျမန္မာအစိုးရ က ေက်ာင္းတစ္ခုေထာင္ျပီး international institution တစ္ခုခု နဲ့ accredition လုပ္ရင္ရတာပဲ တဲ႔-- ဘာျဖစ္သလဲဆိုေတာ့သူေလာက္မေတာ္တဲ႔ "ဖ" တစ္ေယာက္ certificate ရွိေတာ့သူ႔အေပၚေရာက္ေနေရာတဲ့-- ကိုယ္ေပါင္ကိုလွန္မေထာင္းခ်င္လို႔ပါ-- ခင္ညႊန္႔ေမာင္ေသာင္း ေအာင္ေသာင္း တို႔လက္ေတြထဲမွာ စနစ္ေတြအကုန္ပ်က္ကုန္တာကို မေျပာခ်င္ေတာ့----ေျပာခ်င္တာက. professional certificate ဟာအေရးျကီးပါတယ္--track record ေကာင္းရင္ registration လုပ္ယုံနဲ႔ ရႏိုင္မွာပါ-

အာဏာရွင္စနစ္၏သားေကာင္မ်ား

ေမာင္တိုင္ပင္သည္ေနျပည္ေတာ္မွာ၂ ပတ္ေလာက္ပဲအမ်ားဆုံးရုံးထိုင္ဘူးပါတယ္ မ်ားေသာအားျဖင့္ ေနျပည္ေတာ္ကိုအစပထမပိုင္းမွာ ေလပ်ံ နဲ႕သြားပါတယ္ မွတ္မိျကမွာပါ ေလတပ္ကေလပ်ံ အစုတ္ေလး-- ၁ နာရီခရီးမွာ ရြတ္လိုက္ရတဲ့ ဘုရားစာ ကုန္ေရာပဲ -- ေဒါက္တာေအးေမာင္ဟန္နဲ႕ခဏခဏ ဆုံတယ္ " ကိုမ်ိဳးေရ တစ္ေခါက္ေတာ့ျပီး သြားျပန္ပီ" ဆိုျပီး အခ်င္း ခ်င္းဟာသလုပ္ေျပာေပမဲ့ စိတ္ထဲမွာေတာ့ေျကာက္သား-- ေသမင္းတမန္လမ္းျကီးဖြင့္တဲ့အခ်ိန္ နဲ႕ကိုက္ျပီးေမာင္တိုင္ပင္ တို႕ ၀စ္ေသာက္ ကားတစ္စီး ရလိုက္တယ္ -- ကား က တိုယိုတာ ေခ်ဆာပါ---ကားကို က်ိဳင္းတုံမွာသြားယူရမွာ--ဓါတ္ပုံပို႕လိုက္ေတာ့ ကားသခ်ိဳင္းထဲကထုတ္လာတဲ့ ကားလားေတာင္ထင္မိတယ္ --- တိုတို ေျပာပါရေစေတာ ့-- တျပည့္ေတြေကာင္းေတာ့ အသင့္ေမာင္းေလး ရန္ကုန္ေရာက္လာတယ္-- သိတဲ့အတိုင္း အင္ဂ်င္နီယာပီပီ စိတ္မခ်တာေတြ အကုန္လဲ-- တာယာကအစ ဘရိတ္အဆုံး -- အဲဒီတုံးကေတာ့ ေလပ်ံ မစီး ရေတာ့ လို့ ဝမ္း ကိုသာေနတာေပါ့-- ျမန္မာျပည္မွာ ဟိုင္းေဝး ဆိုတာ မေမာင္းဘူး ေသးဘူး ၁၀ မိုင္ ၂၀ မိုင္ေလာက္ပဲ ကိုယ္တိုင္ေမာင္းျကည့္ျပီး ဒရုိင္ဘာ ကိုပဲေမာင္းခိုင္းတယ္-- ဒါေပမဲ့ ဒီေကာင္ လွဳပ္ မရေအာင္ ကိုယ္ က ေဘးမွာအျမဲထိုင္လိုက္တယ္--- ကြ်ဲရုိင္း ၂ ဗူးဝယ္တယ္ ၇၀ မိုင္ေလာက္ေမာင္းျပီးရင္ ဆရာ တျပည့္ ကြ်ဲ ရုိင္းကိုယ္စီနဲ႕-- မိုင္လစ္ကိုလည္းအျမဲျကည့္ေနရတယ္ ကီလို ၈၀ - ၁၀၀ ျကားပဲ ေမာင္းရတယ္-- ေက်ာ္သြား ရင္ ေဟ့ ေကာင္အရိွန္ေလ်ွာ့ ေျပာရေကာ-- ၂ ေယာက္လုံး ခါးပတ္ ပတ္ရတယ္ -- ဒရုိင္ဘာ ကကြမ္းမစား အရက္မေသာက္တတ္ေတာ့ ကြ်ဲ ရုိင္းနဲ႕ထိန္းရတယ္-- ရန္ကုန္ကေနထြက္ရင္ ၁၀၅ မိုင္ ကို ၂ နာရီပဲ ဘယ္အခ်ိန္အေရာက္ဆိုျပီး အခ်ိန္သတ္မွတ္ေပးလိုက္တယ္ (၁၁၅ မိုင္မေပၚေသးဘူး ) တျခားလူျကီးေတြလို ေနာက္ခန္းကထိုင္ အိပ္ လိုက္ လို႕ မရဲပါဘူး-- လမ္းအမွတ္အသားေတြျကည့္ အရွိန္ေလ်ာ့ ခိုင္းရတယ္-- ႏြားျဖတ္လိမ့္မယ္-- အရွိန္ေလ်ွာ့-- စတာေတြ ေဘးကတဖြဖြေျပာလာရတာ ဘယ္ဇိမ္ရွိပါမလဲ-- ဘဏ္ ကိုေျပာင္းေတာ့ ဒရုိင္ဘာ ပါေခၚသြားတယ္-- ဂရင္းတိုက္ဂါး တရုတ္ကားအနီ နဲ႕ေခါက္တုန္႕ေခါက္ျပန္သြားလိုက္တာအေခါက္ေပါင္း ရာခ်ီ ရွိ လိမ့္မယ္ထင္တယ္--- ဘယ္ဖက္ကလာလာ မပ်က္မကြက္ လုပ္တဲ့အလုပ္ကေတာ့ ဆိုင္ရာပိုင္ရာေတြကို ေစာင့္ေရွာက္ေတာ္မူဖို႕သူတို႕ကိုအပ္
ႏွံျခင္းပါပဲ--ရန္ကုန္ဖက္ကဆိုရင္ ေမွာ္ဘီ ဘိုးဘိုးျကီး ေနျပည္ေတာ္ဘက္က ဆိုရင္ လယ္တြင္းကိုးခရုိင္ အပိုင္စားေတြကို စိတ္ထဲမွာ အပ္ပါတယ္ဆိုျပီး ခရီး စခဲ့တာခ်ည္းပါ--- ကားပ်က္တာ ဘီးေပါက္တာ အင္စီဒင့္ ျဖစ္လုနီးပါ ေတြ တခါမွ မျဖစ္ခဲ့ဘူးပါ -- မွတ္မွတ္ရရ ေခ်ဆာ တုံးက ေရဆူလို႕တစ္ခါရပ္ရဘူးပါတယ္ -- ေရတိုင္ကီ အဖုံးျပင္လိုက္ေတာ့ အိုေကသြားေရာ--- ဒီလမ္းဟာ တစ္ေလ်ာက္လုံးတသမတ္တည္း
ေမာင္း လို့မရပါဘူး-- အရင္ က ကားစုတ္ေတြပဲ
ဆိုေတာ့သတိထားေမာင္းပါတယ္-- အခုေတာ့ ကားေတြကေကာင္းလာေတာ့ အားထားလာတယ္ --မွားပါတယ္ --သူတိုအေပၚလုံးဝယုံျကည္အားထား လို႕မျဖစ္ဘူးဆိုတာ အျမဲႏွလုံးသြင္းပါေလ-- မွန္တာေျပာရရင္ လမ္းကေတာ့အဆင့္မ မွီဘူးးဆိုတာေသခ်ာပါတယ္-- code of standard အတိုင္းလိုက္နာတည္ေဆာက္
ထားျခင္းမဟုတ္တာကေတာ့ေသခ်ာပါတယ္ --စစ္တပ္ ဂ်ီအီးဆိုတာ military နဲ႕ဆိုင္တဲ႕လမ္းျကမ္းေလာက္ပဲအေတြ႕အျကံဳရွိတာ -- ဒီလိုမ်ိဳးေခတ္မီလမ္း ကို သူတိုေဆာက္ဘူးတာမွ မဟုတ္တာ -- ေဆာက္လုပ္ေရးကေတာ့ အေတြ႕အျကံဳ နည္းပညာေတြ ရွိေပမဲ့ ရွစ္လုံး ရဲ႕ေရပါတာပဲ လိုခ်င္တယ္ဆိုတဲ႕အမိန္႕ေအာက္မွာလုပ္ရေတာ့ ---ဒီလိုပဲည့ံဖ်င္းတဲ့ စီမံ ခန္ခြဲမွဳေအာက္မွာ ျပည္သူေတြဟာ သားေကာင္ေတြျဖစ္ေနအုံးမွာပါပဲ-------