စီးပြားေရးပဲ႔တင္သံ

အားလုုံးသိႀကတဲ႔ အတိုုင္းစီးပြားေရးအသိုုက္အ၀န္းထဲမွာအဓိကေအာ္ေနႀကတဲ႔အ

ေႀကာင္းအရာကေတာ႔ေငြေရးေႀကးေရးနဲ႔ အခြန္အခကိစၥေတြပါပဲ။ ယမန္ေန႔ က earning ေဒၚလာ ၇၆၅အထိေရာက္ခဲ႔ေပမဲ႔လည္းကုုန္သည္လုုပ္ငန္းရွင္ေတြႀကဳိက္တဲ႔

အေနအထားမေရာက္ေသးပါဘူး။ ကားတင္သြင္းခြင္႔ၿပဳဖိုု႔စဥ္းစားေနတဲ႔အေႀကာင္း

သတင္းေတြၿဖစ္ေပၚေနပါတယ္။ တခ်ဳိ႔ကလည္း ၀စ္ေသာက္ကားေတြကိုုကားတန္ဖိုုး (ေဒၚလာ) ရဲ့ ၃ဆဒဏ္ရုုိက္ၿပီးခြင္႔ ၿပဳမယ္ဆိုုတဲ႔သတင္းေႀကာင္႔ အကြက္ ၿမင္သူေတြကနယ္စပ္ေတြမွာစိတ္ႀကိဳက္ကားေတြ၀ယ္ထားၿပီးလမ္းခရီးမွာ သက္ဆိုုင္

ရာေတြကိုုေပးကမ္းၿပီးရန္ကုုန္နဲ႔ၿမိဳ႔ႀကီးေတြအေရာက္သယ္ ဖိုု႔စီစဥ္ေနႀကၿပီလိုု႔လည္း

ႀကားေနရပါတယ္။

ေနာက္တစ္ခုုကစီးပြားကူးသန္း ၀န္ႀကီးဌာန မွာယမန္ႏွစ္ေတြက export အမ်ားဆုုံး ပိုု႔ခဲ႔တဲ႔ ကုုမၺဏီေတြကိုကားတင္သြင္းခြင္႔ေပးမယ္၊ top 100 စာရင္း

ေတြၿပဳစုုထားၿပီးၿပီ ဆိုုတဲ႔သတင္းမ်ားလည္းေပၚထြက္လာခဲ႔ပါတယ္။ top exporter ဆိုုတာမလုုပ္တာႀကာပါၿပီ။ အခမ္းအနားႀကီးေတြနဲ႔ လုုပ္ရင္ ေဘးကလူေတြ၊ႀကားတဲ႔လူေတြက ၿပံဳးေစ႔ေစ႔ နဲ႔ ႀကည္႔ေနႀကတာ မခံႏုုိင္ လိုု႔ပါ။ တခ်ဳိ႔ကလည္းဒီ top exporter ကိုုကားေတြသြင္းခြင္႔ေပးမယ္ဆိုုတဲ႔

သတင္းေတြကိုုမႀကိဳဆိုုႀကဘူး။ top exporters ဆိုုရင္နယ္စပ္ကုုန္သြယ္ေရးမွာဟန္

ၿပလုုပ္ေနတာက ၉ ၀%ေလာက္ရွိတယ္၊အမွန္ပိုု႔ေနတာက ၁၀%ေလာက္ပဲရွိႏိုုင္မယ္ လိုု႔ေၿပာႀကတယ္။ သူတိုု႔လုုပ္နည္းေတြကတရားမ၀င္ဘူးလိုု႔ေၿပာလိုုလည္းမရဘူး။

ဥပမာ က်ေနာ္က ပဲတီစိမ္း ေဒၚလာ ၅သိန္းဖိုုးေလာက္ တရုုတ္ကိုု ပိုု႔ခ်င္ရင္ နယ္စပ္

ကုုန္သြယ္ေရးကိုုအထင္ကရလုုပ္ေနတဲ႔ကုုမၺဏီႀကီးနဲ႔ညွိႏိုုင္း ရတယ္။ကုုမၺဏီႀကီးက သေဘာတူလက္ခံရင္ရင္နယ္စပ္ကုုန္သြယ္ေရးရုုံးေနၿပည္ေတာ္မွာလိုုင္စင္

ေလ ွ်ာက္ေပးတယ္။ တရုုတ္ဖက္မွာ ရွိတဲ႔သူနဲ႔လက္၀ါးရိုုက္ထားတဲ႔ကုုမၺဏီ

သိုု႔မဟုုတ္သူ႔ကုုမၺဏီက ၿမန္မာဖက္ကသူ႔ကုုမၺဏီထဲကိုု TT ေဒၚလာထည္႔ေပး

လိုုက္တယ္။ အမွန္ေတာ႔သူ႔ပိုုက္ဆံနဲ႔ TT ေဒၚလာ ထည္႔ေပးလိုုက္တာပါ။ ၿပည္ပပိုု႔ကုုန္လုုပ္ငန္းလုုပ္ႀကတဲ႔အခါမွာ ၂ ရင္း ရင္း ရတယ္ဆိုုတာအဲဒါ

မ်ဳိးၿဖစ္ပါတယ္။ နယ္စပ္ကုုန္သြယ္ေရးရုုံးမွာ လိုုင္စင္ေလ ွ်ာက္ရင္တစ္ဖက္

၀ယ္မဲ႔ကုုမၺဏီကေန TT လွမ္း ထည္႔ေပးၿပီးမွ လိုုင္စင္ကိုထုုတ္ေပးဖိ႔ ုဆက္

စဥ္းစားတယ္။ က်ေနာ္က ၂ရင္း မ ရင္းႏုုိင္ဘူးေလ။ကုုမၺဏီႀကီး

ကၿပည္ပတင္ပိုု႔ရန္ပဲေတြလက္၀ယ္ရွိမရွိစစ္ေဆးမဲ႔ သက္ဆိုုင္ရာတာ၀န္ရွိသူေတြ

လာမယ္ဆိုုတဲ႔အေၾကာင္း က်ေနာ္ဆီအေႀကာင္းႀကားရင္ပဲတီစိမ္းေတြကိုု အစစ္ေဆးခံရဖိုု႔ အဆင္သင္႔ၿပင္ဆင္ေပးထားရတယ္။

အဲေတာ႔က်ေနာ္ပိုုင္ပဲေတြကိုုအဲဒီကုမၺဏီႀကီးအမည္ခံတင္ပိုု႔ေပးလိုုက္ေတာ႔ခံစားရ

တဲ႔အက်ဳိးေက်းဇူးေတြက က်ေနာ္ TT ကိုုႀကိဳတင္မထည္႔ ရတဲ႔ အတြက္ ၂ရင္း မ ရင္းရေတာ႔ဘူး။ ကုုမၺဏီႀကီးရတဲ႔ အက်ုိဳးကေတာ႔ အေ၀းလႊဲ နဲ႔ earning ေဒၚလာ

အဟ ကိုုသူစားတာၿဖစ္ပါတယ္။ earning ေဒၚလာ က ၇၆၅ က်ပ္ export tax 2%

ႏွဳတ္ လိုုက္ရင္ ၇၅၀ က်ပ္က်န္မယ္။ အေ၀းလႊဲ က ၇၂၀ က်ပ္ဆိုုေတာ႔ အဟ က်ပ္ ၃၀ ကိုု သူစားတာေပါ႔၊ ေဒၚလာ ၅သိန္းဖိုုးဆိုုရင္ က်ပ္ ၁၅၀ သိန္းေလာက္ one transaction အတြက္သူစားရတာေပါ႔။ နယ္စပ္မွာ အဆက္အသြယ္ရွိ တဲ႔ကုုမၺဏီႀကီး ေတြက export ပိုု႔တယ္ ဆိုုတာနံမည္ခံပဲရွိတာ၊ ဒီလိုုနဲ႔ ဘာမွမလုုပ္ပဲ ထိုုင္စားေနတာ၊ most exporter ဆိုုၿပီးစာရင္းရယူရင္သူတိုု႔နံမည္ေတြက ထိပ္ဆုုံးကပါေနမွာပဲ လိုု႔ လုုပ္ငန္းရွင္ေတြႀကားမွာ ေၿပာဆိုုေနႀကပါတယ္။ ဒါကအေ၀းလႊဲနဲ႔ earning ေဒၚလာ အဟ ရွိေနရင္လုုပ္စားႀကတာ။ အဟ မရွိပဲနီးကပ္သြားရင္က်ေနာ္ကညွိႏိုုင္းၿပီး

ကုုမၺဏီႀကီးကိုုတစ္ေဒၚလာဘယ္ေလာက္ဆိုုၿပီးေပးရတယ္။ ဒီမွာ ေၿပာခ်င္တာက export အမ်ားဆုုံးတင္ပိုု႔သူဆိုုရင္ အင္ ေတြပဲဆိုုတာကိုုမိတ္ေဆြကေၿပာခ်င္တာပါ။

ေအာ္--လုုပ္တတ္တဲ႔သူမ်ားကေတာ႔ လက္တလုုံးၿခားလုုပ္ေနႀကတာပဲေနာ္။

ဒီလိုုဆိုုရင္ process လုုပ္ငန္းစဥ္မွာ ဘာၿပဳၿပင္မလဲ ? လုုပ္လိုု႔မရေအာင္လိုုက္

ပိတ္ဆိုု႔မလား ? ဒီလိုုနဲ႔ ကုုန္သြယ္ေရးပိုု႔ကုုန္သြင္းကုုန္စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းေတြဟာ ႀကပ္သထက္ႀကပ္၊ညပ္သထက္ညပ္လာၾကပါ။ ေၿပာစမွတ္ရွိႀကတယ္။ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းေတြသတ္မွတ္ အခါၿပန္ၿပီး liberalization လုုပ္တယ္

ဆိုုၿပီးၿပန္ဖြင္႔ေပးေလ်ာ႔ေပးနဲ႔လုုံးၿခာ လိုုက္ေနတာေတာ္ေတာ္ႀကာေနပါၿပီ။ withholding tax လိုုေပါ႔ဗ်ာ။ အခုုေတာ႔ ေၿဖေလ်ာ႔ေပးလိုုက္ၿပန္ၿပီ။ အစကတည္း

ကေကာက္ခံသင္႔သလား မသင္႔ လား ဆိုုတာမစဥ္းစားခဲ႔ႀကဘူး။

စင္ကာပူသံရုုံးမွာအခြန္ ၁၀%ကေန၂% ၿပန္လည္သတ္မွတ္ လိုုက္ေတာ႔ လာစုုံစမ္းသူေတြတရုုန္းရုုန္းပဲလိုု႔ ႀကားတယ္။ ဒါေပမဲ႔ ေက်ညာခ်က္ထုုတ္ၿပန္တဲ႔

၁၆-၀၈-၂၀၁၁ ေနာက္ပိုုင္းမွ အႀကံဳး၀င္တယ္ လိုုသံရုုံးကေၿပာေတာ႔ လူရွင္းသြား

ေရာတဲ႔။ စိတ္ပ်က္ လက္ပ်က္နဲ႔ၿပန္ကုုန္ႀကမွာ ေပါ႔။ ဒီေနရာမွာက်ေနာ္မသိတာတစ္

ခုုရွိေနပါတယ္။ၿမန္မာ နဲ႔ double taxation agreement ထုုတ္ထားတဲ႔ ႏုုိင္ငံ ၅ ႏိုုင္ငံ

ဆိုုလားရွိတယ္ လိုု႔သိရတယ္။စင္ကာပူနဲ႔ ၿဗိတိန္ တိုု ႔ ပါတယ္။ က်ေနာ္ေယာက္ဖက ၿဗိတိန္ႏိုုင္ငံမွာ double taxation agreement အရ ၿမန္မာသံရုုံးကိုု taxမေဆာင္ရ

ဘူး လိုု႔သိရပါတယ္။ အခုုစင္ကာပူမွာ ႀကေတာ႔လာအလုုပ္လုုပ္ႀကသူအားလုုံး ၂ ႏုုိင္ငံအစိုုးရေတြကိုု tax ေတြေပးေနရတယ္ လိုု႔ သိ ရပါတယ္။ဘယ္ လိုုကြာၿခားေနလိုု႔လဲဆိုုတာရွင္းရွင္းလင္းလင္းမသိရပါ။စင္ကာပူေနတဲ႔သူေတြကေတာ႔

informal sources ေတြကေနေငြလႊဲပိုု႔ေနတာကိုုေက်နပ္ေနႀကပါတယ္။ ၿမန္လည္းၿမန္တယ္၊အိမ္တိုုင္ရာေရာက္လာပိုု႔တယ္ဆိုုေတာ႔၀န္ေဆာင္မႈအတြက္ေက်နပ္စရာပါ။ ဒီ၀န္ေဆာင္မႈေပးေနသူေတြကိုုတရား၀င္လုုပ္ခြင္႔ေပးလိုုက္ရင္ေကာ ? က်ေနာ္တစ္ဦးတည္း အယူအဆကေတာ႔ အခြန္ ထက္ data အခ်က္အလက္ ကပိုု

အေရးႀကီးမလား လိုု႔ ပါ။

ယေန႔ေငြေႀကးၿပႆနာႏွင႔္ေဆာင္ရြက္ရန္ပ်က္ကြက္ခဲ႔မႈမ်ား

၂၀၀၈ခုုႏွစ္ေအာက္တိုုဘာလ၊ သမၼတ ဘြတ္ရွ္အစိုုးရလက္ထက္ အိမ္ရာၿပႆနာေပၚေပါက္ခဲ႔
ေသာေႀကာင္႔ Trouble Asset Relief Programme TARP ကိုုစီစဥ္ေဆာက္ရြက္ခဲ႔ၿပီး အစိုုးရက
ဘဏ္မ်ားကိုုကယ္တင္ခဲ႔ရာ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၆၀၀ ဘီလီယံကိုု ထုုတ္သုုံးစြဲခဲ႔ ရပါတယ္။တ
ကယ္ေတာ႔ဒီေငြေတြကိုုအေမရိကန္အစိုုးရ ၀ါဇီလိုုဌာနမ်ဳိးမွာ ရုုိက္ႏွိပ္ခဲ႔ရတာပါ။ တစ္ဖန္ သမၼတ
အိုုဘားမားလက္ထက္ေရာက္ေတာ႔လည္းFannie Freddie လိုု ကုုမၺဏီမ်ဳိးအတြက္ bailout ဆက္
လုုပ္ရေတာ႔ အေမရိကန္ေဒၚလာေတြရုုိက္ထုုတ္ရၿပန္ေရာ။ အဲေတာ႔အေမရိကန္ဟာ ေဒၚလာစကၠဴ
ေတြကိုု ဘီလီယံေပါင္းမ်ားစြာဆက္တိုုက္လိုုလိုုရုုိက္ထုုတ္ေနရေတာ႔ ဒီေဒၚလာေတြဟာကမၻာ
အႏွံ႔အၿပား ေရာက္သြားေတာ႔တာပါပဲ။ဒီအေမရိကန္ေတြေႀကာင္႔ က်ေနာ္တိုု႔တစ္ေတြအားလုုံး
ဒီအက်ဳိးဆက္ကိုု ခံစားေနရတာပါ။

ဒီေဒၚလာေတြဟာ emerging markets ေတြရွိတဲ႔ အာရွႏုုိင္ငံေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကိုု ေရာက္ လာခဲ႔
ပါတယ္။အာရွႏုုိင္ငံေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကလည္းဒီလိုုေရာက္ လာလိမ္႔ဆိုုတာသိေတာ႔ အကာအ
ကြယ္အစီအမံေတြလုုပ္ထားႀကပါတယ္။ ဒီအေႀကာင္း ကိုု၂၀၁၁ခုုႏွစ္ေမလက UMFCCI ကိုု လာေရာက္ခဲ႔တဲ႔ စင္ကာပူ Strait Capitals က Dr Wang Yut Fang ကလိုုေငြၿပမႈကိုုေၿဖရွင္းဖုုိ႔
အေမရိကန္ဟာေဒၚလာေငြစကၠဴေတြကိုု ရုုိက္ထုုတ္ေနတာေႀကာင္႔ ႏုုိင္ငံတိုုင္းလိုုလိုုေဒၚလာလဲလွယ္
ႏွဳန္းေတြက်ဆင္းလ်က္ရွိေႀကာင္းကိုုေထာက္ၿပေဆြးေႏြးခဲ႔ပါတယ္။သူတိုု႔ႏိုုင္ငံမွာ ကာကြယ္ေရးအစီအမံေတြေဆာင္ရြက္ထားၿပီးၿဖစ္ေႀကာင္းနဲ႔ ပုုဂၢလိကေတြကေတာ႔ property market ကိုုေၿပာင္းရင္းႏွီးၿမဳပ္ႏွံေနတာေႀကာင္႔ စင္ကာပူမွာ condo, HDB flat ေတြေစ်းတက္ခဲ႔တယ္ လိုု႔ ေၿပာၿပပါတယ္။ ဒါကိုုသိလိုု႔စင္ကာပူ၊မေလးရွား၊
ထိုုင္း၊ဖီလစ္ပိုုင္တိုု႔မွာလည္း ႀကိဳတင္ၿပင္ဆင္ႀကပါတယ္။ တစ္ခုုၿမန္မာထက္သာတာက သူတိုု႔ဘဏ္ေတြဟာေဒၚလာဘယ္ေလာက္၀င္သလဲထြက္သလဲဆိုုတာကိုုစာရင္းအင္းရွိတယ္၊သိေနၾကတယ္၊တရား၀င္ပဲ၀င္တယ္၊တရား၀င္ပဲထြက္တာကိုုး၊ က်ေနာ္တိုု႔ၿမန္မာကဒါေတြလုုပ္ဖိုု႔ပ်က္
ကြက္ခဲ႔တယ္။ ေဒၚလာတက္တာက်တာၿမန္မာနဲ႔မဆိုုင္သလိုုလုုပ္ေနႀကတယ္။

စာေရးသူတိုု႔ၿမန္မာမွာေတာ႔ေဒၚလာ supply / demand ဘယ္ေလာက္ရွိသလဲဆိုုတာမသိပါဘူး။
informal sources ေတြကပဲအ၀င္အထြက္ရွိေတာ႔ ဒီအေႀကာင္းေၿပာႀကရရင္မွန္းဆၿပီး ခန္႔မွန္း
ေၿပာေနရတာပါ။ ၿမန္မာစီးပြားေရးအသိုုက္အ၀န္းထဲမွာေတာ႔ ေဒၚလာ ၁သန္းေလာက္အေ၀း
လႊဲလုုပ္ဖိုု႔ ဘာမွမခဲယဥ္းဘူး လိုု႔ေၿပာၾကတာပဲ။ သြင္းကုုန္ကိုုၾကည္႔ပါ။ ပစၥည္းကေဒၚလာ၄သိန္း
ေလာက္ေစ်းရွိေနေပမဲ႔သြင္းကုုန္လိုုင္စင္တင္ရင္ေဒၚလာ၁သိန္းေလာက္ပဲတင္ၿပႀကတယ္။ ၃ သိန္းကိုုအေ၀းလႊဲ နဲ႔ ပိုု႔ေပးလိုုက္တယ္။ ဘာလိုု႔ဒီလိုုလုုပ္သလဲ ? ႏွစ္ကုုန္ရင္အၿမတ္ေတာ္ေႀကးေပး
ရတာနည္းခ်င္တယ္။ေဒၚလာကိုု earning ေစ်းထက္နိမ္႔တဲ႔ အေ၀းလႊဲႏွဳန္းနဲ႔ ၀ယ္ရေတာ႔အတိုုင္း
အတာတခုုအထိသက္သာတယ္။ risk ေတာ႔ရွိတယ္။ ဒါေပမဲ႔သက္သာတဲ႔ေငြကေလာက္ေလာက္
လားလားဆိုုေတာ႔စြန္႔စားႀကတယ္။ trust နဲ႔ လုုပ္ႀကတယ္။အဲေတာ႔ ကမၻာ႔ႏုုိင္ငံေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား မွာဒီကိစၥကိုုႀကိဳတင္သိထားၿပီးအကာအကြယ္လုုပ္ထားေတာ႔ ၿမန္မာေလာက္မဆိုုးဘူး
လိုု႔ဆိုုရမွာ ၿဖစ္တယ္။ export tax ကိုုၿဖဳတ္ပစ္ခဲ႔တဲ႔ ၁-၀ရ-၂၀၁၁ မွ ၂၄-၀၈-၂၀၁၁ အတြင္းၿဖစ္
ေပၚခဲ႔တဲ႔ ကမၻာ႔ ေငြေရးေႀကးေရးအေၿခအေနေတြႀကည္႔ရေအာင္။

ေငြေႀကး ၁-၇-၂၀၁၁ ၂၄-၈-၂၀၁၁ ေၿပာင္းလဲမႈ

Euro 0.6903 0.6916 (-) 0.19
Pound 0.6228 0.6070 (+)2.54
Yen 80.54 76.55 (+)4.95
Yuan 6.4663 6.3850 (+)1.70
Sing$ 1.2297 1.2059 (+)1.93
Rupee 45.1724 45.9950 (-)1.78
Baht 30.7814 29.9250 (+)2.80
Korea Wan 1069.52 1082.2400 (-)1.19
*KYATS 808 710 (+)12.13
@KYATS 812 680 (+)16.26
မွတ္ခ်က္ *earning dollar ေစ်းၿဖစ္ပါတယ္။ @green notes ေစ်း
တယ္။

အထက္ပါဇယားကိုုႀကည္႔ ရင္ ဂ်ပန္ယန္းေငြတစ္ခုုပဲ ၅%နီးပါးတက္ခဲ႔ပါတယ္။ဒါကလည္းဂ်ပန္မွာ
ဆူနာမီၿဖစ္ရပ္နဲ႔ အဏုုၿမဴဓါတ္ေပါင္းဖိုုၿပႆနာေတြေႀကာင္႔ လိုု႔ေၿပာႏုုိင္ပါတယ္။ အားလုုံးကိုုၿမန္မာ
က်ပ္နဲ႔ႏုုိင္းယွဥ္ႀကည္႔ ရင္ ၿမန္မာေငြတန္ဖိုုးၿမင္႔တက္မႈက ၁၀%ေက်ာ္မွာ ၿဖစ္ေနပါတယ္။ ကဲ ဒီရက္ေတြမွာပဲ တၿခား commodities ေတြအေၿခအေနႀကည္႔ ၾက ရေအာင္။

လန္ဒန္ေစ်းကြက္မွာ ေရႊ က-------

1-7-2011 1497 ေဒၚလာ/ေရႊတစ္ေအာင္စ
24-8-2011 1841 ေဒၚလာ/ေရႊတစ္ေအာင္စ
ရာခိုု္င္ႏွဳန္း 22.89 % (တက္)

ကမၻာေရနံစိမ္း--------
Brent Crude

1-7-2011 111.75 ေဒၚလာ/စည္
24-8-2011 109.24 ေဒၚလာ/စည္
ရာခိုုင္ႏွဳန္း ၂.၂၅% (က်)

WTI crude

1-7-2011 94.67 ေဒၚလာ/စည္
24-8-2011 85.26 ေဒၚလာ/စည္
ရာခိုုင္ႏွဳန္း ၉ .၉ ၆% (က်)

ၿမန္မာေရႊေစ်းကိုုႀကည္႔ရေအာင္------

၁-၇-၂၀၁၁ ၆၅၅၅၀၀ က်ပ္/က်ပ္သား
၂၄-၈-၂၀၁၁ ၆၈၇၀၀၀ က်ပ္/က်ပ္သား
ရာခိုုင္ႏွုဳန္း ၄.၈၅%

အထက္ပါဇယားမ်ားအရ ၿမန္မာေရႊေစ်းသည္ ၅% ခန္႔တက္ေနခ်ိန္မွာ ကမၻာေရႊေစ်း က ၂၂%ေက်ာ္တက္ခဲ႔ပါတယ္။ အဲေတာ႔ ၿမန္မာေရႊ ဘယ္ ကိုုစိီးဆင္းမလဲဆိုုတာသိသာထင္
ရွားပါတယ္။ ၿပည္တြင္းမွာ စီးပြားေရးက် ခ်ိန္ ၿဖစ္ေတာ႔ ၿမန္မာေတြေရႊမ၀ယ္ႏုုိင္ႀကပါ။ ေရႊ ကိုု လက္၀တ္ရတနာအတြက္သာမက စီးပြားေရးအတြက္ ေဒၚလာ လိုုအေရးပါေနပါၿပီ။ တစ္ခုုထင္ရွားသည္ကေရႊေစ်းတက္ခ်ိန္တြင္ေဒၚလာေစ်းက်သည္ကိုုေတြ႔ရပါတယ္။ၿမန္မာ
ေရႊေစ်းက ကမၻာေရႊေစ်းနဲ႔မခ်ိတ္ဆက္ပဲၿပည္တြင္းေစ်းက ႏုုိင္ငံတကာေစ်းထက္ေလ်ာ႔ပါတယ္။
ၿမန္မာမွာေရႊလည္းထြက္ပါတယ္။ထိန္းခ်ဳပ္မႈ မရွိပါဘူး၊ လြတ္လပ္စြာေရာင္း၀ယ္ခြင္႔ရွိပါတယ္။
ၿမန္မာေရႊေစ်းကကမၻာေရႊေစ်းထက္နိမ္႔ေနေတာ႔ နယ္စပ္ကိုုစီးဆင္းသြားပါတယ္။အထူးသၿဖင္႔
တရုုတ္နယ္စပ္ကိုုပါ။ေရႊေရာင္းလိုု႔ရေငြေဒၚလာကိုုဟြန္ဒီနဲ႔ ၿပည္တြင္းထဲၿပန္ပိုု႔ပါတယ္။ဘယ္ေလာက္
ေရာက္သလဲမသိႏုုိင္ပါ။ ေရႊအသင္းကတရား မ ၀င္ခန္႔မွန္းတာကေတာ႔ တစ္ႏွစ္ ေဒၚလာ သန္း ၂၀၀ေလာက္ရွိႏုုိင္တယ္ လိုုေၿပာပါတယ္။ ဒီလိုု၀င္လာတာဟာ ေဒၚလာ supply တစ္ခုုပါပဲ။

ေငြေရးေႀကးေရးအဖဲြ႔အစည္းေတြက အစိုုးရပိုုင္တာကလြဲရင္ အၿပင္မွာ ေဒၚလာ supply ဘယ္ေလာက္ရွိေနလဲဆိုုတာ တိတိက်က်မသိႀကပါဘူး။ ေဒၚလာsupplyလာတဲ႔ ဇစ္ၿမစ္ေတြကအ
မ်ားႀကီးရွိေနပါတယ္။ ၿမန္မာအလုုပ္သမားေတြဘယ္ေလာက္ၿပန္လႊဲေနသလဲ ဘ႑ာအခြန္ကတိ
တိက်က်မသိပါ။လႊဲလိုု႔လြယ္ေအာင္လည္းဖန္တီးမေပးထားပါဘူး။ အခြန္ကေတာ႔အခုုဆိုုရင္သက္
သာသြားလိုု႔ေတာ္ေသးရဲ႔။ ႏုုိင္ငံတကာဘဏ္ကေနလႊဲရင္ ဘဏ္ကယူတဲ႔လႊဲခ ကေစ်းႀကီးတယ္။
money changer ကလႊဲရင္သက္သာတယ္။ အစိုုးရက ဘယ္လိုုလုုပ္ေပးရင္ရႏုုိင္သလဲ ? initiative ယူလုုပ္ရမယ္ထင္တယ္။စင္ကာပူ Lucky Centre Shopping Mall ေအာက္မွာ ဖီလစ္ပိုုင္ maid ေတြ တနဂၤေႏြေန႔ ဆိုုရင္ money changer ကေနေငြလႊဲေနတာတရုုံးရုုံးပဲ။

အဲေတာ႔ေဒၚလာsupply ဘယ္ေလာက္၀င္သလဲဆိုုတာ ႏုုိင္ငံေတာ္ကဘယ္လိုုသိေအာင္လုုပ္မလဲ?
macro အဆင္႔ေငြေႀကးဆိုုင္ရာေပၚလစီ mechanism တစ္ခုုေတာ႔လိုုေနၿပီ။ စနစ္တက်ထူေထာင္မႈ
မရွိႈ၍အခုု ထိန္းမႏုုိင္သိမ္းမရၿဖစ္ေနၿခင္းၿဖစ္ေႀကာင္းသိသာထင္ရွားလွသည္။ ဒီအခ်က္ ေတြ ေရးသားတင္ၿပေနၿခင္း ဟာဗဟိုုဘဏ္ဒုုဥကၠဌေၿပာသလိုု ေပါက္လႊတ္ပန္းစား media တစ္ခုုအေနနဲ႔ ေထာက္ၿပေၿပာဆိုုေနတာမဟုုတ္ပါ။ ႏွစ္ ၃၀ ေက်ာ္အေတြ႔အႀကံဳေတြေပၚအေၿခခံၿပီး
ေထာက္ၿပေၿပာဆိုုေနၿခင္း ၿဖစ္ပါတယ္။ macro level ေငြေႀကးဆိုုတာဗဟိုုဘဏ္
တစ္ခုုတည္းနဲ႔ဆိုုင္ တာမဟုုတ္ပါဘူး။ ဘဏ္ေတြ၊စီးပြားေရးလုုပ္ငန္းေတြ၊ၿပည္သူေတြ
အားလုုံးနဲ႔ဆိုုင္ပါတယ္။

ဒီအခိ်န္ဟာအၿမန္တစ္ခုုခုုေတာ႔ေဆာင္ရြက္သင္႔ေနၿပီ၊ က်ပ္နဲ႔ပတ္သက္လိုု႔တစ္ခုုခုုလုုပ္သင္႔ၿပီ
လိုု႔အားလုုံးကၿမင္ပါတယ္။ကဲ ေဒၚလာdemand နဲ႔ပတ္သက္ လိုု႔ဘာလုုပ္သင္႔သလဲ။ ေဒၚလာ demand ဆိုုတာ earning ေဒၚလာပဲၿဖစ္သင္႔တယ္။ ဒါမွာမဟုုတ္ရင္အၿပင္ ကအစိမ္းေတြ၀င္
လာႏိုုင္တယ္။ အၿပင္မွာ အစိမး္ကလည္းေပါ ေနတယ္မဟုုတ္လား။စက္မႈဇုုန္က ထုုတ္လုုပ္တဲ႔ကားေတြမမွန္မကန္ လုုပ္ထားတာေႀကာင္႔ က်ပ္သိန္း၁၀၀ ဒဏ္တပ္တဲ႔အခါ ၿမန္မာေငြမသြင္းခိုုင္းေတာ႔ပဲearning ေဒၚလာသြင္း ခိုုင္းတာမ်ဳိး ဟာေကာင္းတဲ႔အႀကံဥာဏ္တစ္ခုု
လိုု႔ၿမင္ပါတယ္။က်ပ္ေငြနဲ႔သြင္းရမဲ႔ကိစၥရပ္ေတြမွာ ေၿပာင္းၿပီး earning ေဒၚလာ ေၿပာင္းသြင္းခိုုင္း
သင္႔ေနပါၿပီ။

က်ေနာ္တိုု႔အားလုုံးေစ်းကြက္စီးပြားေရးစနစ္ေဆာင္ရြက္ေနခ်ိန္မွာ လူလားေၿမာက္ လာတာပါ။ ၂၃
ႏွစ္ႀကာပါၿပီ။ ကုုန္သြယ္မႈ၊ရင္ႏွီးၿမဳပ္ႏွံမႈအတြက္ႏုုိင္ငံတကာကအသိအမွတ္ၿပဳသည္႔ေငြလဲႏွဳန္းတစ္
ရပ္မရွိပဲ လက္တန္းေတြလုုပ္ေနႀကတာပါ။ တခါတရံ မသိသားဆးိုုရြားတာလား တမင္ လုုပ္တာလား ကိုုယ္က်ုဳိးစီးပြားေရွ႔တန္းတင္တာလား မသိႏိုုင္ပါ။ ေငြေႀကးေပၚလစီႏွင္႔ဘ႑ာေရး
ေပၚလစီကိုုတစ္ၿခားစီက်င္႔သုုံးခဲ႔ၿခင္း(သမၼတႀကီးေၿပာသည္႔၀န္ႀကီးဌာနမ်ား coordination ပိုုင္းမွာ
အားနည္းၿခင္း) ဥပမာ ၿပရရင္ က်ပ္ေငြတန္ဖိုုးၿမင္႔တက္၍ပိုု႔ကုုန္လုုပ္ငန္းမ်ားထိခိုုက္နစ္နာေနခ်ိန္
တြင္ႏုုိင္ငံေတာ္အေဆာက္အအုုံမ်ားေလလံပစ္ၿပီးၿပည္တြင္းလွည္႔ပတ္ေငြမ်ားကိုုႏုုိင္ငံေတာ္မွၿပန္
သိမ္းေနၿခင္း မ်ားၿဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္တစ္ခုုက တစ္ပူေပၚတစ္ပူဆင္႔ withholding tax 3.5%
ေကာက္ခံၿခင္းၿဖစ္ပါတယ္။ေနာက္တစ္ခုုကၿပည္တြင္းမွာ က်ပ္ေငြရွားပါးခိ်န္မွာ ႏုုိင္ငံေတာ္ေဆာက္ လုုပ္ေရးလုုပ္ငန္းမ်ားရပ္ဆိုုင္းၿခင္းသည္ public spending မရွိေအာင္ လုုပ္ၿခင္းပင္ၿဖစ္ပါတယ္။
ေနၿပည္ေတာ္ေဆာက္ လုုပ္ေရးလုုပ္ငန္းမ်ား လုုပ္စဥ္က public spending လြန္စြာၿမင္႔တက္ခဲ႔
ၿပီးယခုုအခါ ႏုုိင္ငံေတာ္မွာရပ္ဆိုုင္းခဲ႔သၿဖင္႔ေငြလွည္႔ပတ္မႈအပိုုင္းတြင္တုုံ႔ဆိုုင္းသြား ခဲ႔ပါတယ္။

ကုုန္သြယ္မႈ လုုပ္ငန္းတြင္ ဟြန္ဒီ ေခၚတရားမ၀င္ေငြလႊဲ လုုပ္ငန္းႀကီးသည္ခိုုင္မာစြာအၿမစ္တြယ္
ေနၿပီ ၿဖစ္ၿပီးၿပႆနာေပၚေပါက္မွသာခဏတာကိုုင္တြယ္ေၿဖရႈင္းခဲ႔ပါတယ္။ ႏုုိင္ငံၿခားေငြမည္မ ွ်၀င္ လာသည္မည္မ ွ်ထြက္သြားသည္ကိုုမသိႏိုုင္၍က်ပ္ေငြတန္ဖိုုး ကိုု ထိထိေရာက္ေရာက္ တည္ ၿငိမ္
ေအာင္ေဆာင္ရြက္ႏိုုင္ၿခင္းမရွိခဲ႔ပါ။ယခုုအခါၿမန္မာသည္ recession အဆင္႔သိုု႔တၿဖည္းၿဖည္း
ေရာက္ လာကာစီပြားေရးကိုု ထိခိုက္ရန္ၿခမ္းေၿခာက္ေနၿပီၿဖစ္ပါတယ္။

၅ႏွစ္ေက်ာ္အတြင္းရရွိခဲ႔သည္႔ ကုုန္သြယ္မႈ ပိုုေငြသည္ ေဒၚလာဘီလီယံ ႏွင္ ခ်ီ၍ရွိခဲ႔ေသာ္ လည္း
အဆိုုပါေဒၚလာမ်ား ကိုု ကုုန္သြယ္မႈ၊ရင္ႏွီးၿမဳပ္ႏွံမႈ၊ ေငြေႀကးေစ်းကြက္တည္ၿငိမ္ေရး အပိုုင္းတိုု႔တြင္
ထိထိေရာက္ေရာက္စီမံခန္႔ခြဲရန္ပ်က္ကြက္ ရၿခင္းသည္ယေန႔ေပၚေပါက္ ၿပႆနာ၏အဓိက အေႀကာင္းၿဖစ္သည္ ဆိုုရင္မမွား ႏိုုင္ပါ။

ေငြေရးေႀကးေရးဂယက္ထမႈ

blog မေရးတာႀကာၿပီေလ ဆိုုၿပီး blog ထဲ၀င္လိုုက္ေတာ႔ C Box မွာေစာ္ေစာ္ကားကားဆဲဆိုုေရးထားတာကိုုေတြ႔ လိုုက္ ရတယ္။ T T Sweet ရဲ႔ blog မွာ လည္းအခုုလိုုအၿဖစ္မ်ဳိးႀကဳံရတယ္ လိုု႔ ရင္ဖြင္႔ ထားတယ္၊ blog လည္း၀င္ႏုုိင္တယ္၊ ကြန္ပ်ဴတာ ၿမန္မာစာ လည္း ေကာင္း ေကာင္းရုုိက္ႏုုိင္တယ္ ဆိုုေတာ႔ ေကာက္ခ်က္ ခ် ႀကည္႔ ရ ရင္ ပညာတတ္လူငယ္ ၿမန္မာ ေယာက္်ားေလး တစ္ေယာက္ၿဖစ္ ႏုုိင္ပါတယ္။ကိုုယ္႔ blog မွာ လာ၀င္ၿပီး ဆဲတာ ထက္ ၿမန္မာ လူငယ္ေလးေတြအခ်ိဳ႔ၾကားမွာအင္မတန္မွေအာက္တန္း

က်တဲ႔အၿပဳအမူမ်ဳိးေတြရွိေနတာ ကိုု ၀မ္းနည္းဖြယ္ ရာေတြ႔ ေနရတာ ကိုု စိတ္မေကာင္းပါ။ ထားပါေတာ႔ ေလ၊ ဖတ္သူနဲ႔ ေရးသူအႀကား ဆက္သြယ္ ႏိုုင္တဲ႔ C Box ကိုု blog ကေနၿဖဳတ္ ခဲ႔ ရပါတယ္။

အခုုတေလာအဆင္မေၿပစရာေတြေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားႀကံဳေနတယ္။ဒီအသက္အ

ရြယ္ေရာက္မွေတာ႔ ဒါမ်ဳိးေတြ ေတြ႔ ေနရ လိုုစိတ္ပ်က္အားငယ္တာမ်ဳိးေတာ႔

မၿဖစ္ေတာ႔ ပါဘူး။ အေတြ႔အႀကဳံကစကားေၿပာလာၿပီေလ။ ရက္၁၀၀ ၿပည္႔သြားၿပီ

ၿဖစ္တဲ႔ အစိုုးရကိုုလည္းအားမ လိုုအားမရၿဖစ္ေနသူမ်ားထုုၾကေထာင္းၾကတာကိုု ကိုလည္း သတင္းေတြပလူပ်ံေနပါတယ္။အေမရိကန္မွာ ရက္ ၁၀၀ ဆိုုတာ အင္ မတန္ တာသြားပါတယ္။ change ဆိုုရင္ အမ်ားႀကီး change ၿဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ႔စစ္အစိုုးရက အရင္ ကဘာမွ မ လုုပ္ခဲ႔ ဘူးေလ။ အခုုဒီမိုုကေရစီ အစိုုးရအေနနဲ႔ လုုပ္ရမွာ ေတြ၊ေၿပာင္းရမွာ ေတြ၊ structural adjustment ေတြအမ်ားႀကီး လုုပ္ရမွာ။ ၀န္ႀကီး ဌာနအလိုုက္၊ ဌာနဆိုုင္ရာေတြအလိုုက္ေၿပာင္း

ရမွာ ေတြ restructure လုုပ္ရမွာ ေတြ လုုပ္နည္းစနစ္ေတြေၿပာင္း ရမွာ ေတြ၊ ဥပေဒေတြ၊ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းေတြ အမ်ားႀကီး အမ်ားႀကီ ပ ါ။ ယုုတ္စြအဆုုံး ၀န္ႀကီးဌာေတြက အလယ္အလတ္၀န္ထမ္းေတြု ရဲ႔လုုပ္ ကိုုင္ႏိုုင္စြမ္းအားအပိုုင္းမွာ အားနည္းလ်က္ရွိေနတာကိုု ၿမွင္႔ တင္ေပးဖိုု႔ capacity building ေတြအမ်ားႀကီး လုုပ္ႀကရ အုုံးမွာပါ။

တစ္ေန႔ကအစည္းအေ၀း တစ္ခုုမွာတစ္ေယာက္ေသာသူက၀န္ႀကီးဌာနအတြင္း

ရွိေနတဲ႔သူေတြနဲ႔ အလုုပ္ရုုံေဆြးေႏြးပြဲမွာ ႏုုိင္ငံတကာမွာ က်င္႔သုုံးေနတဲ႔ ပုုံစံ အတိုုင္းဘယ္ လိုု လုုပ္ လိုုက္မယ္ ဘာညာ ကိုု ေဆြးေႏြးေတာ႔ တာ၀န္ရွိသူက အလယ္အလတ္၀န္ထမ္းေတြရဲ႔ capacity နဲ႔ behaviour ကိုုသိေနေတာ႔ မၿဖစ္ ႏုုိင္ေသး ဘူး၊ တၿခားနည္း လမ္းစဥ္းစားဖိုု႔ ကိုု မနည္း ရွင္းၿပ ရတယ္။ႏုုိင္ငံၿခားမွာ ပညာသင္၊ႏိုုင္ငံၿခားမွာ အလုုပ္လုုပ္ေနခဲ႔သူၿဖစ္ေတာ႔ၿမန္မာၿဖစ္ေပမဲ႔ လက္ရွိ

ဌာနေတြက ၿမန္မာ၀န္ထမ္းေတြအေႀကာင္းမသိပဲ႔ဆႏၵေတြမေစာ ဖိုု႔ေတာ႔

လိုုတာေပါ႔ေနာ္။ အဲေတာ႔စာေရးသူတိုု႔အားလုံးအမ်ားႀကီးစိတ္ရွည္ ဖို႔ေၿပာခ်င္ပါတယ္။

ဂ်ပန္ဟာသဘာ၀ေဘးအႏၱာရယ္ေတြ မႀကာခဏ ၾကဳံေတြ႔ေနရတာေႀကာင္႔ ၿပည္တြင္းမွာစီးပြားဖြံၿဖိဳးတိုုးတက္ေအာင္လုုပ္ႏိုုင္ဖိုု႔ အဟန္႔အတားေတြ၊

စိန္ေခၚမႈေတြ၊ ရွိေနပါတယ္။ လက္ရွိဂ်ပန္အစိုုးရဟာ economic development outside Japan ဆိုုတဲ႔ စီးပြားေရးမူ၀ါဒကိုုရဲရဲတင္းတင္းပဲ ခ်မွတ္ခဲ႔ ပါတယ္။

ၿပည္ပႏိုုင္ငံေတြမွာ ဂ်ပန္ ေတြ ရင္းႏွီး ၿမဳပ္ႏွံ ေနတာေတာ႔ ၾကာပါၿပီ။အခုုတခါမွာ

ေတာ႔ေပၚလစီခ်မွတ္ လုုပ္ ကိုုင္တာၿဖစ္ေတာ႔အာဆီယံႏုုိင္ငံေတြကဂ်ပန္

ရင္းႏွီးၿမဳပ္ႏံႈ ေတြ ကိုအလုုအယက္ဆြဲေဆာင္ေခၚယူေနႀကပါတယ္။ အရာရာမွာအၿမဲေနာက္က်ေလ႔ ရွိတဲ႔ၿမန္မာ လည္းေနာက္ေတာ႔ မက်ဘူးနဲ႔တူတယ္။ ထား၀ယ္စီးပြားေရးဇုုန္မွာ NIPPON STEEL လာမယ္

ဆိူတာေသခ်ာသေလာက္ၿဖစ္ေနၿပီ လိုု႔သတင္းႀကားရပါတယ္။စာေရးသူတိုုက

ေတာ႔ ရင္းႏွီးၿမွဳပ္ႏွံမႈအေႀကာင္းစဥ္းစားရင္ လ ွ်ပ္စစ္အေႀကာင္း ကေရွ႔ဆုုံးကပါ ပါ တယ္။ ထား၀ယ္စီးပြားေရးဇုန္ မွာ ေတာ႔ ေက်ာက္မီး ေသြးကိုု အသုုံးၿပဳမဲ႔ power plant ပါရွိတယ္ လိုု႔သိရပါတယ္။ ေက်ာက္မီးေသြးကိုုေတာ႔ India ကေနတင္

သြင္း ပါမယ္။ဂ်ပန္က အာဆီယံႏိုုင္ငံေတြထက္ India မွာ ရင္းႏွီးၿမဳပ္ႏံွ ဖိုု႔လိုုလားတယ္ လိုု႔ သိရပါတယ္။ အာဆီယံႏိုုင္ငံေတြမွာ ဂ်ပန္ ရင္း

ႏီုုးၿမဳပ္ႏွံမႈ SME ေတြအေတာ္မ်ားမ်ားရွိေနပါၿပီ။ၿမန္မာမွာ Asia Optical နဲ႔ အထည္ခ်ဳပ္စက္ရုုံေတြေလာက္ပဲရွိေနတာပါ။ဂ်ပန္ investment ေတြ၀င္ လာဖိုု႔ အလားအလာ ေတြေတြ႔ေနရ လိုု႔တစ္နည္းအားၿဖင္႔၀မ္းသာေနရပါတယ္။

ေနာက္တစ္ခုုစဥ္းစာမိတာကခုုတေလာၿမန္မာႏုုိင္ငံမွာ ဘဏ္တိုုးႏွဳန္းမ်ားေနတာ

ေၾကာင္႔ ၿပည္ပ လုုပ္ငန္းရွင္အခ်ိဳ႔ ၿမန္မာဘဏ္မ်ား တြင္ ေငြလာအပ္ ၾကေၾကာင္း သတင္းေတြၿဖစ္ေပၚ ခဲ႔ ပါတယ္။ အိမ္နီးခ်င္းႏိုုင္ငံအခ်ိဳ႔ ကဘဏ္တိုုးႏွဳန္းေတြ ကေတာ႔ ------

Brunei 1% per annum

Hong Kong 0.15 – 0.8 %

Indonesia 4.5 – 6 %

Japan 0.03 – 0.05%

Malaysia 3.15%

Philippines 3.625%

Singapore 0.45%

India 9%

Vietnam 14%

China 2.5%

Thailand 2 – 2.5%

ၿမန္မာကေတာ႔ ၁၂% ၿဖစ္ပါတယ္။ ဘဏ္တိုုးႏွဳန္းဟာေတာ္ေတာ္ စဥ္းစားရမဲ႔ အခ်က္ေတြရွိေနပါတယ္။ ေငြေခ်းသူေတြကေတာ႔ အတိုုးႏွဳန္း နဲနဲ နဲ႔ ေခ်း လိုုႀကပါတယ္။ ေငြအပ္သူေတြကေတာ႔ အတိုုး မ်ားမ်ား လိုု ခ်င္ပါတယ္။တကယ္ေတာ႔ ဘဏ္ဆိုုတာ ေငြအပ္သူ depositors ေတြရဲ႔ေငြ

ေတြနဲ႔ ေခ်းရတာၿဖစ္ပါတယ္။ အတိုုးႏွုဳန္း နည္း လိုု႔deposit ေတြၿပန္ ထုုတ္သြားရင္ဘဏ္ဟာလဲၿပိဳသြား ႏိုုင္ပါတယ္။loan deposit ratio ကိုု အၿမဲတန္းစီစစ္ႀကည္႔ ရႈေနရတာပါ။ ေနာက္တစ္ ခ်က္ က inflation နဲ႔ လည္း ဆက္စပ္မႈ ရွိေန ပါတယ္။ ႏုုိင္ငံၿခားးကေငြေတြအမ်ားၿကီး ၀င္ လာဖိုု႔ ဆိုုတာ မၿဖစ္ ႏုုိင္ဘူး လိုု႔ တာ၀န္ရွိ သူေတြက ယူဆႀကပါတယ္။ၿပင္ပကလူေတြကေကာ၊

ပညာရွင္ အခ်ဳိ႕ကေကာ ၿမန္မာႏုုိင္ငံ ဟာဂ်ပန္၊အေမရိက၊စင္ကာပူ၊

ေဟာင္ေကာင္၊မေလးရွား၊ စတဲ႔ ႏုုိင္ငံေတြနဲ႔ informal money transaction ကိုုေဒၚလာ သန္းနဲ႔ ခ်ီ ၿပီး အလြယ္တကူ လုုပ္ ႏုုိင္တယ္ လိုု႔ ဆိုုႀကပါတယ္။ ဘယ္သူမွန္သလဲေတာ႔ စာေရးသူမခန္႔မွန္းတတ္ေတာ႔ပါ။ ၿမန္မာႏုုိင္ငံ ရဲ႔ property market မွာ လည္း ႏုုိင္ငံၿခားသားေတြ၀င္ေရာက္ ရင္းႏွီးၿမဳွပ္ႏွံ ႀကတယ္ လိုု႔ သတင္းေတြၿဖစ္ေပၚခဲ႔ ပါတယ္။ မွန္ပါတယ္ေစ်း ေတြကေတာ႔ မႀကား ဘူးတဲ႔ေစ်းေတြပါ။ ၿပည္လမ္းေပၚ ကေၿမနဲ႔တိုုက္ ကိုု ေပါင္ၿပီး ဘဏ္တစ္ ခုုဆီ ကေခ်းတာ က်ပ္ ၆ ဘီ လီယံထုုတ္ေပးလိုုက္တယ္ လိုု႔ ၿပင္ပမွာ

သတင္းေတြၿဖစ္ေပၚခဲ႔ တယ္။ 1 sq ft ကိုုက်ပ္ ၅သိန္းနဲ႔ တြက္ ရင္အဲဒီေၿမကြက္ နဲ႔ အိမ္ေပါက္ေစ်း က ၂ ဧကေလာက္ရွိေတာ႔ က်ပ္ ၅၀ ဘီလီယံ တန္တယ္ လိုု႔ ဆိုုပါတယ္။ စာေရးသူေတြးမိတာက 1 sq ft ကိုု က်ပ္ ၅ သိန္းကေန က်ပ္ ၁ သိန္းေလာက္မ်ားက်သြားရင္ဘဏ္အေနနဲ႔ risk ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားရွိေနတယ္ လိုု႔ ဆိုု ရမွာ ၿဖစ္ပါတယ္။

ၿမန္မာက်ပ္ေငြတအားမာလာေတာ႔ ဒီအခ်ိန္မွာ က်ပ္ ကိုု unification လုုပ္ဖိုု႔အေကာင္းဆုုံးအခ်ိန္ လိုု႔ ဆိုုၿကပါတယ္။ တာ၀န္ရွိသူေတြကေတာ႔ IMF World Bank တိုု႔နဲ႔ ညွိ ႏုုိင္းေနတယ္ လိုု႔ ဆိုုပါတယ္။ unification မလုုပ္ရင္

investment ေတြမလာႏိုုင္ပါဘူး။ investment အေၾကာင္းေၿပာရင္ ၁ေဒၚလာ ၆ က်ပ္နဲ႔ အပိုုင္းႀကရင္ ရႈပ္ကုုန္ေရာ။ႏုုိင္ငံၿခား ကလူေတြ နားမ လည္ႀကဘူး။ ဒါေႀကာင္႔ ဒီအခ်ိန္မွာ unification လုုပ္ ဖိုု႔ လိုုကိုု လိုုေနပါၿပီ။

ႀသဂုုတ္လထဲမွာ macro economic development reforms အလုုပ္ရုုံေဆြးေႏြးပြဲ ကိုုေနၿပည္ေတာ္ မွာ လုုပ္ဖိုု႔စီစဥ္ေနတယ္ လိုုသတင္းႀကားရပါတယ္။ reform ဆိုုတဲ႔ အတိုုင္း ၿပဳၿပင္ေၿပာင္းလဲဖ႔ိုုပဲေပါ႔။ အရင္ အလုုပ္ရုုံေဆြးေႏြးပြဲ ထက္ ၿပင္ပကအထူး အာရုုံစိုုက္ခံရလိမ္႔မယ္ လိုု႔ ထင္ပါတယ္။ potential investor ေတြ လည္းဒီသတင္းႀကားရင္ စိတ္၀င္စားႀကမွာပါ။

ေလာဘ၊ေဒါသ၊ေမာဟေတြႀကားမွာ က်င္လည္ေနေတာ႔ၿမန္ၿမန္လြတ္ေၿမာက္ လိုုပါၿပီ။

ေနၿပည္ေတာ္သြားေတာလား

ဒီတစ္ေခါက္ေနၿပည္ေတာ္သြားရတာေတာ္ေတာ္ပင္ပမ္းတယ္။ အသြားေရာအၿပန္ေကာ မိုး ကသည္းထန္စြာရြာေနေတာ႔ တစ္ခ်က္မွ မေမွးရဲဘူး။ မ်က္လုံး၄ လုံး နဲ႔ကားေမာင္းရတာေလ။ ယာဥ္ေမာင္း ကေမာင္း တာဆိုေပမဲ႔ ကိုယ္ ဘယ္ ေမွး ရဲမလဲ။ mileage ေက်ာ္သြားရင္ “ေဟ႔ ၁၀၀ ပဲေမာင္း “ဆိုၿပီး အရွိန္ေလွ်ာ႔ခိုင္းရတယ္။ လမ္းညႊန္ဆိုင္းဘုတ္ ကိုႀကည္႔ေမာင္း ခိုင္းရတယ္။ မိုးေတြသည္းၿပီး ညပိုင္းေမွာင္ေနေတာ႔ ေၾကာင္မ်က္လုံးေတြလမ္းမအလယ ္မွာ တတ္ ထားတာ ေတာ္ေတာ္ကိုေထာက္အကူရတယ္။ ေၾကာင္မ်က္လုံးေတြၿကည္႔

ၿပီး အလိုက္သင္႔ ေလးေမာင္းရတယ္။ သတိေပးဆိုင္းဘုတ္ေတြ၊အရွိန္ေလွ်ာ႔ ခိုင္းတဲ႔ သတိေပး ဆိုင္းဘုတ္ေတြဟာ ညအေမွာင္မွာ ေမာင္းတဲ႔ အခါေတာ္ေတာ္ အသုံး၀င္ပါတယ္။ တစ္ ခုပဲေႀကာက္ ရတယ္။လမ္းေဘးမခ်ပဲ မီး မပါ ဘာမပါနဲ႔ ကားရပ္ထားမွာ ကိုပဲစိုးရိမ္ ေနရတယ္။ ဒါေႀကာင္႔ လည္း

“ ဘာေႀကာင္႔ ရပ္ရပ္ လမ္းေဘး ခ်ရပ္ “ သတိေပးဆိုင္း ဘုတ္ေတြေတြ႔ေနတာပဲ။

ဒီတစ္ေခါက္လမ္းမေပၚမွာ ေမာ္ေတာ္ဆိုုင္ကယ္ေတြ မေတြ႔ေသးဘူး လိုု႔ ေၿပာ မလို႔ရွိ ေနတုုံးေမာ္ေတာ္ဆိုုင္ကယ္တစ္စီးမီးထြန္းၿပီး လမ္းေၿပာင္း ၿပန္ ေမာင္း လာတာေတြ႔ ရပါေလေရာ။ အဲဒီအခ်ိန္ မွာယာဥ္ေမာင္း ကကားတ စ ္စ ီး ကိုုေက်ာ္တက္ ဖိုု႔ လုုပ္ေနတုုံးေတြ႔ တာဆိုုေတာ႔” ေဟ့ေဟ့ ဆိုုင္ ကယ္ လမ္းေၿပာင္းၿပန္စီး လာတယ္” လိုု ႔ေအာ္ရေသးတယ္။ ေတာသားေတြ ေတာကလွည္း လမ္းေႀကာင္းမွာ ဆိုုင္ကယ္ေတြကိုုယ္စီ စီး ေန လို႔ရေပမဲ႔လမ္းမႀကီးေပၚတက္လာကာစည္းမရွိ ကမ္း မရွိ ေတာ လမ္း လိုု စီးေနလိုု႔ ကေတာ႔ အၿမန္ ေမာင္း လာတဲ႔ ယာဥ္ေတြ အတြက္အႏၲာရယ္အေတာ္မ်ားပါတယ္။ ဆိုုင္ကယ္သိမ္းမယ္ ဆိုုတာေတာင္ ဂရုမစိုက္၊ မေႀကာက္မရြံ စီး ေနႀကဆဲပါပဲ။

အုပ္ခ်ဳပ္ေရးၿမိဳ႔ေတာ္ ေနၿပည္ေတာ္ သို တစ္ လ ၂ေခါက္ေလာက္ ေတာ႔ အသြားအၿပန္ေရာက္ပါတယ္။ဒါ

ေပမဲ႔ ေနၿပည္ေတာ္ မွာ ေနရတာလုံး၀မေပ်ာ္ပါ။ တစ္ခါတစ္ရံ အပင္ပမး္ခံၿပီး ေန႔ခ်င္းၿပန္ေတာင္သြားခဲ႔

တယ္။ ဘာေႀကာင္ဒီ လိုၿဖစ္ရတာလဲ လို႔ အႀကိမ္ႀကိမ္စဥ္းစားမိတယ္။ က်ေနာ္ တို႔္ႏုိင္ငံမွာ ေၿမေတြေပါေတာ႔ စက္ရုံေဆာက္ရင္ၿဖစ္ေစ၊ ရုံးေဆာက္ရင္ၿဖစ္ေစ က်ယ္က်ယ္၀န္း၀န္း နဲ႔ေၿမဧရိယာေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ကို

ယူေလ႔ရွိတယ္။ ယခုလည္းေနၿပည္ေတာ္ရပ္ကြက္ေတြဟာ အေတာ္ ကို ဧရိယာက်ယ္၀န္းတဲ႔ အတြက္ တစ္ေနရာႏွုင္ တစ္ေနရာေတာ္ေတာ္ လွမ္းပါတယ္။ ၀န္ထမ္းေတြေနတဲ႔ လူေနတဲ႔ရပ္ကြက္မွာလည္း ပါသင္႔တဲ႔ infrastructure ေတြသိပ္မ ေတြ႔ ရဘူး။ လူေနတိုက္ခန္းေတြ အနီးအနားမွာ 7 eleven လိုဆိုင္မ်ိဳး၊ hawker centres လိုမ်ိဳး၊ စာအုပ္ vedio အငွား ဆိုင္ လိုမ်ဳိး၊ မရွိဘူး။poly clinic လိုေဆးခန္း မရွိဘူး။ ေကာ္ဖီ လက္ ဘက္ ရည္ဆိုင္ေတြေတာ႔ အခုနည္း နည္း ပါးပါးေတြ႔ လာရတတ္တယ္။

စင္ကာပူမွာ HDB apartment ေတြေဆာက္ ရင္ wet market တို႔ ထမင္းဟင္းစားစရာမ်ဳိးစုံ ဆိုင္တို႔ အေသးအမႊား လူသုံးကုန္ ေရာင္းတဲ႔ ဆိုင္ တုိ႔ ပါၿပီသားပဲ။က်န္းမာေရးအတြက္ poly clinic လိုေဆး ခန္း မ်ဳိး ကမနီးမေ၀းမွာ ရွိၿပီးသားပါ။ အခုေတာ႔စေဆာက္ ခါစက လူေနတိုက္ခန္းပဲ

ေဆာက္ ေပးၿပီး ေနသူေတြအဆင္ေၿပေစေရးအတြက္ လူမႈေရးနဲ႔ သက္ ဆိုင္တဲ႔ လုပ္ငန္းေတြ၊ဆိုင္ေတြ တစ္ ခုမွ မပါဘူး။ ေစာေစာပိုင္းက၀န္ထမ္း မိသားစုထဲက ဆိုင္ဖြင္႔ ေရာင္း ရင္ေတာင္ လိုက္ ပိတ္ ခိုင္း အေရးယူ ခိုင္းတယ္ လို႔ အရင္ ကႀကားရပါတယ္။ ေဆးခန္းဖြင္႔ ရင္ေတာင္ အေရးယူတယ္ လို႔ ႀကား ရပါတယ္။ စဥ္းစားကထဲကိုကတပ္ရင္း ေတြကမိသားစုအိမ္ယာလိုင္းေတြ လိုစဥ္း စားခဲ႔ တယ္ နဲ႔ တူပါတယ္။ဘဏ္ က ကိုယ္တပည္႔ ေတြေတြ႔ေတာ႔ ဘယ္မွ လည္းသြားစရာမရွိဘူး၊ ရုံးပိတ္တုံး စားစရာ၀ယ္မထားမိရင္ တစ္ပတ္လုံးငတ္ေပေတာ႔ပဲတဲ႔။ သြားရၿပန္ ရင္ လည္း ဘတ္စ္ကားကေနရာတကာမေရာက္ ခရီးစရိတ္ ကအေတာ္ေထာင္းတယ္တဲ႔။ တစ္ခုေကာင္းတာေတာ႔ ရွိတယ္။ လိုင္း၂၀ ေလာက္ရွိတဲ႔ TV လိုင္းေတြေႀကာင္႔ ရုံးနားရက္ အတြင္း အိမ္မွာအပမ္းေၿဖစရာတစ္ခုေတာ႔ ရွိေနပါတယ္။

စာေရးသူေရာက္ဘူးတဲ႔ ႏိုင္ငံၿခား က administrative capital တစ္ ခုအေႀကာင္းေၿပာ ခ်င္ပါတယ္။ေတာင္အာဖရိကႏိုင္ငံက ပီတိုရီးယားၿမိဳ႔ေတာ္ပါ။ ဂ်ဳိဘတ္ လို႔ေခၚတဲ႔ ဂ်ိဳဟန္နာဘတ္စ္ ၿမိဳ႔ ကေတာ႔ စီးပြားေရး ၿမိဳ႔ေတာ္ပါ။ လူရႈပ္ေတြလည္း ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားရွိတယ္။ ပီတိုရီးယား နဲ႔ ဂ်ဳိ ဘတ္ ကိုဆက္သြြယ္ ေဖါက္ ထားတဲ႔ highway လမ္းမ ႀကီးကေတာ္ေတာ္ေကာင္းပါတယ္။ လမ္းမွာေတာေတာေတာ႔ မရွိဘူး။ ႏြားစားက်က္ grazing land ေတြပဲရွိတယ္။ဒါေပမဲ႔ေတာ္ေတာ္ ကိုရႈခင္းေကာင္း ပါတယ္၊ ေတာင္ တက္ေတာင္ဆင္းေတြ နဲ႔ ရန္ကုန္ ေနၿပည္ေတာ္ လမ္း လိုပါပဲ။

ဂ်ိဳဘတ္ ကေနပီတိုရီးယား ကိုသြားတာ Sunday ေန႔ ရုံး ပိတ္ရက္ပါ။ ၿမိဳ႔ ေတာ္ ကို ေရာက္ ေတာ႔ လမ္းေတြအား လုံးဟာကားေတြ ရွင္း လင္းေနတာပါပဲ။ သိရတာကေတာ႔ ပီတိုရီးယား ကို ေတာင္အာဖရိကသား ေႀကးေရတတ္ေတြက အပန္းေၿဖ ၿမိဳ႔ေတာ္လိုသေဘာ ထားၿပီး second homes ေတြေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားရွိႀကပါတယ္။ weekends ေတြမွာ လာအနားယူႀကပါတယ္။ ဒီ လိုပုံစံမ်ဳိးခပ္ဆန္ဆန္ ဆြစ္ဇာလန္မွာ ႀကံဳဘူးတယ္။ ဂ်နီဗာ ကို အိမ္နီး ခ်င္း

ႀသစ္ေႀတးလ်ား ကလာအလုပ္ႀကတာမ်ားတယ္။ weekend ဆိုရင္အိမ္ၿပန္ႀကေကာ၊ ဒါေႀကာင္႔ weekend ဆိုရင္ ဂ်နီဗာ မွာ tourists နဲ႔ ဆိုင္ ေတြပဲ ရွိတယ္ လို႔ ေၿပာ စမွတ္ရွိ ၾကပါတယ္။

ပီတိုရီးယားကိုႀကည္႔ ရင္ေနခ်င္႔စဖြယ္ ၿမိဳ႔ေတာ္ပါ။ေနၿပည္ေတာ္ လည္း အဲဒီ လိုပါပဲ။ ဒါေပမဲ႔ ေနၿပည္ေတာ္မွာ ေနသူေတြ ဘာေႀကာင္႔ မေပ်ာ္ ႀကတာလဲ။ entertainment မရွိ လို႔ လည္း မဟုတ္ဘူး။ထိုက္သင္႔ သေလာက္ ေတာ႔ အခုဆို ရွိေနတာပဲဲေလ၊ တစ္ခ်ဳိ႔ ကတည္းရခိုရတာ အရမ္း ကသီ လင္တႏိုင္တယ္ လို႔ေၿပာႀကတယ္။ ေစ်းႀကီး တဲ႔ဟိုတယ္ေတြေတာ႔ အမ်ားႀကီး ပါ။ ေစ်းသင္႔တင္႔ တဲ႔ စည္ပင္ ဟိုတယ္

ဆိုတာလဲတည္း ခ်င္တဲ႔ သူကမ်ားေနၿပီး သိတယ္မဟုတ္ လား ဆိုင္ရာ ပိုင္ ရာေတြ နဲ႔ ဆိုေတာ႔ booking လုပ္ ရတာကအစ ခက္ပါတယ္။ေနာက္တစ္ ခုက public transport ပါ။ ၂၀၀၆ ကစေရတြက္ ရင္၅ႏွစ္ နီး ပါးရွိပါၿပီ။

ေနရာတိုင္း ကို ေစ်း သက္သက္သာသာနဲ႔ေရာက္မဲ႔ ဘတ္စ္ကားလိုင္းေတြအေတာ္နည္း တာကို ေတြ႔ ရပါတယ္။ ညေန ၆ နာရီေက်ာ္သြား ရင္ ရုံးေတြဖက္သြားတဲ႔ လမ္းမွာေၿခာက္ကပ္ေနတာပဲ ေတြ႔ ရမယ္။ တခါတရံစဥ္းစားမိတယ္၊ ရန္ကုန္ စီးပြားေရးၿမိဳ႔ေတာ္မွာ ဆိုင္ကယ္ မစီး ရဘူး ကန္႔ သတ္ထားတယ္။ ေနၿပည္ေတာ္မွာ ေတာ႔ ဆိုင္ ကယ္ေတြ ေပါမွ ေပါ ပါပဲ။ ဆိုင္ကယ္ မစီး ရ လို႔ မ်ား လုပ္ ခ် လိုက္ လို႔ ကေတာ႔ ကိစၥႀကီး ငယ္ နဲ႔ လာ တဲ႔ သူေတြ အတြက္ Transport လုံး၀ ခက္သြားမွာ ပါ။ဆိုင္ကယ္ေတြရွိေန လို႔ အသြားအလာ အဆင္ေၿပေနႀကတာပါ။ အရင္ ကပုလင္းနဲ႔ ပုံးေထာင္ထားတဲ႔ private gas station ေတြ မေတြ႔ ဘူး၊ အခုေတြ႔ ေနရၿပီ။

စာေရးသူတိုငယ္စဥ္ RIT မွာ အေဆာင္ေနေတာ႔ လူတစ္ေယာက္ႏွစ္ေယာက္ ပဲပါ လည္း ဘတ္စ္ကားေတြကအင္းစိန္လမ္းေပၚမွာ ေၿပးဆြဲ ေနႀကပါတယ္။အခုအဲဒီအစဥ္အလာေပ်ာက္သြားၿပီး အုံနာခရဖို႔ ပဲအသဲအသန္ေမာင္းေနၾကတာဆိုေတာ႔ ရန္ ကုန္ၿမိဳ႔ က ဘတ္စ္ ကားစပယ္ယာအေပါက္ ဆိုးတာဟာဟိုး ေလးတေက်ာ္ေက်ာ္ပါပဲ။ RIT ေက်ာင္း သားဘ၀ က ေနာက္ဆုံး ကားနဲ႔ အခ်ိန္ ကိုက္ ၿပီးေၿမနီကုန္းမွာ အခ်ိဳစုံမႀကာခဏဘတ္စ္ကားစီးသြားစားတဲ႔ အခါ ေနာက္က်တဲ႔ အတြက္ ေနာက္ ဆုံးကား လြတ္ ရင္ ႀကိဳ႔ ကုန္း အထိေၿခလွ်င္ၿပန္ ႀကရတာ ကို သူငယ္ ခ်င္း တို႔ သတိရေနႀကမွာ ပါ။

လူမရွိ လည္းအရႈံးခံေၿပးဆြဲမဲ႔ ဘတ္စ္ ကားေနၿပည္ေတာ္ မွာ လိုပါတယ္။ ဇိမ္ခံလို႔ ရႏိုင္တဲ႔ အိမ္ႀကီးအိမ္ေကာင္းေတြ ေဆာက္ၿပီး ၿမန္မာ tycoons ေတြ လာေန လို႔ ရပါတယ္။ ဒါေပမဲ႔ ရွိတယ္ လို႔ မႀကား မိေသးပါဘူး။ လူလတ္တန္းစားေတြစား ႏုိင္တဲ႔ Food court လိုဟာမ်ဳိးရုံးေတြနား မွာ ရွိေနဖို႔ လိုပါတယ္။ ၿမန္မာ

ၿပည္မွာ သက္ သာဆိုင္ဆိုတာဆယ္စုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာႀကာသည္အထိရွိေနဆဲၿဖစ္ပါတယ္။ အခု လည္း ရွိေနပါတယ္။သက္လည္းမသက္သာပါဘူး။ စားတာေတာ႔ နည္း နည္း နဲ႔ ေကာင္းေကာင္းစားခ်င္ ၾကမွာ ပါ။

တစ္ခုသတိထားမိတာရွိတယ္။ ၿမန္မာမိသားစု ေတြဟာ ထမင္းဟင္းခ်က္စားရတာ ကို တန္ ဖိုးထားႀကတယ္။ dining out လုပ္ခ်င္ ရင္ ေန႔ တိုင္း လုပ္ ႏုိင္ဖို႔ အေၿခအေနေတြေပးေပမဲ႔ ႏိုင္ငံၿခား မွာ ေတာင္ ၿမန္မာ ေတြ အိမ္ မွာ ပဲခ်က္ စားႀကတာမ်ားပါတယ္။ထမင္းခ်ိဳင္႔ ရုံး ကို ယူတာလည္း ၿမန္မာ မွာ ပဲမ်ားမယ္ ထင္တယ္။ Food နဲ႔ ပတ္ သက္ ၿပီးေရြးခ်ယ္စရာမ်ားမ်ား မရွိတာ၊ ေစ်း ႏွဳန္း ႀကီး ၿမင္႔ တာ၊ လခ ကနည္းတာ ဒါေတြဟာ ကအဓိကအခ်က္ေတြ ၿဖစ္ လိမ္႔ မယ္ ထင္တယ္။

ေနၿပည္ေတာ္ က အၿပန္မွာ ညစာ စား ဖို႕ ကအခ်ိန္ ကေစာေနေသးေပမဲ႔ ၁၁၅ မိုင္က Feel Express မွာ ၀င္စားဖို႔ ဆုံးၿဖတ္ လိုက္ ပါတယ္။ညစာ ကို light food ပဲစားေနႀကဆိုေတာ႔ ၿပည္ ထမင္း သုတ္ မွာ လိုက္တယ္။ၿပည္ ထမင္း သုတ္နဲ႔ လိုက္ ဖက္မဲ႔ ႀကက္သြန္ ခရမ္းခ်ဥ္သီး အခ်ဥ္ ရယ္ ဆတ္သားေၿခာက္ ရယ္ ထပ္မွာ ပါတယ္။

ေတာ္ေတာ္ စားေကာင္း ေတာ႔ တစ္ပုဂံကုန္သြားေရာပဲ။ Feel Express က တၿခား ဆိုင္ေတြနဲ႔ ယွဥ္ ရင္ ေတာ္ေတာ္ေရာင္း ေကာင္း ပုံရပါတယ္။ Food variety လည္း စုံစုံလင္လင္ ရွိပ့ံ ရပါတယ္။ အိမ္သာ ကိုေတာ႔ စပယ္ ရွယ္ လုပ္ထားပါတယ္။ၿမန္မာ ေတြ ညစ္ညစ္ ပတ္ပတ္ေနတတ္ တာ ကို Feel ပိုင္ ရွင္ ကသတိၿပဳမိ ပုံရပါတယ္။ အိမ္သာေတြကို၀န္ထမး္ ၂ ေယာက္ ေလာက္ ကပင္ တိုင္ ရွင္း ေနတာေတြ႔ ရပါတယ္။ အၿပန္ ခရီး မွာ ေမွာင္ လည္းေမွာင္ မိုး ကလည္း သဲသဲမဲမဲ ရြာေနေတာ႔ ထမင္း လုံးဘယ္စီ၀ံ့မလဲ၊ မ်က္ လုံး ကို ၿဖဲႀကည္႔ ၿပီး ယာဥ္ေမာင္း ကို ကူညီေမာင္းေပး လာတာ ရန္ကုန္ နား နီးမွ ပဲ မိုး ကတိတ္ သြားေတာ႔တယ္။

စီပြားေရးရာေထြရာေလးပါး

ျမန္မာနိုင္ငံ၌ အစိုးရသစ္ကို ေရြးေကာက္တင္ေျမွာက္ ဖဲြ့စည္းျပီးေနာက္ စီးပြားေရးတံခါးဖြင့္မႈမ်ားရိွပါက ေနရာဦး ဖ်ာခင္းနိုင္ရန္ နိုင္ငံတကာမွ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္မ်ား၊ အဖဲြ့အစည္းအသီးသီးမွ မန္ေနဂ်ာမ်ားဟာ ရင္းနီွးျမႈပ္နံွရန္ အဆိုျပုပံုစံ အမ်ဳိးမ်ဳိးကို ကိုင္စဲြျပီး၊ ျမန္မာနိုင္ငံကို ေရာက္လာလ်က္ ရိွေနပါတယ္။ ျမန္မာစီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္မ်ားရဲ့ အားနည္းခ်က္ မ်ားကို အခြင့္ေကာင္းယူကာ တစ္နပ္စားအျကံနဲ့ ရႊန္းရႊန္းေဝေအာင္ ေျပာဆိုလုပ္ကိုင္ျကမွာကို စိုးရိမ္မိပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ျမန္မာစီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္အမ်ားစုကေတာ့ တခါေသဘူး ပ်ဥ္ဘိုးနားလည္တဲ့သူ၊ ခဲမွန္ဘူးတဲ့ စာသူငယ္မ်ား ျဖစ္ျကေလေတာ့ သတိနဲ့ေျပာဆို တုန့္ျပန္ျကတာကို ေတြ့ရပါတယ္။

စာေရးသူတို့ ျမန္မာနိုင္ငံမွာလည္း ဌာနတိုင္းလိုလိုမွာ အေျပာင္းအလဲမ်ား လုပ္ေနျပီလို့ ျကားရပါတယ္။ ကုမၸဏီ မွတ္ပံုတင္ရင္ ျကာတယ္ ျကာတယ္လို့ ဆိုေပမဲ့ အခုေမလ (၁၈)ရက္ေန့ ေနာက္ပိုင္းကစျပီး လိုအပ္တဲ့စာရြက္စာတမ္း ျပည့္စံုရင္ ၃ နာရီ ပဲ ျကာပါေတာ့တယ္လို့ လုပ္ငန္းရွင္မ်ား ဝမ္းသာအားရေျပာျကပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကုမၸဏီေဟာင္း သက္တမ္းတိုးရာမွာ ေတာ့ မျမန္ေသးဘူးလို့ ဆိုျကပါတယ္။ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းတစ္ခုရဲ့ Board of Directors မွာ ပါဝင္တဲ့ members ေတြနဲ့ ပါတ္သက္ျပီး ရဲစခန္းက betting လိုက္တဲ့အခါ ေမးတတ္ဖို့လိုတယ္။ မဆိုင္တာေတြကိုေမးေတာ့ ကုမၸဏီေတြ ကသိကေအာက္ ျဖစ္ျကရတယ္လို့ ျကားပါတယ္။ ဒါေျကာင့္ ဘာေမးဘာေမးဆိုျပီး criteria သတ္မွတ္ေပးသင့္တယ္လို့ ေျပာျကပါတယ္။ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္ေတြရဲ့ တုန့္ျပန္ခ်က္ေတြပါ။ ဘာဘဲေျပာေျပာအရင္က ကုမၸဏီမွတ္ပံုတင္ရင္ျကာတယ္ဆိုတဲ့ သမားရိုးက် သတင္းဟာ မဟုတ္ေတာ့ဘူးဆို တာ ျပန့္နံွ့သြားဖို့ လိုပါတယ္။

စာေရးသူ တစ္ေန့က စစ္ကိုင္းတိုင္း၊ ကန့္ဗလူဘက္က က်ပ္သိန္း (၄ဝဝဝ-၅ဝဝဝ)ေလာက္တန္ဖိုးရိွတဲ့ လုပ္ငန္း တစ္ခုကို လုပ္ေနသူတစ္ဦးနဲ့ စကားေျပာျကည့္ရာ သူ့အေနနဲ့ ကုမၸဏီမဖဲြ့နိုင္ေတာ့ သူမ်ားကုမၸဏီနံမည္ခံျပီး စီးပြားေရးကို ေလွ်ာက္လုပ္ေနရတယ္လို့ ေျပာပါတယ္။ သားသမီးေတြက လူငယ္ဘဲြ့ရပညာတတ္ေတြပါ။ ဒါနဲ့ စာေရးသူက အဆိုပါ ပုဂၢိုလ္ကို ကုမၸဏီေထာင္ဖို့ မို်းဆက္သစ္လူငယ္ သားသမီးေတြကိုခိုင္းဖို့ တိုက္တြန္းလိုက္ျပီး၊ export ကို ကိုယ္တိုင္လုပ္ဖို့ ေျပာခဲ့ပါတယ္။ သူက ျပန္ေျပာတာကေတာ့ ''ကုမၸဏီေထာင္ဖို့ဆိုတာ အခိ်န္အမ်ားျကီးကုန္တဲ့အျပင္ ေငြလည္းေတာ္ေတာ္ကုန္တယ္''လို့ ျကားလို့ပါလို့ ျပန္ေျပာပါတယ္။ စာေရးသူက ကုမၸဏီေထာင္ဖို့လိုတဲ့ စာရြက္စာတမ္းေတြကေတာ့ အဲ့ဒါေတြပဲ။ ကိုယ္တိုင္ရံုးျပင္ ကနၷားမသြားခ်င္ရင္ ဝန္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္း လုပ္ေပးေနတဲ့ ကုမၸဏီေတြရိွတယ္။ မွန္မွန္ကန္ကန္လုပ္ကိုင္ေပးတဲ့ ဝန္ေဆာင္မႈ ကုမၸဏီေတြနဲ့ ဆက္သြယ္ပါလို့ အျကံျပုခဲ့ပါတယ္။

စကားမစပ္ စာေရးသူတို့နိုင္ငံမွTrade in serivice လို့ေခၚတဲ့ ဝန္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္းကုမၸဏီေတြ ဖံြ့ျဖိုးတိုးတက္ ေအာင္ေဆာင္ရြက္ဖို့ လိုပါတယ္။ ဒီလုပ္ငန္းေတြကို အမ်ားအျမင္မွာေတာ့ ''ပဲြစား''ေတြလို့ ျမင္ျကပါတယ္။ လာေရာက္ဆက္ သြယ္တဲ့ သူေတြထဲမွာလည္း ''ဝန္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္း''တန္ဘိုးကို သိတဲ့သူရိွသလို တခို့်က ဝန္ေဆာင္ခအတြက္ သတ္မွတ္ေျကး ေပးရမွာကို နွေမ်ာတြန့္တိုျကတယ္။ ဒီအခိ်န္မွာ ကုမၸဏီမွတ္ပံုတင္ဖို့ ဝန္ေဆာင္ခေပးေနတဲ့ ကုမၸဏီေတြလည္း သူတို့ရဲ့ ''ဝန္ေဆာင္ခ'' ေတြ ေလွ်ာ့ယူဖို့ ေကာင္းေနပါျပီ။ ေနျပည္ေတာ္ ခဏခဏမသြားရေတာ့ဘူး မဟုတ္လား ၊

ကုမၸဏီမွတ္ပံုတင္တာကို on line နဲ့လုပ္လို့ရေအာင္ေတာင္ ျကိုးစားေနျပီလို့ သတင္းျကားသိရပါတယ္။ ဒါကလည္း အင္မတန္မွ တိုးတက္တဲ့အျမင္ပါ။ ဝန္ေဆာင္မႈေပးတဲ့ ကုမၸဏီေတြအေနနဲ့ ''on line '' နဲ့လုပ္လို့ ငါတို့လုပ္ငန္းေတာ့ ''အ''သြား ေတာ့မွာပဲလို့ မျမင္ပါနဲ့။ ပိုျပီးေတာ့ လုပ္ငန္းေတြသြက္လက္ျမန္ဆန္လာမွာ ျဖစ္တယ္လို့ ယံုျကည္ပါ။ ပို့ကုန္သြင္းကုန္ လိုင္စင္ကို on line ကေန ေလွ်ာက္လို့ရေအာင္ ဒီလိုပဲလုပ္ခဲ့ျကတာပါ၊ D form ကလည္း အဲ့ဒီလိုပါပဲ။ အခုဆိုရင္ အဆင္ေျပေနပါျပီ။

on line က ေငြသြင္းနိုင္ေအာင္ လုပ္ေပးဖို့ပဲ က်န္ပါေတာ့တယ္။

အစပိုင္းမွာ ေျပာခဲ့တဲ့ နိုင္ငံတကာက စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္ေတြ ျမန္မာကိုလာျပီး model ပံုစံအမို်းမို်းနဲ့ ဖက္စပ္ လုပ္ငန္းေတြ တင္ျပဆဲြေဆာင္လုပ္ကိုင္ဖို့ တာစူေနတာကို သတိနဲ့ ဆက္ဆံေဆာင္ရြက္ျကဖို့ ေျပာလိုပါတယ္။ တေလာက ရင္းနီွးျမႈပ္နံွမႈနဲ့ ပတ္သက္ျပီး countrywise risk analysis ေတြရွာေဖြတင္ျပဖို့ countrywise rating ေတြ ရွာေဖြတင္ျပဖို့ ေျပာခဲ့ပါတယ္။ ေငြအရင္းအနီွးျကီးမားတဲ့ လုပ္ငန္းရင္းနီွးျမႈပ္နံွမႈေတြမွာ ရင္းနီွးျမႈပ္နံွသူေတြဖက္က ျပည္တြင္းမွာ ဘယ္လိုေဆာင္ရြက္သလဲဆိုတာ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္ အငယ္စား၊ အလတ္စားေတြ မသိျကပါဘူး။ သူတို့ကလည္း သူတို့လုပ္ငန္း အမ်ားသိမွာစိုးလို့ လိွု့်လိွု့်ဝွက္ ဝွက္ လုပ္ျကပါတယ္။ စပ္စပ္စုစုနဲ့ ေမးျမန္းသူေတြေလာက္သာ အေပၚရံသိျကပါတယ္။ ဒီကုမၸဏီေတြကလည္း ေဖၚထုတ္မေျပာ ျကပါဘူး။ နိုင္ငံျခားက ရင္းနီွးျမႈပ္နံွမႈလာရင္ သူတို့ရဲ့ management ပံုစံ ေတြ့ ရ ပါ မယ္။ technology-know-how ေတြ ရလာမယ္။ အလုပ္သမားပိုင္းမွာ စည္းကမ္း၊ စနစ္က်နစြာ ေဆာင္ရြက္တတ္တဲ့ အသိတရားေတြရလာမယ္ (ဒီေနရာကို နိုင္ငံျခားသား လုပ္ငန္းရွင္ေတြ ျပည္တြင္းမွာေတာင္ အလုပ္သမားေတြကို ေခါင္းပံုျဖတ္တာ၊ တင္စီးတာေတြ မရိွဖို့ လိုပါတယ္။)ေနာက္တစ္ခု အျကံျပုခ်င္တာက ျပည္တြင္းလုပ္ငန္းရွင္မ်ားအေနနဲ့ မိမိဖက္စပ္ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ လိုတဲ့ ရင္းနီွးျမႈပ္နံွမႈလုပ္ငန္းေတြနဲ့ ပတ္သက္တဲ့ အေျကာင္းအရာ အခ်က္အလက္အားလံုးကို (ဘယ္နွစ္နွစ္နဲ့ အရင္းေက်နိုင္မယ္ဆိုတာကအစ ေနာက္ဘယ္ေလာက္ ထိ တိုးခဲ့်နိုင္မယ္ဆိုတာအဆံုး)ျပုစုထားဖို့ လိုပါတယ္။ investment proposal ကိုလည္း သပ္သပ္ရပ္ရပ္ ေသေသသပ္သပ္နဲ့ ျပုစုထားသင့္ပါတယ္။ power point presentation လည္း လိုအပ္ရင္ ျပုစုထားသင့္ပါတယ္။ စာေရးသူ ဘာေျကာင့္ေျပာရသလဲဆိုရင္ ေတြ့ရသမွ် အလတ္စား ျပည္ပလုပ္ငန္းရွင္ေတြဟာ ျမန္မာျပည္မွာ ဘယ္အပိုင္းကို ရင္းနီွးျမႈပ္နံွရင္ ေကာင္းမလဲဆိုတဲ့ ေမးခြန္းကိုပဲ အျမဲေမးခံေနရလို့ပါပဲ။ သူတို့နဲ့ ေတြ့တဲ့အခါ ျမန္မာေငြ exchange rate ကိစၥ လတ္တေလာ ျဖစ္ပ်က္ေနမႈကို တတ္နိုင္သမွ် ရွင္းျပပါတယ္။ သူတို့အားလံုး လက္ခံသလိုလိုရိွေပမဲ့ အျပည့္အဝ နားမလယ္ျကပါ။ သံသယနဲ့ပဲ လက္ခံျကပါတယ္။ ဒါေျကာင့္ ဒီအခ်က္ဟာ ရင္းနီွီးျမႈပ္နံွမႈအတြက္ အျကီးမားဆံုးေသာ စိန္ေခၚမႈတစ္ခုလို့ စာေရးသူ ခံစားနားလည္ရပါတယ္။